IV SA/Wa 724/14

WyrokWSA w Warszawie2014-06-05

Skład orzekający: Katarzyna Golat, Łukasz Krzycki, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, który wydał decyzję nieostateczną, a następnie decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, jest właściwy do uchylenia lub zmiany tej decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a.?
Ratio decidendi
Organ, który wydał decyzję nieostateczną, nie jest właściwy do jej uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 § 1 k.p.a., jeśli decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Właściwość do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej przysługuje organowi, który ją wydał lub organowi nadrzędnemu, przy czym po rozpatrzeniu odwołania i utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy, decyzją ostateczną staje się decyzja organu odwoławczego. W przypadku stwierdzenia braku właściwości, organ powinien umorzyć postępowanie lub przekazać sprawę właściwemu organowi.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wojewoda odmówił, a Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał decyzję w mocy. Następnie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody w trybie art. 154 § 1 k.p.a., powołując się na poprawę stosunków rodzinnych. Wojewoda odmówił, a Szef Urzędu utrzymał tę odmowę w mocy. Skarżąca zaskarżyła decyzję Szefa Urzędu, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości i błędną wykładnię art. 154 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody, stwierdzając, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Zasądził od Szefa Urzędu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 roku nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej I. C. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. C. (dalej: "skarżąca") w dniu 27 kwietnia 2012 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na okoliczność pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim - C. C. Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] odmówił udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdzając, iż związek małżeński strony został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, a ponadto, iż wobec skarżącej zachodzą przesłanki określone w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573, ze zm.). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z [...] października 2012r. nr [...] orzekł o utrzymaniu powyższej decyzji z [...] lipca 2012 r. w mocy. W dniu 5 listopada 2013 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek skarżącej o uchylenie w trybie art. 154 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a.") ww. decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. W ocenie skarżącej za zastosowaniem tego trybu w odniesieniu do rozstrzygnięcia orzekającego o odmowie udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony przemawia fakt, iż w trakcie postępowania administracyjnego przechodziła z mężem kryzys małżeński - pozostawali w separacji i nie zamieszkiwali wspólnie, natomiast obecnie ich stosunki uległy poprawie, tj. zamieszkali razem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i nie planują rozwodu. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] odmówił zmiany w trybie 154 § 1 k.p.a. swojej decyzji z [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził m.in., iż skarżąca błędnie interpretuje art. 154 k.p.a., ponieważ przedmiotem postępowania przewidzianego w ww. regulacji prawnej jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to zatem dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej taka decyzją. Organ administracji publicznej może uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron. Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji organowi I instancji zarzuciła naruszenie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię oraz nieprzeanalizowanie i w konsekwencji odmowę stwierdzenia występowania interesu społecznego lub słusznego interesu strony w zmianie decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaznaczył, że na podstawie art. 154 k.p.a. organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w tym przepisie słowa "może". Wymaga to od organu respektowania postanowień art. 7 k.p.a. i pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego. Użycie stwierdzenia "może być" pozostawia organowi rozpatrującemu przedmiotową sprawę ocenę sytuacji, w jakiej znajduje się osoba wnioskująca oraz czy interes społeczny lub czy słuszny interes strony przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji. W przypadku stwierdzenia, że w interesie Strony byłoby uchylenie przedmiotowej decyzji, organ administracji publicznej nie ma obowiązku jej uchylenia. Następnie stwierdził, że analiza materiału dowodowego sprawy uzasadnia stwierdzenie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym Wojewoda [...] nie miał prawnych możliwości do uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 k.p.a. swojej decyzji z [...] lipca 2012 r., albowiem wspomniana wyżej decyzja organu I instancji nie była ostateczna, gdyż skarżąca wniosła od tej decyzji odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który po jego rozpoznaniu wydał w dniu [...] października 2012 r. utrzymującą w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Z powyższych ustaleń wynika, iż ostateczną decyzją była ww. decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w związku z czym w tym przypadku uchylenie lub zmiana przez Wojewodę [...] swojej decyzji z [...] lipca 2012 r. byłaby sprzeczna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, gdyż nie był on organem, który wydał decyzję ostateczną. Skarżąca na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2014 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o stwierdzenie jej nieważności (względnie o jej uchylenie) oraz stwierdzenie nieważności (względnie uchylenie) poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 138 § 1 pkt 2), w zw. z art. 156 § 1 pkt 1) k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy nieważnej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. o odmowie zmiany ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. (wydanej z naruszeniem właściwości określonej w art. 154 § 1 i 2 k.p.a.). Zdaniem skarżącej skoro - jak stwierdza sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - to on, nie zaś Wojewoda [...] powinien być uznany za organ właściwy w I instancji w sprawie zmiany ostatecznej decyzji wydanej sprawie z wniosku skarżącej (gdyż wydał w tej sprawie ostateczną decyzję z [...] października 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r.), to obowiązkiem Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców było uchylenie - w wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania - decyzji Wojewody [...] z uwagi na jej nieważność, wynikającą z niewłaściwości rzeczowej Wojewody [...] do wydawania merytorycznej decyzji w sprawie z wniosku skarżącej i umorzenie postępowania stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.. W konsekwencji takiej ewentualnej decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców wniosek skarżącej powinien zostać przekazany przez Wojewodę [...] - stosownie do art. 8, 9, 19 w zw. z art. 154 i art. 65 k.p.a. - do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców jako do organu właściwego w I instancji w sprawie zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej; art. 154 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem stwarzającym jedynie możliwość dowolnego i uznaniowego działania organów administracji, tj. odmowy zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa do zamieszkania na terytorium RP, nawet w sytuacji gdy organ dostrzega istnienie oczywistego interesu strony postępowania, którym jest w niniejszej sprawie uzyskanie pozwolenia na zamieszkanie na terytorium RP, w przypadku gdy skarżąca spełnia przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z dokonaną przez organ odwoławczy wykładnią art. 154 § 1 k.p.a., polegającej na uznaniu, iż postępowanie na podstawie ww. przepisu jest postępowaniem stwarzającym jedynie możliwość dowolnego i uznaniowego działania organów administracji, polegającego na odmowie zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa do zamieszkania na terytorium RP, nawet w sytuacji gdy organ ów dostrzega istnienie oczywistego interesu strony postępowania, którym jest w niniejszej sprawie uzyskanie pozwolenia na zamieszkanie na terytorium RP, z uwagi na to, że skarżąca spełnia przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 6) ustawy o cudzoziemcach. W opinii skarżącej taka wykładnia art. 154 k.p.a. oraz traktowanie instytucji uznania administracyjnego jako stwarzającej jedynie możliwość - wg uznania organu - czy dokonać zmiany decyzji ostatecznej gdy istnieje interes strony postępowania przemawiający za tym, czy też nie, prowadzi do przyznania sobie przez organy pełnej swobody orzeczniczej i dowolności, nieznajdującej umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Podniosła, że uznanie administracyjne powinno być rozumiane jako nie dowolność (możliwość) ale jako nakaz uwzględniania interesu strony postępowania (po stwierdzeniu, iż taki interes występuje) aż do granic ewentualnej kolizji z przepisami prawa, przy czym ustalenie tych granic i powołanie się na przepisy prawa stojące naprzeciw uwzględnieniu wniosku strony o zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a., powinno obciążać organ korzystający z instytucji uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w ww. skardze podniósł, że skoro skarżąca domagała się zmiany decyzji administracyjnej wydanej przez Wojewodę [...], to organ ten nie miał podstaw do przekazania wniosku skarżącej wg właściwości do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wniosek skarżącej w ogóle nie dotyczył decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, chociaż to właśnie decyzja ww. organu kończyła ostatecznie postępowanie administracyjne dot. skarżącej. Następnie wyjaśnił, że organ odwoławczy ma możliwość uchylenia orzeczenia organu I instancji w miejsce wydania własnego orzeczenia (reformacyjnego) zarówno w części, jak i w całości. Może również w zależności od warunków danej sprawy utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie uznając, po rozpoznaniu sprawy, iż stanowisko organu I instancji było prawidłowe, jednocześnie ma prawo do tego, aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzi do usunięcia niektórych wad uzasadnienia orzeczenia organu pierwszej instancji. Wskazał, że decyzja