II FSK 1687/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-10
Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Jerzy Rypina, Maciej Jaśniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że członek zarządu spółki ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Odpowiedzialność ta powstaje, jeśli członek zarządu nie wykaże, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Sąd podkreślił, że ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na członku zarządu, a nie na organie podatkowym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu spółki V. sp. z o.o. za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący, będący jedynym członkiem zarządu w okresie powstania zaległości, nie wykazał przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość lub brak winy w jego niezłożeniu. Zarówno organy podatkowe, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznały go za odpowiedzialnego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od I. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 127/12 w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 16 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 127/12) oddalił skargę I.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 grudnia 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że I. P. był w momencie powstania zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r., tj. w dniu 1 kwietnia 2006r., jedynym członkiem zarządu V. sp. z o.o. Egzekucja z majątku spółki prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 sierpnia 2006 r. okazała się bezskuteczna. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia ruchomości, jednakże środki pieniężne uzyskane w wyniku licytacji samochodów były w dużym stopniu niewystarczające do zaspokojenia wierzycieli. W wyniku zmiany siedziby spółki od dnia 8 listopada 2006 r. tytuły wykonawcze dotyczące niezapłaconych zobowiązań zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego K., który pismem z dnia 30 czerwca 2008 r. zwrócił przedmiotowe tytuły wykonawcze z uwagi na brak możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że podjęto próbę zajęcia wierzytelności spółki z rachunków bankowych w bankach na terenie całego kraju, jednak czynności te były nieskuteczne. Spółka nie jest właścicielem, współwłaścicielem bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości, jest natomiast właścicielem samochodu osobowego Fiat 126P, który ze względu na znikomą wartość rynkową nie może być jednak przedmiotem zastawu skarbowego. Pismem z dnia 13 lipca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał obecnego prezesa spółki do zapłaty zaległości podatkowych lub wskazania majątku spółki podlegającego egzekucji administracyjnej, oraz do złożenia wyjaśnień dotyczących miejsca siedziby i prowadzenia działalności spółki, ten jednak pomimo osobistego odbioru pisma nie dokonał żadnych czynności umożliwiających ustalenie majątku dłużnika. W związku z tymi okolicznościami, postanowieniem z dnia 13 września 2011r., organ podatkowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki. Skoro zaś w toku prowadzonego postępowania podatkowego skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części uznano, że egzekucja zobowiązania prowadzona w stosunku do całego majątku spółki okazała się bezskuteczna, przez co zostały spełnione przesłanki z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.).
Zdaniem organów podatkowych w toku postępowania podatkowego podatnik nie wykazał, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy. Do właściwego sądu nie wpłynął w ogóle wniosek o ogłoszenie upadłości spółki jak również nie toczyło się postępowanie wobec tej spółki.
Z uwagi na powyższe okoliczności organ podatkowy pierwszej instancji, decyzją z dnia 26 października 2010 r., na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, orzekł o odpowiedzialności strony jako członka zarządu spółki. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązany zarzucił organom naruszenie art. 120, art. 121, ar. 122, art. 123, art. 127, art. art. 180 w zw. z art. 187 §1 i art. 188 Ordynacji podatkowej oraz art. 116 w zw. z art. 122 i 188 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną.
W pierwszym rzędzie Sąd odniósł się do wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, opartego na zarzucie rażącego naruszenia przepisów prawa. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, a zarzuty mające stanowić jego uzasadnienie należało odrzucić jako nieuzasadnione. Sąd przytoczył brzmienie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i wskazał, że sformułowanie wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie, że nastąpiło rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego bez wskazania jakie to konkretne przepisy postępowania podatkowego wypełniające te zasady zostały rażąco naruszone, przy jednoczesnym braku sformułowania zarzutu rażącego naruszenia normy prawa materialnego w oczywisty sposób czyni go nieskutecznym.
Sąd w pierwszej instancji wskazał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki opisane w art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, stanowiące podstawę przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółki na członka jej zarządu.
Podkreślił, że niesporną okolicznością jest że na spółce z o.o. ciążyły zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. W ocenie Sądu organy podatkowe w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że w okresie powstania zobowiązania podatkowego skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki, co wynika z odpisu z KRS. Z informacji zawartych w KRS jednoznacznie wynika, że skarżący sprawował funkcję prezesa zarządu do dnia 26 września 2006r. (wpis o odwołaniu skarżącego z funkcji z dnia 8 listopada 2006 r.). Ponadto w aktach sprawy znajdują się: protokół Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników V. sp. z o.o. z dnia 29 czerwca 2006 r. na którym to uchwałą nr 3 Zgromadzenia Wspólników udzielono skarżącemu jako prezesowi zarządu spółki absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym 2005, a uchwałą nr 4 Zgromadzenia Wspólników postanowiono powierzyć skarżącemu pełnienie funkcji prezesa zarządu na czas nieoznaczony. Ponadto inne dokumenty znajdujące się w aktach także potwierdzają, że skarżący bezsprzecznie pełnił funkcje członka zarządu spółki V. w okresie kiedy powstało zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r.
Według Sądu, analiza zebranego materiału dowodowego, w tym dowodów z postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec spółki, pozwala na przyjęcie, iż została spełniona także następna przesłanka tj. bezskuteczność egzekucji w stosunku do wymienionej spółki. Organy podatkowe obu instancji w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć szczegółowo pokazały i omówiły wszystkie okoliczności potwierdzające bezskuteczność egzekucji, dochodząc do uzasadnionej konkluzji, że mimo podjętych działań organ egzekucyjny nie ustalił składników majątkowych spółki mogących stanowić przedmiot skutecznej egzekucji oraz stwierdził brak możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W toku postępowania egzekucyjnego wyczerpano wszelkie możliwe sposoby egzekucji skierowane do całego, ujawnionego majątku dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło także do formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia z dnia 13 września 2011 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że skarżący nie wykazał także, że we właściwym czasie złożył wniosek o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, bądź wykazał brak winy w jego niezłożeniu. Z ustaleń faktycznych w tym zakresie – na żadnym etapie postępowania podatkowego niekwestionowanych – bezspornie wynika, że taki wniosek nie został złożony. Organ odwoławczy w ślad za organem pierwszej instancji zasadnie, w ocenie Sądu przyjął, że dzień 8 lutego
2005 r. był datą, która obligowała zarząd do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Ocenę te oparły organy o okoliczności zaprzestania płacenia przez spółkę długów. Na dzień 1 kwietnia 2006 r. tj. dzień powstania zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. na spółce ciążyły zaległości z tytułu; podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. w wysokości 66.443,70 zł, za lipiec 2005 r. w wysokości 94.960,70 zł, podatku od towarów i usług za grudzień 2004r., za marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień 2005 r. w łącznej wysokości 187.326,43 zł plus odsetki za zwłokę, a także niepłacone długi wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zła sytuacja finansowa spółki znalazła odzwierciedlenie w dokumentach finansowych spółki za 2005 r. (sprawozdanie finansowe), z których wynika, że ten rok spółka zamknęła stratą w kwocie 51.215,15 zł.
W rozpatrywanym przypadku nie zachodzi także druga z wymienionych przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową skarżącego w postaci wskazania przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Na żadnym etapie postępowania podatkowego, jak również przed Sądem, skarżący nie wskazał majątku spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie długów spółki z tytułu należności podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny dodał, iż skarżący w toku postępowania podatkowego, oprócz ogólnych i gołosłownych stwierdzeń w rodzaju "sytuacja spółki była dość dobra" i "spółka regulował większość swoich zobowiązań" nie przedstawił żadnych konkretnych dowodów potwierdzających zaistnienie w jego sytuacji przesłanek negatywnych odpowiedzialności.
W konsekwencji Sąd nie podzielił trafności zarzutu naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej. Skarżący w tym zakresie wnioskował o przeprowadzenie dowodu m.in. z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, z przesłuchania w charakterze świadka obecnego prezesa M. S., jak również przesłuchania w charakterze strony skarżącego. W przekonaniu Sądu należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że w przedmiotowej sprawie nie było takiej potrzeby w sytuacji gdy organy dysponowały dokumentacją (m.in. zeznaniami podatkowymi, sprawozdaniami finansowymi za 2004r. i 2005r., stanem zadłużenia spółki), która pozwalała na rozpoznanie sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe objęte decyzją o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej oraz daty zaprzestania płacenia długów.
W skardze kasacyjnej na powyższy wyrok skarżący zaskarżył opisany wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, jak również o zasądzenie od Skarbu Państwa – Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 120 (zasada legalizmu), art. 121 §1 (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych), art. 121 §2 (zasada udzielania informacji), art. 122 (zasada prawdy obiektywnej), art. 123 §1 (zasada czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania), art. 127 (zasada dwuinstancyjności postępowania) poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 grudnia 2011 roku, sygn. sprawy ..., oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 14 października 2011 r. znak ..., mimo iż decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem przywołanych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej, to jest bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wynikającym z art. 116 §1 Ordynacji podatkowej, a przez to z rażącym naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wskazane naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowało, że w obrocie prawnym pozostają nieważne decyzje podatkowe.
