II GZ 469/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "C." Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 320/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "C." Sp. z o.o. we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2014 r.,nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma w przedmiocie przyznania pomocy z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 320/14, oddalił wniosek "C." Sp. z o.o. we W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka określiła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 50.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok na 7.000 zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu oceniono na kwotę 1.895,53 zł. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że 46.000,00 zł kapitału zakładowego zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 35.721,99 zł, a w skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe oraz wyposażenie. Na fundusz specjalny w kwocie 20.000,00 zł, który powstał w roku 2007 w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem Spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione aportem. Spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty. Wskazano również, iż w chwili obecnej nie ma przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje spółka. Bieżąca sytuacja spółki nie jest negatywna z uwagi na brak zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego a strata wynika tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów. Aktualnie spółka nie prowadzi konta bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł. Spółka ponosi tylko koszty opłat za usługi telekomunikacyjne. Sąd pierwszej instancji, powołując art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że okoliczności wskazane przez skarżącą, obrazujące jej sytuację majątkową, zestawione z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia skarżąca będzie zobowiązana w toku postępowania sądowego (100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej) uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. W ocenie Sądu skarżąca może pozyskać środki na opłacenie w wysokości 100 zł w sytuacji, gdy prowadzi nadal działalność gospodarczą, nie ma zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego i posiada majątek trwały, którego wartość znacznie przekracza wysokość ww. kosztów sądowych, które na niej ciążą. Zażalenie na wskazane postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca ponownie przedstawiła swoją sytuację majątkową, analogicznie jak we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione, więc podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd I instancji została dokonana prawidłowo. Sąd, dysponując jedynie szczątkowymi informacjami na temat sytuacji finansowej spółki, nie miał podstaw do tego żeby ustalić, że spełniona została przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych deklaracji VAT za ostatnie kwartały 2013 r. wynika, że skarżąca nabywała towary i usługi, mimo że nie osiągała dochodów, na co wskazywał Sąd I instancji. Zatem należy podzielić ocenę tego Sądu, że skarżąca spółka była w stanie uzyskać środki pieniężne na zapłatę za nabywane towary. Spółka nie przedstawiając dokumentów źródłowych, do przesłania których została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., doprowadziła do tego, że brak jest możliwości oceny jej faktycznej sytuacji finansowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że przy podnoszonym braku kont bankowych i pustej kasie, spółka opłaca należności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego oraz usługi telekomunikacyjne u operatora telefonii komórkowej. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.