z [...] lipca 2012 r. nie była ostateczna, a jedynie poprzedzała wydanie ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2012 r. Wobec powyższego Wojewoda [...] nie mógł uchylić własnej decyzji i to niezależnie od tego, czy skarżąca wykazała istnienie "słusznego interesu" w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. Argumentował, że ww. kwestia uszła uwadze organu I instancji, który nie dostrzegł, że wniosek skarżącej dotyczył decyzji nie będącej decyzją ostateczną, a organ odwoławczy, uznając w zaskarżonej decyzji prawidłowość samego rozstrzygnięcia Wojewody [...], w sposób odmienny ocenił dopuszczalność jego uchylenia stwierdzając, że organ I instancji nie miał prawnych możliwości uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 k.p.a. swojej decyzji z [...] lipca 2012 r. albowiem decyzja nie była ostateczna. To właśnie w tym kontekście w zaskarżonej decyzji wskazano, że uchylenie lub zmiana przez Wojewodę [...] decyzji tego organu z [...] lipca 2012 r. byłaby sprzeczna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, gdyż nie był on organem, który wydal decyzję ostateczną. Z powyższych względów organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyraził przekonanie, że bez uchylenia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2012 r. nie jest możliwa weryfikacja decyzji organu I instancji, do której odnosił się wniosek skarżącej. W tym stanie rzeczy samo rozstrzygnięcie Wojewody [...] zawarte w decyzji z [...] grudnia 2013 r. uznano za prawidłowe, jednak z innych powodów niż wskazane przez organ I instancji. Końcowo Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że zarzut wadliwej interpretacji art. 154 k.p.a., polegającej na uznaniu, że postępowanie toczące się w oparciu o treść art. 154 § 1 k.p.a. na podstawie powołanego przepisu jest postępowaniem stwarzającym jedynie możliwość "dowolnego" i uznaniowego działania organów administracji, polegającego na odmowie zmiany decyzji ostatecznej byłby uzasadniony wówczas gdyby np.: w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dopuszczalna jest odmowa zmiany bądź uchylenia decyzji także wówczas, gdy strona wykazała istnienie swojego interesu w weryfikacji decyzji i że interes ten został oceniony jako słuszny w rozumieniu art. 154 k.p.a. Takie stwierdzenia w zaskarżonej decyzji jednak nie padły. Zarzut skarżącej dotyczy, więc w istocie fragmentu zaskarżonej decyzji, który został zinterpretowany niezgodnie z jego literalnym brzmieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazany przepis sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Okolicznoścą inicjującą wszczęcie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji był wniosek skarżącej o zmianę w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, która to decyzja została objęta odwołaniem i została w wyniku jego rozpatrzenia utrzymana w mocy przez decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2012 r. Organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej jest organ administracji publicznej, który wydał decyzję. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest zatem przypomnienie zasad statuowanych przez k.p.a., dotyczących właściwości organów oraz przymiotu ostateczności decyzji. Zgodnie z dyspozycją art. 19 k.p.a. organy administracji winne są z urzędu przestrzegać swej właściwości. Wypływający z tego przepisu obowiązek spoczywający na organie administracji w zakresie badania swej właściwości rozumiany jest nie tylko jako konieczność podjęcia odpowiednich czynności przed wszczęciem postępowania, ale rozciąga się na fazę prowadzenia postępowania, podczas którego w pierwszej kolejności badaniu podlegając względu formalne. Przestrzeganie przepisów o właściwości jest jednym z podstawowych obowiązków procesowych nałożonych na organy administracji. Zarówno w przypadku, gdy w wyniku rozpoznania wniesionego przez stronę środka zaskarżenia organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i sam rozstrzyga sprawę merytorycznie, jak też w przypadku gdy akceptuje decyzję wydaną przez organ I instancji i w pełnym zakresie utrzymuje ją w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie uzyskuje przymiotu ostateczności. Teza ta, oczywista w przypadku decyzji reformatoryjnej, kiedy to dopiero organ II instancji wydaje merytoryczne rozstrzygnięcie, w sytuacji, w której organ II instancji ogranicza się do pełnej akceptacji rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego może budzić wątpliwości. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, iż art. 154 § 1 k.p.a. traktują o możliwości uchylenia decyzji ostatecznej przez organ, który ją wydał bądź organ nadrzędny, nie wyjaśniając jednak jaki jest status, w kontekście przywołanych norm, decyzji pierwszoinstancyjnej, która była wprawdzie nieostateczną jednak następnie, w wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, została utrzymana w mocy. Jednak w ocenie Sądu organem, który wydał decyzję dotychczasową, może być organ administracji publicznej pierwszej instancji, wówczas, gdy strona nie wniosła skutecznie odwołania od takiej decyzji (np. gdy stwierdzono, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia). Natomiast w sytuacji rozpatrzenia odwołania przymiot właściwego do uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej będzie miał organ odwoławczy, który wydał decyzję w wyniku odwołania. Rozpatrzenie odwołania powoduje, że decyzja wydana w trybie odwoławczym jest decyzją ostateczną, stosownie bowiem do art. 16 § 1 k.p.a. "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych". Przymiot ostateczności posiada również decyzja wydana w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Stanowisko to prezentowane jest powszechnie w judykaturze (vide – komentarz do art. 154 k.p.a. Andrzej Wróbel, LEX 2013 r., pkt 12, wyroki: WSA w Warszawie z 8 października 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1099/13, WSA w Gliwicach z 22 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 93/06, CBOSA). Jednocześnie Sąd z wyżej wymienionych przyczyn nie zgadza się z poglądem, że "przepisy art. 154 i 155 k.p.a. w przypadku decyzji utrzymanej w mocy rozstrzygnięciem drugoinstancyjnym nie wyłącza możliwości zmiany tej decyzji (której rozstrzygnięcie stało się w wyniku utrzymania w mocy ostatecznym) przez organ pierwszej instancji albowiem w zakresie meritum decyzji to ten właśnie organ stanowi wskazany w przepisach tych organ który ją wydał. W konsekwencji, zmiany bądź uchylenia decyzji może w takich wypadkach dokonać albo tenże organ, albo organ wyższego stopnia" – por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 28/09, LEX nr 563666. Należy zauważyć, że przepisem art. 1 pkt 23 lit. b) ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2011 Nr 6, poz. 18) uchylono z dniem 11 kwietnia 2011 r. § 3 przepisu art. 154 kpa, przewidujący, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, rozstrzygająca sprawę należącą do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego (gminy, powiatu lub województwa), może być uchylona wyłącznie przez organy tych jednostek, czyli jednoosobowe organy jednostek samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta) - w sprawach należących do zadań własnych gminy; starosta - w sprawach należących do zadań własnych powiatu; marszałek województwa - w sprawach należących do zadań własnych województwa. Tym samym przestał obowiązywać wyłom od powyższej zasady. W rozpatrywanej sprawie od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, złożone zostało odwołanie i decyzją z [...] października 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Właściwym więc do rozpoznania sprawy niniejszej, zainicjowanej wnioskiem z art. 154 k.p.a. w pierwszej instancji był Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, gdyż to decyzja organu odwoławczego z 26 października 2012 r. ostatecznie ukształtowała treść stosunku administracyjnoprawnego. Wobec powyższego uznać należy, iż zarówno zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. o odmowie zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, wynikającej z przepisu ustawy. Ponadto Sąd wskazuje, że nie można w sposób zasadny wywodzić jak organ odwoławczy, który dostrzegając brak właściwości organu I instancji i wynikającą z tego braku niedopuszczalność uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. argumentował, że odmowa uchylenia decyzji wydanej w trybie zwykłym jest prawidłową formą zakończenia postępowania prowadzonego, mimo braku właściwości. Sąd uznaje, że z takim twierdzeniem nie sposób się zgodzić, a odmowa uchylenia decyzji nie stanowi formy wyrazu dostrzeżenia przez organ prowadzący postępowanie braku możliwości jego kontynowania. Skoro bowiem koniecznym warunkiem dla możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego jest procedowanie z zachowaniem właściwości, również instancyjnej, to dostrzeżenie braku właściwości do rozpoznania sprawy nie powinno skutkować rozpatrzeniem merytorycznym sprawy, w tym przypadku odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Formą adekwatną do sytuacji stwierdzenia braku właściwości organu jest umorzenie postępowania (o ile zostało wszczęte) albo przekazanie podania organowi właściwemu, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., czego organ nie uczynił. Przyjmuje się, że nie zawsze organ niewłaściwy w sprawie nie może wydać w jej toku decyzji administracyjnej. Jeżeli bowiem w wyniku wadliwego ustalenia właściwości organ wszczął postępowanie w sprawie lub też utracił taką zdolność w trakcie jego prowadzenia, to należy przyjąć, że obowiązany jest do formalnego zakończenia tego postępowania w postaci wydania decyzji o jego umorzeniu bez względu na to, czy postępowanie prowadzone jest z urzędu czy na żądanie strony (K. Łągiewczyk-Moskaluk, W kwestii braku właściwości organu administracji publicznej, Radca Prawny 2013, nr 5, s. 19-22). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższy wywód. Powyższe czyni uzasadnionymi podniesione w skardze zarzuty, co implikuje uznanie, że zarówno zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2014 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. wydane zostały z naruszeniem art. 154 k.p.a. Ze względu na prezentowane wyżej rozbieżności interpretacyjne oraz zasadę proporcjonalności (por. M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego, uw. 3, Lex) rodzi to podstawę do ich uchylenia. Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, oraz art. 135 powoływanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło