I FZ 406/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 250/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 listopada 2013 r. nr ... w przedmiocie nałożenia kary porządkowej postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 11 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 250/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 29 listopada 2013 r. nr ... w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł podatniczka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym na wezwanie sądu formularz PPF wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest jej emerytura w kwocie 751 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, a brak środków na utrzymanie powoduje, że nie stać jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na wezwanie o udokumentowanie swojej sytuacji skarżąca nadesłała wydruk internetowy z rachunku bankowego wskazujący otrzymanie świadczenia emerytalnego oraz kopię pierwszej strony informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2013 rok (PIT/B), z którego wynika, że wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – handlu uzyskała dochód w wysokości 14.867 zł. Dodatkowo wyjaśniła, że zamieszkuje w mieszkaniu, którego nie jest właścicielką i ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem w wysokości 134 zł (prąd i gaz); z posiadanych dochodów ponosi także opłaty za usługi internetu oraz telefoniczne w wysokości ok. 75 zł. Skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że przychód wykazany w PIT/B pochodzi w całości ze świadczenia emerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie wywiązała się z nałożonych na nią obowiązków, w żaden sposób nie udokumentowała ponoszonych wydatków eksploatacyjnych, nadesłała niepełny wyciąg z rachunku bankowego. Sąd ten uznał więc, że przedłożone dokumenty są niekompletne, przez co nie obrazują w pełni sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawczyni. To powoduje zaś, że nie można jednoznacznie ocenić, czy skarżąca jest w stanie ponieść całość kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czy też nie ma dostatecznych środków na ich pokrycie. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przyznanie adwokata z urzędu, bowiem nie radzi sobie w postępowaniu przed sądem, a to może pozbawić ją prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił sytuację finansową i majątkową skarżącej pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), uznając, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek skarżącej, żądającej przyznania jej tzw. prawa ubogich, wskazać przede wszystkim trzeba, że za osoby ubogie uznaje się przykładowo bezrobotnych bez prawa do zasiłku, osoby pozbawione majątku i źródła dochodu. Skarżąca nie wykazała zaś, aby znajdowała się w takiej sytuacji, która determinowałaby konieczność udzielenia jej na obecnym etapie sprawy pomocy z budżetu państwa we wnioskowanym zakresie. Jak wskazała skarżąca, posiada ona stałe źródło dochodu - emeryturę, z której pokrywa wskazane przez nią wydatki. Nie zostały one jednakże udokumentowane. W porównaniu z wymaganym obecnie wpisem do skargi w wysokości 100 zł nie można więc ponad wszelką wątpliwość uznać, że skarżąca nie będzie mogła uiścić tej kwoty. Strona nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów, a w zażaleniu nie podniosła żadnej dodatkowej argumentacji, która mogłaby podważyć ocenę dokonaną przez WSA w zaskarżonym postanowieniu. Mimo bierności strony w udokumentowaniu swojej sytuacji, sąd administracyjny ma możliwość oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona nie udostępniając pełnej informacji ryzykuje jednak, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane. W świetle bowiem art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie posiadanych informacji stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, aby nie mogła ponieść kosztów sądowych związanych z tą sprawą na obecnym jej etapie, nie zaznając uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. To, że w innej sprawie sądowoadministracyjnej przyznano skarżącej prawo pomocy, nie może wpływać na ocenę tej kwestii w niniejszej sprawie, bowiem ocenie tej podlegają dane zgromadzone w aktach niniejszej sprawy (vide art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.). Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinien być złożony do Sądu pierwszej instancji na formularzu PPF. Na marginesie wskazać jednak trzeba, że uzasadnienie takiego wniosku winno odnosić się do przesłanek przyznania prawa pomocy, a nie odczucia strony o nieporadności. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.