W przypadku nieuznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu opisanego w punkcie 1 za zasadny, skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi także:
2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 §1 pkt. 1) lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 grudnia 2011 roku, sygn. sprawy ..., wydanej z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem postępowania, to jest art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (polegającym na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy nie istniały podstawy do utrzymania tej decyzji w mocy) w związku z art. 120 (zasada legalizmu i praworządności), art. 121 § 1 (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych), art. 121 § 2 (zasada udzielania informacji), art. 122 (zasada prawdy obiektywnej), art. 123 § 1 (zasada czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania), art. 127 (zasada dwuinstancyjności postępowania) art. 180 §1 Ordynacji podatkowej, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 188 Ordynacji podatkowej w związku z art. 116 §1 Ordynacji podatkowej, a więc mimo, że organy podatkowe naruszyły wskazane przepisy w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest orzekły o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe V. sp. z o.o., bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wynikającym z art. 116 §1 Ordynacji podatkowej i bez uwzględnienia wniosków skarżącego o przeprowadzenie dowodów, a tym samym naruszyły zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Powyższe uchybienie Sądu pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd ten zbadał legalność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i dostrzegł poczynione, przez ten organ uchybienia proceduralne wówczas wydałby odmienny wyrok w sprawie tj. uwzględniłby skargę i uchylił zaskarżoną decyzję.
Nadto skarżący na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzuca również:
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że członek zarządu musi samodzielnie wykazać istnienie przesłanek negatywnych opisanych we wskazanym przepisie, a organy administracyjne nie mają obowiązku przeprowadzania zgłaszanych przez niego dowodów.
Administracyjny organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.
Wpisanie spółki z o.o. do rejestru przedsiębiorców (Krajowy Rejestr Sądowy) powoduje uzyskanie przez nią osobowości prawnej. Obowiązek dokonania zgłoszenia spoczywa na członkach zarządu spółki. W dziale 2 rejestru zamieszcza się dane wskazujące osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentowania spółki (art. 39 pkt 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).
Zgodnie z art. 201 § 4 k.s.h. członek zarządu spółki z o.o. jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników. Oznacza to, że takie powołanie (odwołanie) jest skuteczne w stosunkach wewnętrznych spółki, a wpis zmiany w składzie osobowym zarządu w rejestrze sądowym ma tylko charakter deklaratoryjny.
Odwołanie członka zarządu spółki, nie ujawnione w rejestrze, nie zwalnia go automatycznie od odpowiedzialności wynikającej z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Faktem jest, że odpowiedzialność z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jest dolegliwa (całym swoim majątkiem), dlatego należy jednoznacznie wskazać: 1) obowiązek określonego postępowania przez członka zarządu, 2) oraz niedopełnienie tego obowiązku. W sytuacji, gdy członek zarządu, mimo ważnego zapisu w rejestrze sądowym, kwestionuje fakt bycia członkiem zarządu w dacie powstania zobowiązania, winien wykazać w toku postępowania przed organami podatkowymi lub przed sądem, że został skutecznie odwołany z tej funkcji.
Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że w okresie powstania zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych w spółce z o.o. V., tj. w 2005 r. funkcję prezesa i jednoosobowego członka zarządu na czas nieograniczony Zgromadzenie Wspólników uchwała nr 4 powierzyło skarżącemu – I.P. Fakt rzeczywistego wykazania powyżej funkcji wynika m.in. z podpisów złożonych przez skarżącego na sprawozdaniu skierowanym do urzędu skarbowego w dniu 30 czerwca 2006 r., jak też zeznaniu podatkowym spółki z dnia 28 czerwca 2006 r. Natomiast z informacji zawartych w rejestrze przedsiębiorstw wynika, że skarżący sprawował funkcję prezesa zarządu do dnia 26 września 2006 r. – o czym świadczy wpis o odwołaniu skarżącego z funkcji z dnia 8 listopada 2006 r.
W tym miejscu należy wskazać, że materiał dowodowy stanowi ogół zebranych dowodów źródłowych dla wyjaśnienia faktycznego sprawy. W szczególności, w myśl art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami tymi są: księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznanie świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej organ zajmuje stanowisko w przedmiocie dopuszczenia dowodu po dokonaniu oceny, czy przedmiotem dowodu są okoliczności istotne dla sprawy, stwierdzone wystarczająco innymi dowodami.
W tej sytuacji zarzut skargi kasacyjnej o braku wykazania członkostwa skarżącego w zarządzie spółki należy uznać za oczywiście chybiony, a wnioskowaną okoliczność za udowodnioną.
Również bezzasadny jest zarzut braku ustalenia przesłanek do ogłoszenia upadłości.
W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.) dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W świetle powyższej definicji każdorazowo brak realizacji zobowiązania w wymaganym terminie będzie skutkowało uznaniem, że w przypadku dłużnika zachodzi stan jego niewypłacalności. Bez znaczenia jest powód niezrealizowania obowiązku, okres opóźnienia, ani też wysokość długu w porównaniu do stanu jego aktywów.
Z akt administracyjnych wynika, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. spółki z o.o. V. nie zostało uregulowane, zaś egzekucja powyższego zobowiązania przeprowadzona na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 sierpnia 2006 r. okazała się bezskuteczna. Powyższa okoliczność, jak trafnie ustalił organ podatkowy, a którą zaakcentował Sąd pierwszej instancji – świadczy, że dłużnik stał się niewypłacalny. Stosownie zaś do art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, do dłużnika, który stał się niewypłacalny ogłasza się upadłość.
Odnośnie zarzutu braku przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność istnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej) należy podnieść, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Uwolnienie się od tej odpowiedzialności wymaga wykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Dla uniknięcia odpowiedzialności niezbędne jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku ogłoszenia upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu (wyrok siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2012 r., sygn. akt I FPS 4/11).
Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że niezgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęto postępowania układowego, bowiem w ocenie skarżącego – nie było ku temu powodów. W subiektywnym przekonaniu skarżącego, sytuacja finansowa spółki była "dość dobra". Bez wątpienia od członków zarządu spółki kapitałowej wymagany jest profesjonalizm oraz podwyższona staranność, która pozwala na kontrolowanie sytuacji w spółce, aby zorientować się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy, dla ustalenia której nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu spółki.
Zaznaczyć należy, że skarżący pełnił jednoosobową funkcję członka zarządu, a to oznacza, że nie mógł podzielić się swoimi obowiązkami. Bierna postawa jaką wykazał się w sprawowaniu tej funkcji uniemożliwiała mu wykazanie istnienia jednej z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do podniesionej w końcowej części skargi kasacyjnej kwestii odmowy przeprowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia okoliczności negatywnych odpowiedzialności skarżącego pełniącego jednoosobowo funkcję członka zarządu należy wskazać, że wykładnia gramatyczna art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie nasuwa wątpliwości, że na członku zarządu ciąży obowiązek wykazania istnienia tychże okoliczności. Sformułowanie "nie wykazał" odnosi się wyraźnie do członka zarządu, a nie do organu podatkowego.
Końcowo należy zauważyć, że mając na względzie formułowany przez autorkę skargi kasacyjnej, zarzut nieważności decyzji organów podatkowych spowodowany rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), że zarówno w doktrynie, jak tez orzecznictwie administracyjnym, podkreśla się, iż naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy rozstrzygnięcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Natomiast nie stanowi rażącego naruszenia prawa dokonanie przez organ stosujący prawo innej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego niż strona. Rażące naruszenie prawa nie występuje, gdy na tle tych samych przepisów możliwe jest wyrażenie odmiennych poglądów w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od jej oceny stanu faktycznego przez organ podatkowy. Uprawnienie to bowiem przysługuje organowi podatkowemu na mocy przepisu art. 191 Ordynacji podatkowej, pod warunkiem, że dokonana ocena będzie zgodna z regułami tej oceny, doświadczeniem życiowym oraz z zasadami logiki. Z kolei normy prawne wyrażone w art. 120 - 124 Ordynacji podatkowej należą do zasad ogólnych prowadzenia postępowania, podatkowego i stanowią zbiór reguł procesowych wiążących organy podatkowe, zaś przepisy art. 180 § 1, 187 § 1, art. 188 Ordynacji podatkowej dotyczą szeroko rozumianych reguł dowodzenia oraz sposobu rozpoznania materiału dowodowego. W przedmiotowej sprawie nie doszło do zarzucanego rażącego naruszenia przepisów postępowania podatkowego. Przede wszystkim w sprawie nie było naruszenia zasad ogólnych prowadzenia postępowania podatkowego. Należy bowiem uznać, że Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że w przeprowadzonym w sprawie postępowaniu organy podatkowe zebrały materiał dowodowy w sposób kompletny i wyczerpujący dla orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zobowiązania sp. z o.o. V.. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1259/12 dokonując kontroli zgodności z prawem wyroku Sądu pierwszej instancji, dotyczącego przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2004 r., za cztery kwartały 2005 r. i za dwa kwartały 2006 r.
Na marginesie należy stwierdzić, że w świetle przedstawionych sprawie dowodów argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowi w rzeczywistości polemikę, która w żaden sposób nie została poparta dowodami. Skarżący miał możliwość składania dowodów, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak też wskazania na te konkretnie dowody w postępowaniu przed sądem. Na żadnym z wymienionych etapów takich dowodów nie okazano.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło