III SA/Po 981/13

Dnia 4 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Geremek WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi P.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia ... kwietnia 2013 roku nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego X. z dnia ... marca 2013r. nr ..., II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego kwotę ... tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Naczelnik Urzędu Skarbowego X. postanowieniem z dnia ... marca 2013 r., nr ..., wydanym na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 i art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), odmówił P.P. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 19 u.p.e.a. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie odpisy tytułów wykonawczych o numerach ... zostały doręczone zobowiązanemu w dniu ... września 2007 r. w trybie art. 42 § 1 k.p.a., natomiast odpisy tytułów wykonawczych o numerach ... – w dniu ... lutego 2008 r. w trybie art. 44 k.p.a. przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w X., pod adresem: ..., który to adres wynikał ze zgłoszenia (aktualizacji) płatnika składek ZUS, jako adres jego siedziby i adres zamieszkania. Z potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca odpisy tytułów o numerach ... przechowywana była w placówce pocztowej przez okres czternastu dni od dnia ... stycznia 2008 r. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce odbiorczej adresata, a po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zwrócono ją nadawcy. Zatem zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. została ona skutecznie doręczona w dniu ... lutego 2008 r. Natomiast zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego zostały wniesione w dniu ... sierpnia 2012 r. Organ zwrócił uwagę, że zobowiązany wskazał w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, że o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego dowiedział się w dniu ... lipca 2012 r. za pomocą bankowego systemu internetowego banku ..... Zdaniem skarżącego, nie doręczono mu ani tytułów wykonawczych, ani zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, ani również zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym, jakim jest zajęcie rachunków bankowych. Według strony, wyczerpuje to przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., niezbędne do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie zaszło z winy zobowiązanego – z jednoczesnym zachowaniem terminu, o którym mowa w § 2 tego artykułu. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, organ egzekucyjny stwierdził, że zobowiązany nie wykazał, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. P.P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 36 § 1u.p.e.a. Skarżący wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podnosił, że nie zostały mu doręczone odpisy tytułów wykonawczych, ani zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, czy zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, a doręczenie zastępcze było nieskuteczne. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia ... kwietnia 2013 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 oraz art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych o numerach ... z dnia ... sierpnia 2007 r. zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu w trybie art. 42 § 1 k.p.a. w dniu ... września 2007 r., na adres wynikający z tytułów wykonawczych, tj. .... Pomimo nieczytelnego podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, doręczyciel zaznaczył, że przesyłka została doręczona adresatowi. Natomiast odpisy tytułów wykonawczych o numerach ... z dnia ... stycznia 2008 r. zostały skutecznie doręczone stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu ... lutego 2008 r., również na adres wynikający z tytułów wykonawczych, tj. ... Adres ten wynikał z dokumentów wierzyciela – druków ZUS ZFA z dnia ... listopada 2002 r. oraz ... lutego 2008 r. przesłanych do ZUS przez zobowiązanego. Organ nadzoru wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów został wniesiony w terminie, a zobowiązany dopełnił czynności, dla której określony był termin. Jednocześnie jednak organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że uchybienie terminowi do złożenia zarzutów nastąpiło z winy strony. Według organu odwoławczego, należy odrzucić twierdzenie zobowiązanego, że odpisy tytułów wykonawczych nie zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu z uwagi na fakt, że pod adresem wynikającym z tytułów wykonawczych, na który organ egzekucyjny doręczył odpisy tytułów, zobowiązany nie mieszkał. Organ wskazał, że w przedłożonej przez stronę umowie najmu mieszkania w X. z dnia ... stycznia 2005 r., jako adres zamieszkania, zobowiązany podał: ..., a z akt sprawy nie wynika, aby poinformował wierzyciela oraz organ egzekucyjny o zmianie adresu zamieszkania na: X. W ocenie organu odwoławczego, fakt zawarcia umowy najmu mieszkania nie stanowi dowodu zamieszkania w nim przez zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy, w czasie wynajmowania mieszkania pod wskazanym adresem, zobowiązany na drukach ZUS ZFA z dnia ... lutego 2006 r. oraz z dnia .. stycznia 2008 r. wskazał, jako adres zamieszkania i zameldowania: .... Organ odwoławczy podkreślił, że strona została skutecznie poinformowana o obowiązku wynikającym z art. 36 § 3 u.p.e.a., bowiem stosowne pouczenie znajduje się w odpisach tytułów wykonawczych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P.P. zarzucił organom naruszenie art. 41 , art. 42 § 1, art. 7 i art. 44 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 26 § 5 u.p.e.a. i wniósł o przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych ... z dnia ... sierpnia 2007 r. oraz ... z dnia ... stycznia 2008r. nie zostały mu doręczone. Według strony, organy administracyjne nie podjęły żadnych działań wyjaśniających wątpliwości związanych z prawidłowym adresem i przesłały odpisy tych tytułów na wadliwy adres. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że organy administracyjne obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy przywrócenia stronie terminu do wniesienia zarzutów w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący oparł swoje żądanie dotyczące przywrócenia terminu na twierdzeniu, że odpisy tytułów wykonawczych ... z dnia ... sierpnia 2007 r. oraz ... z dnia ... stycznia 2008 r., wstawione przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w X., nie zostały mu doręczone. W chwili podjętych przez organ egzekucyjny prób doręczenia przesyłek zawierających odpisy wskazanych tytułów wykonawczych zobowiązany zamieszkiwał pod innym adresem, aniżeli wskazany przez wierzyciela w treści tytułów. Skarżący dowiedział się o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego dopiero w dniu ... lipca 2012 r., za pomocą bankowego systemu internetowego banku, stąd przedmiotowy wniosek wraz z pismem obejmującym zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wniósł dopiero w dniu ... sierpnia 2012 r. Organy administracyjne obu instancji uznały wniosek strony za nieuzasadniony, podnosząc, że zobowiązany na drukach ZUS ZFA z dnia ... lutego 2006 r. oraz z dnia ... stycznia 2008 r. wskazał, jako adres zamieszkania i zameldowania: ..., na który organ dokonał doręczeń odpisów tytułów wykonawczych. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby poinformował wierzyciela oraz organ egzekucyjny o zmianie adresu zamieszkania na: X. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów administracyjnych w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga fakt, że o uchybieniu terminu do złożenia zarzutów można mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 17 marca 2009 r., II OSK 1297/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku, gdy doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, termin siedmiodniowy do wniesienia zarzutu biegnie od daty doręczenia tego tytułu (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (m.in. rozpoczęcie biegu terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), przewidział jednocześnie odesłanie do zasad doręczań pism w postępowaniu administracyjnym przez organ administracji publicznej. Zasady te regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczenia" działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, które w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się w sposób odpowiedni (art. 18 u.p.e.a.). Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 2 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się w trybie doręczenia zastępczego (art. 43 k.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 k.p.a.). Formy doręczenia zastępczego pism procesowych odnoszą się tylko do doręczania pism adresatowi w mieszkaniu. Doręczenie pisma osobie fizycznej w jej miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.) może być dokonane wyłącznie adresatowi (do rąk adresata), albowiem przepisy prawa nie przewidują doręczenia zastępczego w miejscu pracy (por. wyrok NSA z 2 marca 2007 r., I OSK 620/06, LEX 337483; postanowienie SN z 14 listopada 2002 r., III RN 115/02, OSNP 2004/1/3). Aby uznać, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo, muszą zostać spełnione przesłanki określone w przepisach normujących określoną formę doręczeń. W przeciwnym razie brak jest podstaw do łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie (zob. wyrok NSA z 17 marca 2009 r., II OSK 1297/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).. W niniejszej sprawie – jak wynika z akt sprawy – odpisy tytułów wykonawczych ... z dnia ... sierpnia 2007 r. oraz ... z dnia ... stycznia 2008 r. zostały przesłane do zobowiązanego na adres: .... Przy czym, jak wskazano wyżej, organy przyjmując, że doręczenie nastąpiło na adres podany przez skarżącego, wskazywały że zobowiązany na drukach ZUS ZFA z dnia ... lutego 2006 r. oraz z ... stycznia 2008 r. wskazał, jako adres zamieszkania i zameldowania: .... Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w zgłoszeniach zmiany danych osoby ubezpieczonej z dnia ... lutego 2006 r. oraz z dnia ... stycznia 2008 r., kierowanych do wierzyciela, wskazywał, jako adres do korespondencji: X. Adres ten zobowiązany podał również konsekwentnie w zgłoszeniu z dnia ... marca 2010 r. W takiej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że organ egzekucyjny miał obowiązek doręczania zobowiązanemu wszelkich dokumentów, w tym odpisów tytułów wykonawczych, na adres do korespondencji podany w zgłoszeniach zmiany danych. Podkreślenia wymaga, że strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji z tego powodu, że wierzyciel zawarł w tytułach wykonawczych niewłaściwy adres do doręczeń zobowiązanego i jednocześnie nie poinformował o tym organu egzekucyjnego. Skoro zaś skarżący podał adres do korespondencji inny, aniżeli jego adres zameldowania na stałe i zamieszkania, wszelkie pisma organów – wierzyciela oraz organu egzekucyjnego – należało doręczać na adres do korespondencji. Zachowanie strony, która we wspomnianych zgłoszeniach z dnia ... lutego 2006 r., z dnia ...stycznia 2008 r. oraz z dnia ... marca 2010 r. powiadomiła wierzyciela o zmianie swojego adresu do korespondencji, odpowiada regule z art. 41 § 1 k.p.a., w myśl, której w toku postępowania strony mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Przepis ten nie stanowi o zmianie miejsca zamieszkania bądź zameldowania, lecz o zmianie adresu. Stąd nie sposób zgodzić się z organami obu instancji, że właściwy do doręczeń w niniejszym przypadku był adres zamieszkania i zameldowania skarżącego: .... Skarżący w sposób wyraźny wskazywał bowiem na inny adres - adres do korespondencji: X. W tym stanie rzeczy należy podzielić twierdzenie strony skarżącej, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w sposób nieprawidłowy, tj. z naruszeniem art. 41 § 1 w zw. z art. 40 § 1 oraz art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wobec tego w niniejszej sprawie nie mogły mieć też zastosowania skutki przewidziane w art. 41 § 2 k.p.a., jako że strona nie zaniechała obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a. Jednocześnie wbrew stanowisku organów administracyjnych obu instancji, strona nie była objęta obowiązkiem z art. 36 § 3 u.p.e.a., który aktualizuje się dopiero od chwili doręczenia jej odpisu tytułu wykonawczego – co w analizowanym przypadku nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa, a więc w sposób nieskuteczny. W tej sytuacji organy obu instancji nie miały podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu; nie doszło do prawidłowego – a tym samym skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych ... z dnia .... sierpnia 2007 r. oraz ... z dnia ... stycznia 2008 r. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ egzekucyjny rozważy możliwość ponownego doręczenia skarżącemu odpisów wskazanych tytułów wykonawczych. Organ powinien przy tym przestrzegać przepisów powołanych ustaw procesowych, ustanawiających reguły doręczeń, uwzględniając przedstawioną powyżej przez Sąd ocenę prawną. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji.