II GZ 866/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. P. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1036/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 stycznia 2014 r. nr . w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1524/13 odmówił B.P. Spółce z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że B. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W.(dalej: "skarżąca") w skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z 25 czerwca 2014 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wykazania aktualnej sytuacji finansowej. Pismem z 24 lipca 2014 r., strona przedłożyła roczne sprawozdanie finansowe z działalności skarżącej za rok 2012, bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r., rachunek zysków i strat datowany na 31 marca 2014 r. oraz wyciągi z posiadanego przez spółkę rachunku bankowego za okres luty- kwiecień 2014 r. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Sąd pierwszej instancji po dokonaniu analizy dokumentacji nadesłanej przez stronę skarżącą oraz na podstawie informacji znanych Sądowi z urzędu stwierdził znaczny wzrost przychodów netto ze sprzedaży w roku 2013 r. w stosunku do roku 2012. O ile 2012 rok zamknięto przychodem netto na poziomie 287.682,75 złotych, to w roku 2013 przychód z tego tytułu sięgnął kwoty 647.900,97 złotych. Zarazem nastąpił wzrost kosztów działalności operacyjnej z kwoty 535.590, 69 złotych w 2012 roku, do kwoty 941.372, 86 złotych w roku 2013. Pierwszy kwartał roku 2014 r., w rachunku zysków i strat wskazał nadwyżkę kosztów działalności operacyjnej nad przychodami, a mimo to spółka nie utraciła płynności finansowej. O możliwościach płatniczych spółki świadczy jednocześnie regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym (np. zapłata m.in. na rzecz firmy zajmującej się ochroną osób i mienia - kwoty 2 000 złotych 29 marca 2014 roku, czy też na rzecz operatora telefonii komórkowej w tym samym dniu w kwocie 1030 złotych.), jak i publicznoprawnym (m.in. ZUS – 8000 złotych 7 kwietnia 2014 r.). Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wykazała, że jedynych lecz regularnych wpłat na ten rachunek dokonywał Prezes Zarządu spółki. Przedstawione przez stronę wyciągi nie dokumentowały więc żadnych kwot uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności. Powyższa okoliczność spowodowała niejasności i wątpliwości w dokonywanej w analizie faktycznego stanu środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji finansowej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznać zatem należy, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 400 zł. B. P. Spółce z o.o. w W. zażaleniem zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art.246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jego przyznanie jest uwarunkowane wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji uniemożliwiającej jej realne wygospodarowanie środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, mimo generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego uczestnictwa w procesie (art. 199 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji w związku z wnioskiem skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że jedyne koszty, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść w niniejszym postępowaniu na obecnym etapie to wpis od wniesionej skargi. Jak słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji z historii transakcji dokonywanych na jej rachunku bankowym wynika, że rachunek ten jest zasilany wyłącznie wpłatami dokonywanymi przez Prezesa skarżącej Spółki, natomiast nie są na nim gromadzone żadne przychody skarżącej pochodzące ze sprzedaży towarów i usług. Ta okoliczność uniemożliwiła Sądowi oszacowanie rzeczywistych wpływów skarżącej, pochodzących z zapłat ze strony klientów za wykonane przez nią usługi, co w konsekwencji czyni niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez skarżącą. Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkująca udzielenie skarżącej spółce prawa we wnioskowanym zakresie. Niezasadne jest stanowisko skarżącej zawarte w uzasadnieniu zażalenia, dotyczące oparcia się przez Sąd I instancji przy rozpoznawaniu wniosku o domniemane, prognozowane dochody spółki. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji swoją ocenę zdolności do poniesienia kosztów sądowych skarżącej oparł o informacje zawarte we wniosku i dokumentach do niego dołączonych, zatem ocena ta obejmowała wyłącznie analizę rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego spółki przedstawionego przez samą skarżącą. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że WSA zbadał sytuację materialną strony i spółka została wezwana m.in. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy. Wykonując to wezwanie, spółka nadesłała wyciągi z jednego rachunku bankowego za okres od lutego do kwietnia 2014 r. Z wyciągów tych wynika, że przeważające operacje na rachunku polegały na dokonywaniu przelewów na rzecz komorników sądowych, urzędu skarbowego i ZUS, a wpłat na ten rachunek (na ogół po kilka tysięcy złotych) dokonywał Prezes Zarządu skarżącej Spółki. Konfrontując okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej z informacjami o obrocie wynikającymi z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego spółki należy uznać za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, wskazujące na brak możliwości oszacowania wpływów spółki uzyskiwanych od klientów z tytułu świadczonych usług. Z oświadczeń spółki nie wynika, jaki osiąga przychód z aktualnie prowadzonej działalności i jaka jest wysokość i źródło ponoszonych kosztów. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego w ogóle nie wynika, że spółka - prowadząc działalność gospodarczą - ponosi jakiekolwiek inne koszty niż związane z płatnościami na rzecz urzędu skarbowego, ZUS, komorników. Może to sugerować, że spółka posiada również inne (nieujawnione Sądowi) rachunki bankowe, a w każdym razie świadczy o niespójności między składanymi oświadczeniami o sytuacji majątkowej strony a dokumentami źródłowymi, które tę sytuację mają potwierdzać. W konsekwencji za trafną należy uznać ocenę Sądu I instancji, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w wyniku czego prawidłowo odmówiono przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać ponadto należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji