I OSK 3144/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) del. WSA Mariola Kowalska Protokolant asystent sędziego Dominika Sasin-Knothe po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1244/14 w sprawie ze skargi Z. M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1244/14 oddalił skargę Z. M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdził, że: 1) Z. M., G. Z., H. S., J. D. i E. T. są osobami, którymi przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 2) wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości W., byłe województwo [...], na którą składały się 3ha ziemi, w tym 1,5ha ziemi ornej i 1,5ha łąk oraz zabudowania: dom, stodoła i szopa – zwaloryzowana na dzień wydania decyzji wynosi 235.383,23 zł; 3) wysokość rekompensaty odpowiadająca 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionej nieruchomości na dzień wydania decyzji wynosi 47.076,64 zł, przy czym rekompensata ta przypada ww. osobom w taki sposób, że Z. M. otrzymała ją w 2/6 części, tj. w kwocie 15.692,21 zł, natomiast pozostałe osoby uprawnione po 1/6 części, w kwocie po 7.846,10 zł; 4) wybraną przez wszystkie strony formą realizacji prawa do rekompensaty jest świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Decyzja ta doręczona została Z. M. w dniu 2 stycznia 2012 r. W dniu 27 marca 2012 r. Z. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniosek o przywrócenie terminu skarżąca uzasadniła ciężką chorobą siostry – H. S. i koniecznością zadbania o jej zdrowie. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] odmówił wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, powołując się na treść art. 58 k.p.a., że przywrócenie terminu obwarowane jest spełnieniem czterech przesłanek: prośby zainteresowanego, uprawdopodobnienia braku winy, wniesienia podania w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełnienia czynności, dla której termin był określony. W ocenie organu w sprawie spełniona została przesłanka dopełnienia czynności, dla której określony był termin, bowiem skarżąca złożyła w jednym piśmie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Za uprawdopodobniony organ uznał również brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca, jako brak winy, wskazała bowiem chorobę nowotworową swojej siostry, załączając do wniosku kartę informacyjną z pobytu szpitalnego H. S. w dniach 10-12 stycznia 2012 r. Organ zauważył przy tym, że decyzja kończąca postępowanie doręczona została skarżącej w dniu 2 stycznia 2012 r., a więc ostatnim dniem upływu terminu do złożenia odwołania był dzień 16 stycznia 2012 r. Zdaniem organu nie została jednak spełniona ostatnia z ww. przesłanek, a mianowicie złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Skarżąca nie wskazała wprawdzie terminu ustania tej przyczyny, a prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nadana została w dniu 27 marca 2012 r., jednak w aktach sprawy znajduje się pismo Z. M. z dnia 9 marca 2012 r., w którym skarżąca wniosła o doręczenie jej drugiego egzemplarza decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., w celu przedłożenia go w Banku Gospodarstwa Krajowego, z uwagi na zniszczenie pierwszego odpisu. Realizacja prawa do rekompensaty poprzez wypłatę środków pieniężnych nastąpiła natomiast w dniu 28 marca 2012 r. Minister Skarbu Państwa stwierdził zatem, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała co najmniej w dniu 9 marca 2012 r., skoro skarżąca była w stanie wystąpić z wnioskiem do Wojewody o wydanie drugiego odpisu decyzji w celu otrzymania rekompensaty pieniężnej. Zważywszy, że stosownie do treści art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia mógł zostać złożony już w dniu 9 marca 2012 r. Skoro wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony został z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia, to należało odmówić jego przywrócenia. Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. M. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że po otrzymaniu wiadomości o chorobie siostry, która zmarła w dniu 28 maja 2012 r., w styczniu zachorowała na napadowe zawroty głowy z nudnościami oraz depresję. Uniemożliwiło jej to samodzielne poruszanie się i wymagała opieki osób trzecich. Skarżąca jest dodatkowo osobą w starszym wieku, schorowaną. Wobec tego nie mogła złożyć odwołania w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek, od wystąpienia której uzależnione jest przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. wniosek o przywrócenie terminu złożony został z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia. Zdaniem Sądu I instancji, Minister Skarbu Państwa zasadnie przyjął oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 9 marca 2012 r., kiedy to skarżąca wystąpiła do Wojewody Dolnośląskiego o wydanie jej drugiego egzemplarza decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., w celu przedłożenia go Bankowi Gospodarstwa Krajowego. Od tego zatem dnia, tj. 9 marca 2012 r. należało liczyć termin do złożenia podania o przywrócenie uchybionego terminu wraz z odwołaniem. Termin ten upłynął natomiast w dniu 16 marca 2012 r., podczas gdy stosowny wniosek złożony został w dniu 27 marca 2012 r. Wskazano, że skarżąca nie podała żadnej daty ustania przyczyny uchybienia terminu, wobec czego organ przyjął najbardziej korzystny dla strony termin, a zatem datę, w której wystąpiła ona do Wojewody Dolnośląskiego z innym wnioskiem dotyczącym przedmiotu sprawy, tj. wypłaty na jej rzecz rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Również w skardze skierowanej do Sądu, skarżąca nie podała innej daty, niż tej wskazanej przez organ, ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu, powołując się jedynie na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy okoliczność ta, tj. braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, została przez organ uznana za udowodnioną. Podstawą odmowy przywrócenia terminu było natomiast uchybienie 7-dniowego terminu na złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z. M., zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 2, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. przez: a) nieprawidłową ocenę zastosowania przez Ministra Skarbu Państwa art. 58 § 1 i 2, art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i przez to nieuwzględnienie skargi na zaskarżone postanowienie; b) oddalenie skargi na zaskarżone postanowienie oraz pominięcie w uzasadnieniu wyroku przedstawionych w skardze okoliczności uzasadniających jej uwzględnienie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że przyjęcie daty 9 marca 2012 r. jako ustanie przyczyny uchybienia terminu jest problematyczne i nieuzasadnione. Sama okoliczność złożenia przez skarżącą w tej dacie pisma o wydanie odpisu decyzji Wojewody Dolnośląskiego nie jest wystarczającą przesłanką do takiego wniosku. W ocenie Z. M. Sąd I instancji nie dostrzegł istotnych okoliczności mających wpływ na możliwości oceny przez skarżącą upływu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który mógł być złożony wcześniej. Nie rozważono przy tym okoliczności związanych z wiekiem skarżącej, stanem zdrowia i traumatycznym przeżyciem śmierci siostry, które mogły wpłynąć na stan jej świadomości i zdolność do podejmowania racjonalnych czynności. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi; 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie jest przepisem procesowym, lecz ustrojowym, określającym podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdy sąd przyjmie inne, niż legalność, kryterium kontroli. W innym wypadku należy wskazać w podstawie kasacji naruszony, zdaniem wnoszącego kasację, przepis prawa procesowego, przy czym powinien to być przepis stanowiący samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, której nie stanowi również powołany w omawianej podstawie kasacji przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie byłoby sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów podjęto rozstrzygnięcie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie. Zaskarżony wyrok nie narusza również art. 58 § 1 i 2, art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (§ 1); 3) wniosek ten został wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz 4) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (§ 2). Z powyższych przepisów wynika zatem, że aby przywrócić termin należy m.in. złożyć wniosek o przywrócenie terminu w okresie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ocena czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy do organu administracji publicznej. Z analizy akt sprawy wynika, że Z. M. decyzję Wojewody Dolnośląskiego otrzymała w dniu 2 stycznia 2012 r., zawierającą prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem 16 stycznia 2012 r. Skarżąca, składając w dniu 27 marca 2012 r. odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu istotnie nie wskazała terminu ustania przyczyny uchybienia, jednakże należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że przyczyna ta ustała najpóźniej w dniu 9 marca 2012 r. W tej dacie bowiem Z. M. zwróciła się do Wojewody Dolnośląskiego o wydanie drugiego egzemplarza decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Terminu tego nie można natomiast liczyć od dnia, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ponadto strona nie przestawiła takich okoliczności, które wykluczyłyby złożenie w terminie wniosku. Powołanie się na podeszły wiek, stan zdrowia i stan psychiczny związany ze śmiercią siostry jest niewystarczające. W związku z tym należy stwierdzić, że termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie upłynął z dniem 16 marca 2012 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu, bowiem wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tego tytułu podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.