I SA/Lu 153/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) Sędzia NSA Anna Kwiatek, Protokolant Specjalista Marta Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi O. P. SA na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia A. S.A. (obecnie B. S.A.) na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] dotyczącego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Wójta Gminy z dnia [...]. określającej A. S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok podatkowy 2008, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wójt Gminy decyzją z dnia [...] określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok podatkowy 2008 w kwocie 12.047 zł. Postanowieniem z dnia [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] W uzasadnieniu wydanego postanowienia stwierdzono, że zaistniały ustawowe przesłanki do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej tj. okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (upływ terminu przedawnienia 31 grudnia 2013 r.) oraz zostały uprawdopodobnione okoliczności, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji określającej nie zostanie wykonane. W wyniku rozpoznania zażalenia spółki na postanowienie z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej pozostawione jest uznaniu organu. W ocenie SKO w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2008. Organ zauważył, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2008 przedawnia się z upływem 31 grudnia 2013 r., zaś decyzja określająca w niniejszej sprawie została wydana dniu [...]. Ponadto zdaniem organu, w sprawie wystąpiła także przesłanka, o której mowa w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej tj. uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji określającej nie zostanie wykonane. Kolegium podkreśliło, że o zaistnieniu przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej świadczą następujące okoliczności: - zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości skarżącej spółki powstała kilka lat wstecz (2008) i mimo istnienia w obrocie prawnym prawomocnych wyroków WSA i NSA przesądzających o opodatkowaniu telekomunikacyjnych kabli jako budowli za rok 2008 - spółka przez ten czas nie złożyła prawidłowych korekt deklaracji i nie uiściła należnego podatku od nieruchomości od tej części budowli; - spółka wniosła odwołanie do decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, co ewidentnie świadczy o tym, że nie miała zamiaru dobrowolnie zapłacić zobowiązania wynikającego z tej decyzji; - kwota podatku wynikająca z decyzji określającej, została wyegzekwowana w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do spółki (brak dowolnej wpłaty). Wobec powyższego zdaniem SKO organy podatkowe dokonując takiej oceny zaistniałych faktów nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej i nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów. Kolegium podkreśliło, że ustawodawca w przypadku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wyłączył obowiązek doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania oraz obowiązek wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w sytuacjach przewidzianych przepisami prawa ma na celu dyscyplinowanie podatników w realizacji zobowiązań podatkowych. Na powyższe postanowienie SKO z dnia [...] spółka złożyła skargę, w której wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności; - art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta Gminy nie zostanie przez skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Spółka podkreśliła, że wprawdzie ustawodawca wyłączył obowiązek doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania oraz obowiązek wyznaczenia jej terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, jednakże nie wyłączył obowiązków wynikających z art. 121 Ordynacji podatkowej. Zasada zaufania do organów podatkowych, o której mowa w wymieniony przepisie, nakazuje organom podatkowym prowadzić postępowanie w sposób budzący do nich zaufanie. Zdaniem skarżącej, sprzeczne z powołaną zasadą jest zachowanie organu, który nie informuje podatnika o prowadzonym wobec niego postępowaniu, lecz doręcza mu jedynie końcowe rozstrzygnięcie. Brak wiedzy o toczącym się postępowaniu uniemożliwia uczestnictwo w nim, przedstawienie swoich racji, zwłaszcza w sytuacji, w której zobowiązanie wynikające z decyzji zostało w całości uiszczone. W takim wypadku fakt prowadzenia postępowania nie może też motywować podatnika do dobrowolnego, wcześniejszego wykonania decyzji albo złożenia wniosku o wydanie decyzji, która zawiesi bieg terminu przedawnienia, usuwając obawy organu. Wiedza o tym, że organ ma zamiar rozstrzygnąć o prawach i obowiązkach podatnika jest warunkiem koniecznym wiary, że sprawa zostanie załatwiona zgodnie ze wskazanymi wyżej wartościami. Jeśli natomiast fakt prowadzenia postępowania jest ukrywany przed podatnikiem, to żadną miarą nie może on zawierzyć organowi, który rozstrzyga o nim bez niego. Dlatego też zdaniem skarżącej nie można podzielić argumentacji kolegium, iż obowiązku informowania strony o prowadzeniu postępowania w zakresie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie można wywodzić z zasady ogólnej dotyczącej prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie przywołał żadnej okoliczności, która wskazywałaby na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania przez nią zobowiązania. Z całą pewnością za uprawdopodobnienie nie można uznać tylko tego, że skarżąca nie wykonała uprzednio doręczonej decyzji organu I instancji i tego, że złożyła odwołanie, zajmując w nim odmienne stanowisko. Wskazanie na okoliczność wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r., nie może jej zdaniem stanowić uprawdopodobnienia przez organ nie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Skarżąca podkreśliła również, że dokonała wpłat w wysokości przewyższającej kwotę wskazaną w decyzji Wójta Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że co do zasady podatnik ma obowiązek wykonania dopiero ostatecznej decyzji podatkowej, ma więc prawo oczekiwać z zapłatą podatku do doręczenia mu takiej decyzji. Jednak prawo to może zostać ograniczone przez nadanie nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Prawne przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej określone zostały w art. 239b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, przy czym z pkt 4 § 1 tego artykułu wynika, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie, o którym mowa oznacza, że obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, że podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że słuszne jest stanowisko organów wyrażające się w stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Należy mieć na uwadze, że do upływu terminu przedawnienia pozostał krótki okres czasu (mniej niż 3 miesiące), zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości dotyczy 2008 r. co także pokazuje, iż spółka do chwili postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie przez organy nie uregulowała wymaganych należności. Ponadto spółka odwołując się od decyzji, w której określono jej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 r. skorzystała wprawdzie z przysługującego jej uprawnienia kwestionowania rozstrzygnięcia, ale można na tej podstawie wnioskować, że nie zgadzając się ze skarżoną decyzją nie wykona dobrowolnie wynikającego z niej zobowiązania podatkowego. Biorąc po uwagę powyższe organy słusznie przyjęły, że prawdopodobne jest, iż zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wyrażona w art. 121 Ordynacji podatkowej zasada zobowiązująca organy podatkowe do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jest ogólną zasadą postępowania podatkowego. Postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne, bezstronne, w którym organy podatkowe respektują normy określające ich obowiązki proceduralne oraz uprawnienia proceduralne strony, a także merytorycznie poprawne. Za prowadzącą do naruszenia tej zasady nie można uznać sytuacji, w której organy podatkowe nie informują podatnika o zamiarze wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym i nie zawiadamiają go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do niego, gdy jednoznaczny przepis prawa wyłącza tego rodzaju obowiązki organu. Formą zawiadomienia o zamiarze wydania rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej jest, zgodnie z art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej, doręczenie podatnikowi postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, jednak przepisów tych, z mocy § 5 pkt 3 wymienionego artykułu, nie stosuje się w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Podobnie, z mocy art. 200 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nie stosuje się w takiej sprawie przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wykonanie zatem przez organ podatkowy czynności wskazanych w art. 165 § 2 i 4 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z zamiarem wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stanowiłoby przekroczenie uprawnień organów podatkowych i działanie bez podstawy prawnej, zgodnie zaś z art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Wobec powyższego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.). ----------------------- 3