I SA/Po 57/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]– adwokatowi M. N. kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych ) uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł (słownie: [...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w[...], działając jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec X.A na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej nr od [...] do nr [...] obejmujących zaległości w opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (dalej zwane opłaty rtv). W celu wyegzekwowania zaległości objętej powyższymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] maja 2013r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w A s.c. w [...]. Natomiast zawiadomieniem z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej u Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciach wierzytelności zostały doręczone zobowiązanej kolejno w dniu [...]maja 2013r. (wraz z odpisami tytułów wykonawczych) oraz w dniu [...]czerwca 2013r. Pismem z dnia [...]czerwca 2013r. X.A złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] pismo, które organ egzekucyjny zakwalifikował jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 roku, poz. 1015 ze zm. zwanej dalej "u.p.e.a."). W uzasadnieniu wniosku zobowiązana wskazała, że nie uznaje zajętych wierzytelności i odmawia przekazania organowi egzekucyjnemu kwot na pokrycie należności objętych postępowaniem egzekucyjnym za względu na nieistnienie zobowiązania wykazanego w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2013r., spowodowane przedawnieniem należności. Ponadto strona wskazała, że od 2006r, nie posiada urządzeń RTV, o czym poinformowała Pocztę Polską S.A. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] czerwca 2013r. wystąpił do wierzyciela o zajęcia stanowiska w zakresie ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej. Poczta Polska S.A. pismem z dnia [...]sierpnia 2013r. wskazała, ze zgodnie z ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. nr 85, poz. 728, ze zm.) za używanie odbiorników TV pobiera się opłaty abonamentowe. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. 187, poz. 1342) użytkownik jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić operatora publicznego (Pocztę Polską) o zaprzestaniu używania odbiorników. Poczta Polska S.A. poinformowała zarówno X.A jak i organ egzekucyjny, że w dokumentacji Poczty Polskiej S.A. na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] (nr książeczki opłat rtv [...] ) nie odnotowano wyrejestrowania odbiorników zarejestrowanych na dane osobowe zobowiązanej, zatem na X.A ciąży obowiązek uregulowania zaległych opłat rtv. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez Pocztę Polską S.A. obejmujących zaległości z tytułu abonamentu rtv. Wskazane przez zobowiązaną okoliczności mogą stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednak po zajęciu stanowiska wierzyciela. Zgodnie z informacją przekazaną przez wierzyciela, nie odnotowano wyrejestrowania odbiorników zarejestrowanych na zobowiązaną. Wierzyciel uznał również, że niezasadny jest zarzut przedawnienie, ponieważ dochodzona należność przedawnia się z upływem 5 lat. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie zobowiązana pismem z dnia [...] sierpnia 2013r. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w[...]. W uzasadnieniu strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia. Strona podniosła, że zgodnie z art. 68-70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2012r., poz. 749 zwana dalej O.p.) należności objęte ww. tytułami wykonawczymi przedawniły się, a tym samym egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Ponadto, w ocenie skarżącej, organ egzekucyjny przedwcześnie wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie, ponieważ stanowisko wierzyciela w niniejszej sprawie "nie załatwiało ostateczne problemu". Zobowiązana poinformowała organ egzekucyjny o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym. W ocenie zobowiązanej nie istnieje obowiązek płatności za lata nie korzystania z usług TVP (po zbyciu w 2006 r. roku urządzeń RTV). Po zapoznaniu się z materiałem zebranym w sprawie oraz po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego, Dyrektor Izby Skarbowej w [...]utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zasadnie organ pierwszej instancji uznał, że podnoszony przez zobowiązaną argument, że od 2006r. nie posiada odbiorników rtv i tym samym nie jest zobligowana do ponoszenia opłat abonamentowych rtv - jest bezzasadny. W dokumentacji Poczty Polskiej S.A. na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] (nr książeczki opłat rtv [...] ) nie odnotowano wyrejestrowania odbiorników zarejestrowanych na dane osobowe zobowiązanej, zatem na X.A. ciąży obowiązek uregulowania zaległych opłat rtv. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że toczące się w tym zakresie postępowanie wyjaśniające przed wierzycielem zakończone pozytywnym dla strony rozstrzygnięciem stanowić może podstawę do złożenia przez wierzyciela (lub ponownie przez stronę) wniosku o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W świetle aktualnego stanowiska wierzyciela brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu drugiej instancji również, błędny jest argument skarżącej, jakoby przedmiotowe postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na nieistnienie obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi. Jak wynika z akt niniejszej sprawy spawy, przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione zostały w wyniku nieuregulowania przez zobowiązaną należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2008 r. do marca 2013r. Zgodnie z regulacją art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, przepisy tej ustawy mają zastosowanie również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej. W stosunku zarówno do należności głównej jak również odsetek powstałych w zakresie opłat abonamentowych rtv zastosowanie mają przepisy działu III tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie to przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął okres płatności. Powyższe oznacza, iż w przedmiotowej sprawie należności z tytułu abonamentu rtv za lata 2008 - 2013 dochodzone na drodze postępowania egzekucyjnego nie uległy przedawnieniu. W dniu [...] grudnia 2013r. X.A złożyła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że wydane zostało z pominięciem istoty sporu podnoszonego w sprawie. W ocenie skarżącej organ egzekucyjny bezpodstawnie przyjął do realizacji tytuły wykonawcze wystawione przez podmiot do tego nieuprawniony tj. Pocztę Polską S.A., która nie jest operatorem publicznym od dnia 1 stycznia 2013 r., co wynika z treści ustawy "Prawo pocztowe" wydanej 23 listopada 2012 r. ( Dz.U. z 2012r., poz 1529). W związku z powyższym pozbawiono Pocztę Polską S.A. prawa do występowania w imieniu Telewizji Polskiej w charakterze windykatora. Zdaniem skarżącej tytuły wykonawcze przyjęte do realizacji przez organ egzekucyjny wystawione zostały przez spółkę kapitałową prawa handlowego " Poczta Polska S.A.", zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone było bezpodstawnie. Ponadto strona wskazała, że poinformowała organ egzekucyjny o nieistnieniu obowiązku z uwagi na zbycie w 2006 r. odbiornika telewizyjnego. Ponownie podniosła zarzut przedawnienia należności za 2006r. W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...]wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] który utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z tytułu zaległości w opłatach abonamentowych radiofonicznych i telewizyjnych za lata 2008-2013. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. (wpływ do organu [...]czerwca 2013 r.) strona zakwestionowała dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzając, że dochodzone należności nie istnieją, ponieważ od 2006 r. skarżąca nie posiada odbiornika radiowego ani też telewizyjnego, o czym (jak wskazuje) poinformowała Pocztę Polską S.A., w związku z czym wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Należy na wstępie zaznaczyć, że podmiot zobowiązany może zgłosić zarzut nieistnienia obowiązku jako podstawę zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.) bądź jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.). Wobec upływu terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, organ prawidłowo rozpoznał wniosek jako podanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z tym wniosek należało rozpoznać na podstawie art. 59 u.p.e.a. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jedną z okoliczności uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego jest nieistnienie obowiązku. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z powyższym przed podjęciem egzekucji organ egzekucyjny jest obowiązany zbadać dopuszczalność prowadzenia egzekucji, m.in. czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, czy zostało doręczone upomnienie, jeśli takowe jest wymagane. Można dostrzec pewną sprzeczność, że z jednej strony organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania, m.in. zasadności i wymagalności obowiązku, a w przypadku wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. co do wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny musi zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca; natomiast przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał. W ocenie Sądu powołany przepis art. 59 u.p.e.a. należy odczytywać w powiązaniu z innymi regulacjami ustawy, m.in. istotny jest art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a. Należy wyraźnie podkreślić, że zakaz badania tytułu z punktu widzenia zasadności i wymagalności obowiązku, jak wskazują powołane przepisy, nie jest bezwzględny w toku całego postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może zatem nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., III SA 7105/98, LEX nr 46237). Przechodząc do zarzutów skargi należy wskazać, że skarżąca nie wykazała, że w latach 2008-2013 nie ciążył na niej obowiązek opłat abonamentowych, nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność podnoszonych okoliczności. Dlatego też, w ocenie Sądu, organ rozpoznając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prawidłowo zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska. Wierzyciel powołując się na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1324) stwierdził, że na indywidualnym numerze identyfikacyjnym X.A nie odnotowano wyrejestrowania odbiorników, zatem dochodzone roszczenie jest należne. W związku z powyższym organ egzekucyjny nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut przedawnienia obowiązku za 2006 r. jest bezzasadny, ponieważ wystawione tytuły egzekucyjne i przekazane do egzekucji administracyjnej obejmują należności za lata 2008 – 2013. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej również podniósł również zarzut przedawnienie należności z tytułu opłaty abonamentowej, wskazując, że jako świadczenia okresowe, roszczenie przedawnia się po upływie trzech lat. Zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić pogląd, że co do zasady roszczenia o opłaty abonamentowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat. Wyjątek od tej zasady stanowi jednak abonament rtv, który jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Od niezapłaconych w terminie opłat naliczane są odsetki jak od zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60), a ponadto podlegają wyegzekwowaniu zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Abonament rtv stanowi przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie publiczne, które wyróżnia jej celowy charakter. Przepisy działu III Ordynacji podatkowej , zgodnie z art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, stosuje się do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione z § 1 pkt 1 organy. W związku z powyższym w stosunku do należności głównej jak również do odsetek jako opłat publicznoprawnych należy stosować przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie to przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut, że tytuły wykonawcze nie zostały wystawione przez uprawniony organ. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. 85, poz. 728, ze zm.) opłaty abonamentowe są pobierane przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo Pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529). Kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu powołanej wyżej ustawy Prawo Pocztowe (art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych). Zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3 , stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji obowiązków w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego (art. 7 ust. 5 ww. ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo Pocztowe operator wyznaczony to operator poczty obowiązany do świadczenia usług powszechnych. Do końca 2015 r. funkcję operatora pocztowego, który będzie świadczył usługę powszechną jest Poczta Polska S.A., ponieważ zgodnie z art. 178 ust. 1 ww. ustawy Poczta S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od wejścia w życie ustawy. Jednostką operatora publicznego jest Centrum Obsługi Finansowej. W związku z powyższym zgodnie z obowiązującymi przepisami tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Należy zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 uznał, że przepisy art. 7 ust. 3 i 6 powołanej ustawy o opłatach abonamentowych nie są niezgodne z Konstytucją. Trybunał wskazał w uzasadnieniu, że egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, ponieważ przepisy dopuszczają egzekucję obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa. Publicznoprawny charakter abonamentu wyraźnie upoważnia do żądania wykonania obowiązku, a przepis art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej zawiera normę szczególną przesądzającą o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej. Kierownik Centrum Obsługi Finansowej jest wierzycielem w rozumieniu ustawy i nie dysponuje swobodą decydowania o złożeniu albo niezłożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla strony skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).