III SA/Łd 210/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno - Socjalnej Doktorantów Uniwersytetu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III SA/Łd 210/14 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów Uniwersytetu [...] uchyliła swoją dotychczasową decyzję z dnia [...] wskazując na zaistnienie podstaw z art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. i w pkt drugim decyzji przyznała K. K. stypendium socjalne w wysokości 230 zł miesięcznie na okres od 01.01.2013 r. do 30.06.2013 r. w podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 175, art. 199 ust. 1, art. 207 ust. 4 i art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo szkolnictwie wyższym]; art. 58 § 1, art. 61 § 1, art. 104, art. 107, art. 145 § 1 ust. 5, art. 147, art. 151 § 1 ust. 2 k.p.a. oraz § 24 i § 25 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] wprowadzonego Zarządzeniem Nr 100 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 06 czerwca 2012 r. [dalej: Regulamin]. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 5 października 2012 r. K. K. wystąpił o przyznanie świadczeń z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów na rok akademicki 2012/2013. Organ udzielający pomocy materialnej wystąpił w związku z tym wnioskiem o uzupełnienie dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej ojca wnioskodawcy i jego rodziny. Informacja o wysokości dochodów wnioskodawcy wpłynęła po terminie podanym w wezwaniu. W związku tym wniosek z urzędu został pozostawiony bez rozpatrzenia. W dniu 10.12.2012 r. K. K. został skreślony z listy doktorantów Wydziału Zarządzania, co – jak wyjaśnił organ - pozbawiło go możliwości uzyskania decyzji w sprawie stypendium. Następnie w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 287/13 uchylającym decyzję o skreśleniu z listy doktorantów Wydziału Zarządzania oraz w związku z pismem skarżącego z dnia 18.06.2013 r., w którym wyraził żądanie wznowienia postępowania i przywrócenia terminu złożenia wniosku, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów Wydziału Zarządzania decyzją z dnia [...] wznowiła postępowanie, przywróciła termin do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń socjalnych i odmówiła przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że po przeliczeniu dochodów wnioskodawcy ustaliła, iż dochód netto przypadający na jednego członka rodziny w miesiącu wynosi 731,61 zł i przekracza próg stypendialny, który w roku akademickim 2012/2013 wynosi w 700 zł netto na osobę miesięcznie, co reguluje załącznik nr 9 do Regulaminu. Rozpoznająca odwołanie Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów [...] decyzją z dnia [...] odmówiła przyznania stypendium socjalnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w związku z niedostarczeniem przez wnioskodawcę poprawnego oświadczenia ojca o uzyskanym dochodzie netto za 2011 rok, nie mogła ponownie przeliczyć dochodu. Odnosząc się do argumentów odwołania o nieprawidłowo obliczonych przez organ I instancji dochodach rodziny nie zgodziła się z tym zarzutem. W związku z powyższym K.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – za pośrednictwem Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjanej Doktorantów [...] skargę na powyższą decyzję. W skardze wskazał, iż nie został poinformowany przez organ o fakcie złożenia błędnego oświadczenia przez ojca. Po otrzymaniu skargi organ – działając w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. – wezwał K.K. do przedłożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia wysokości dochodu w rodzinie wnioskodawcy uprawniającego do otrzymania pomocy materialnej. Po otrzymaniu stosownych dokumentów Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów [...] decyzją z dnia [...]uchyliła decyzję dotychczasową z dnia [...] "ze względu na istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 ust. 5" i w pkt. 2 decyzji przyznała K.K. stypendium socjalne w wysokości 230 zł miesięcznie na okres od 01.01.2013 r. do 30.06.2013 r. W uzasadnieniu swojej decyzji Komisja wskazała, że dokonała ponownego przeliczenia dochodów rodziny wnioskodawcy. Decyzja wskazywała precyzyjnie dokumenty na podstawie których Komisja dokonała ponownego przeliczenia dochodów rodziny wnioskodawcy. W protokole z posiedzenia Komisji wskazała w konkluzji, po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej rodziny wnioskodawcy, że "Komisja postanowiła przyznać doktorantowi stypendium socjalne w wys. 230 zł miesięcznie na okres od 01.10.2012 r. do 30.06.2013 r.". Decyzja Komisji z dnia 10 grudnia 2013 r. została doręczona wnioskodawcy. W dniu 16 stycznia 2014 r. K.K. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Stawiając zarzut stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania stypendium na okres od 01.01.2013 r. do 30.06.2013 r., albowiem wnosił on o przyznanie stypendium na cały rok akademicki. W odpowiedzi na skargę Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów [...]wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 159, poz.1269 ze zm.). Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o złożonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem prawa, o którym mowa w art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2012 r., poz.270 – dalej zwanej p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto dodać należy, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art.133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej Kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art.54 §3 p.p.s.a. organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przepis ten reguluje instytucja autokontroli. Tryb autokontroli umożliwia organowi weryfikację wydanego rozstrzygnięcia, bez potrzeby angażowania sądu administracyjnego. Przepis ten stanowi więc odstępstwo od zawartej w art.410 k.p.a. zasady związania organu administracyjnego wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Postępowanie autokontrolne jest zatem szczególnym postępowaniem administracyjnym. Możliwość orzekania w trybie art. 54 § 3 powołanej ustawy powstaje zatem po zakończeniu administracyjnego toku instancji, gdy od wydanej decyzji zostaje wniesiona skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Decyzja wydana w tym trybie pozostaje w ścisłym związku z decyzją dwuinstancyjną zmienioną(uchyloną) przez decyzję autokontrolną a w konsekwencji z całym postępowaniem administracyjnym w danej sprawie. Z treści art.54 § 3 p.p.s.a.. wynika, że warunkiem jego zastosowania i skorzystania z mechanizmu autokontroli jest zadośćuczynienie skardze, kierowanej do sądu administracyjnego, a więc uwzględnienie jej w całości, czemu musi towarzyszyć uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Zaznaczyć przy tym należy, że przez użyte w art.54 § 3 p.p.s.a. sformułowanie "uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty sprawy, chyba że skarżący wyraźnie wskazuje, że chodzi mu o inne rozstrzygnięcie. Organowi stosującemu ten przepis wolno zatem uznać tylko to, co wynika z treści skargi i jej żądania. Organ podejmujący rozstrzygnięcie w tym trybie nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. W przypadku niepodzieleni przez organ niektórych zarzutów, zakwestionowania w przedstawionej skardze oceny prawnej naruszeń prawa bądź nieuwzględnienia w całości wniosków, organ administracyjny powinien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. i przekazać skargę go rozpoznania sądowi. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że Uczelniana Komisja Stypendialno – Socjalna Doktorantów Uniwersytetu [...]przyznając stypendium socjalne na okres od 1.01 do 30.06.2013 r. nie uczyniła zadość żądaniu K.K. o przyznanie mu świadczeń z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów na rok akademicki 2012/2013. Tym samym naruszyła przepis art.54 § 3 p.p.s.a. Należy wskazać też na szereg naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, których dopuścił się organ w ramach tego postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że istnieje rozbieżność w protokole Komisji i w treści decyzji. W decyzji przyznano stypendium na okres 6 miesięcy od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r., a z protokołu Komisji wynika, że zaakceptowała ona przyznanie stypendium na okres od 1.10.2012 r. do 30.06.2013 r. Ponadto zauważyć należy, że przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U Nr 164, poz.1365 ze zm.) stanowią wprost, że stypendium można przyznać na okres całego roku akademickiego (10 miesięcy) lub na semestr. Skoro art.184 ust.2 wyznacza dwa okresy, na które może zostać przyznane stypendium – na rok lub na semestr akademicki, to należy przyjąć, że nie istnieje możliwość dowolnego ustalenia okresu, na który przyznaje się stypendium. Również w delegacji art. 186 tejże ustawy nie zawarto upoważnienia do innego uregulowania tej kwestii przez rektora. Okresy przyznawania świadczeń powinny odpowiadać określonym w regulaminie trwania studiów okresom trwania semestrów w danej uczelni. Nie jest dopuszczalne w szczególności przyznawanie świadczenia na okres od miesiąca, w którym złożono kompletne dokumenty – jak ma to miejsce w niniejszej sytuacji. W tym zakresie regulamin zawiera postanowienia sprzeczne z ustawą o szkolnictwie wyższym Brak też postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, wszczętego przez organ w trybie art.145 k.p.a. – jak o tym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Podnieść też należy, że Rektor Uniwersytetu [...]decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]o skreśleniu K.K. z listy uczestników studiów doktoranckich Nauk o Zarządzaniu – studia stacjonarne 3 stopnia. Skargę K.K. na decyzję Rektora U Ł Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 marca 2014 r. w sprawie III SA/Łd 1294/13 oddalił (fakty znane Sądowi z urzędu). W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że skreślenie z listy studentów jest decyzją konstytucyjną, wywołuje ono bowiem skutek ex nunc uchylający istniejący stosunek materialnoprawny (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., I OSK 1107/09). Jednak, jak niemal w każdej decyzji również i w tym przypadku mamy do czynienia z elementami mieszanymi deklaratywno-konstytucyjnymi (również Czesław Martysz j.w G.Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Tom II, LEX 2007 s.21). Zatem stosunek administracyjny powinien być stosownie do art. 197 ust.4 Prawo o szkolnictwie wyższym i §8 ust.2 Regulaminu rozwiązany na skutek niespełnienia wymagań doktoranta do konkretnego dnia roku akademickiego, to rozwiązanie tego stosunku powinno nastąpić z chwilą spełnienia się przesłanek skreślenia z listy doktorantów, nie zaś w chwili osiągnięcia przez decyzję o skreśleniu cechy ostateczności (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r. I OSK 2277/11). Skoro w dniu wydania przez Komisję zakwestionowanej decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich była ostateczna , to organ orzekający o przyznaniu pomocy socjalnej powinien rozważyć, czy ten fakt miał wpływ na uprawnienia do uzyskania stypendium. k.ż.