I FZ 343/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 110/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 października 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 110/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 28 października 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że obecnie wraz z małoletnią córką zamieszkuje wspólnie z rodzicami w ich domu, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Źródło dochodu stanowi prowadzona działalność gospodarcza, jednakże z uwagi na małą rentowność przynosi niskie dochody (ok. 1.600 zł miesięcznie). Podał, że ze środków tych ponosi wydatki na bieżące utrzymanie siebie oraz córki, tj. żywność, ubrania, środki czystości (ok. 1.000 zł miesięcznie). Nadto częściowo ponosi koszty z tytułu rachunków za prąd, gaz, opał oraz internet. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, przedmiotów wartościowych, ani oszczędności, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi. Konta bankowe skarżącego zostały zablokowane przez urząd skarbowy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu udzielił częściowo dodatkowych wyjaśnień popartych dokumentami (wydruk wybranych operacji na rachunku bankowym). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie załączył wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku, w szczególności załączone wyciągi z posiadanych rachunków bankowych nie stanowią w ocenie WSA historii operacji, o których mowa w wezwaniu. Brak jest więc możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego WSA niewłaściwe ocenił jego trudną sytuację finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnił warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem okoliczności, na których skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały jedynie opisane i to tylko częściowo, ale nie zostały wykazane. Wykazać oznacza zaś bardziej dowieść, udokumentować czy udowodnić niż jedynie oznajmić czy poinformować. Skarżący zdecydowanie unika przedstawienia dokumentów potwierdzających jego oświadczenia zawarte w formularzu, mimo że WSA żądał konkretnych danych. Nie uczynił tego ani po wezwaniu, ani na etapie sprzeciwu, ani na etapie zażalenia. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty, jedynie w oparciu o oświadczenia strony. Tym bardziej, że na podstawie samego wniosku nie można mówić o możliwości poczynienia jednoznacznych ustaleń co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji i Sąd drugiej instancji mają do dyspozycji jedynie oświadczenia skarżącego i szczątkową dokumentację, gdy tymczasem już referendarz sądowy wskazywał na konieczność przedstawienia szeregu dokumentów potwierdzających argumentację strony. Sąd drugiej instancji nie ma możliwości szerszej oceny sytuacji strony niż dokonał tego Sąd pierwszej instancji, bowiem treść zażalenia nie zawiera żadnych nowych informacji i również na tym etapie skarżący nie przedstawił dodatkowych dokumentów. Skarżący nie wyjaśnił np. czy pozostaje w związku małżeńskim z matką jego dziecka. Informacja ta zaś jest ważna z punktu widzenia oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, bowiem małżonkowie są winni świadczyć sobie wzajemną pomoc, w tym finansową. Skarżący wskazał, że matka dziecka nie partycypuje w utrzymaniu, tłumacząc to startą w działalności gospodarczej, a tymczasem strata jest jedynie wynikiem bilansu przychodów i kosztów działalności i w żaden sposób nie świadczy o braku zysków ekonomicznych z tej działalności. Skarżący opisał wydatki, które finansuje ze swoich dochodów, ale ich nie udokumentował. Wyciągi bankowe przedstawione w sprawie nie dają obrazu jego sytuacji, bowiem mimo że skarżący wskazuje na miesięczny dochód ok. 1600 zł, to nie przedstawia wyciągu bankowego konta, z którego by to wynikało. Strona ponadto przemilcza kwestię źródeł finansowania usług profesjonalnego pełnomocnika, którego udział wszak nie jest wymagany na tym etapie sprawy, a więc trudno uznać koszty obsługi prawnej za koszty koniecznego utrzymania rodziny. Wskazać też trzeba, że z zeznania PIT-36L za 2012 r. wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (przychód ponad 2 mln zł). Zawarty w zażaleniu zarzut, że nie dość wnikliwie WSA przestudiował dokumentację źródłową w tej sprawie, jest niezasadny. WSA nie miał bowiem pełnego materiału, który obrazowałby sytuację skarżącego, a z wyżej przedstawionych okoliczności wynika szereg wątpliwości, które uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie wniosku. Trafnie wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że bierność skarżącego w zakresie dokładnego i - co ważne - wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji uniemożliwiła pełną jej ocenę. Należy więc zgodzić się z konkluzją zaskarżonego postanowienia WSA, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy ze środków budżetowych. 5. Z uwagi na powyższe oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.