V SA/Wa 492/14
WyrokWSA w Warszawie2014-06-13
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Izabella Janson, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy beneficjent programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest zobowiązany do zwrotu części pomocy finansowej, jeśli w okresie od wypłaty pomocy do upływu 5 lat od dnia wypłaty nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości rolnych o minimalnej powierzchni, a umowy dzierżawy nie spełniały wymogów formalnych (akt notarialny lub data pewna, okres co najmniej 10 lat)?Ratio decidendi
Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu części pomocy finansowej, jeśli w okresie wymaganym przez przepisy nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości rolnych o minimalnej powierzchni, a umowy dzierżawy nie spełniały wymogów formalnych określonych w rozporządzeniu. Niespełnienie tych warunków skutkuje obowiązkiem zwrotu 25% kwoty pomocy. Ponadto, nawet jeśli wystąpiły okoliczności wyłączające zwrot (np. rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta), beneficjent musi zgłosić te okoliczności organowi w określonym terminie i z odpowiednimi dowodami, czego w tej sprawie nie uczyniono.Stan faktyczny
Skarżący T. K. otrzymał pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Po wypłacie pomocy organ stwierdził, że w okresie od maja do grudnia 2012 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości rolnych o wymaganej minimalnej powierzchni, a przedstawione umowy dzierżawy nie spełniały wymogów formalnych (brak aktu notarialnego lub daty pewnej, okres krótszy niż 10 lat). Organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący kwestionował decyzję, podnosząc, że nadal prowadzi gospodarstwo i posiadał grunty w dzierżawie, a wypowiedzenie umowy dzierżawy przez wydzierżawiającego stanowiło okoliczność wyłączającą zwrot pomocy. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom"; oddala skargę
Przedmiotem skargi T. K. (dalej też: Strona, Wnioskodawca, Skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z ... grudnia 2013 r. nr ... w której po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od decyzji z dnia ... września 2013 r. nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom" wydanej przez Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżoną decyzję i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości ... zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 17 sierpnia 2010 r. T. K. złożył do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Do wniosku dołączył między innymi oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych nr ... wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonych w woj. Kujawsko-Pomorskim, powiat .., gmina ...
W dniu ... grudnia 2010 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr ... o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości ... zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.
W dniu 7 marca 2011 r. do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął złożony przez Skarżącego wniosek o płatność. Do wniosku dołączono między innymi akt notarialny Repertorium A nr ... z dnia ... stycznia 2011 r. oraz zaświadczenie z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu 31 marca 2011 r. wpłynęło oświadczenie Wnioskodawcy o podjęciu w dniu 17 stycznia 2011 r. samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W dniu 29 kwietnia 2011 r. kwota pomocy została przekazana na konto wskazane przez Stronę.
W dniu 5 maja 2011 r. T. K. złożył w Kujawsko-Pomorskim Oddziale Regionalnym ARiMR zmianę do wniosku o płatność. Do zmiany wniosku Strona dołączyła oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych nr ... wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonych w woj. Kujawsko-Pomorskim, powiat ..., gmina ...
W dniu .. czerwca 2011 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr ..., wydał zgodę na dokonanie zmiany założeń biznesplanu dotyczącej zmiany struktury własności przejmowanego gospodarstwa.
W dniu 5 października 2012 r. do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek o zmianę wniosku o płatność. Do zmiany wniosku Strona dołączyła oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonych w woj. Kujawsko-Pomorskim, powiat ..., gmina ... nr ... oraz położonych w woj. Kujawsko-Pomorskim, powiat ..., gmina ... nr ...
W dniu 22 listopada 2012 r. wystosowano do Skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych w zakresie dokumentów dotyczących zmian założeń biznesplanu oraz uzasadnienie ich przyczyn. W odpowiedzi na wezwanie Strona złożyła pismo z prośbą o przedłużenie terminu na uzupełnienie dokumentów.
W dniu 3 stycznia 2013 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Strony pismo informacyjne o pozostawieniu bez rozpoznania sprawy dotyczącej zmiany założeń biznesplanu.
W wyniku przeprowadzonej kontroli Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, iż do działek, na które T. K.. otrzymał pomoc finansową w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", dopłaty bezpośrednie w 2012 r. pobierał J. U.
W związku z powyższym w dniu 21 stycznia 2013 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował do Skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień.
W dniu 6 lutego 2013 r. T. K. złożył w Kujawsko-Pomorskim Oddziale Regionalnym ARiMR korektę wniosku o płatność. Do wniosku dołączył umowę oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonych w woj. Kujawsko-Pomorskim, powiat ..., gmina ... nr ... oraz położonych w woj. Kujawsko-Pomorskim, powiat ..., gmina ... nr ... na podstawie umowy dzierżawy z dnia ... grudnia 2012 r. Repertorium A nr ..., dwa wypisy z rejestru gruntów, wypowiedzenie umowy dzierżawy z dniem ... kwietnia 2012 r. oraz wyjaśnienia.
W dniu 20 lutego 2013 r. wystosowano do Skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących złożonych dokumentów.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżący złożył pismo z wyjaśnieniami, umowę dzierżawy z dnia ... lutego 2012 r., zgodnie z którą przejął w dzierżawę działki ewidencyjne nr ... oraz umowę dzierżawy z dnia ... lutego 2012 r. dotyczącą przejęcia w dzierżawę działek ewidencyjnych nr ... nie zawarte w formie aktów notarialnych.
Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu ... kwietnia 2013 r. wysłał do Beneficjenta informację o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Następnie w dniu ... maja 2013 r. wystosował do T. K. zawiadomienie nr .... o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom".
Decyzją nr ... z dnia ... września 2013 r. Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom" w wysokości ... zł.
T. K. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji.
Rozpatrując odwołanie T. K. od powyższej decyzji, decyzją nr ... z dnia .... grudnia 2013 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżoną decyzję i ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości ... zł.
W uzasadnieniu wskazał, iż płatność z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" przysługuje na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem".
§ 20 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19.
Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia beneficjent powinien spełniać warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie oraz ust. 7 pkt 3, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy.
Tym samym beneficjent powinien posiadać gospodarstwo o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w kraju tj. 10, 15 ha.
Zgodnie z § 3 ust. 5 rozporządzenia przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, sumuje się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot:
1) własności;
2) użytkowania wieczystego;
3) dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy;
4) dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta:
a) w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną,
b) na okres co najmniej 10 lat.
Wskazał, iż w myśl § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 2, 2a lub 4 – zwrotowi podlega 25% kwoty pomocy za niespełnienie każdego z warunków określonych tymi przepisami.
W przedmiotowej sprawie, jak wskazał, działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o numerach ... w dniu 30 kwietnia 2012 r., na skutek wypowiedzenia umowy zostały zwrócone wydzierżawiającemu. Strona przedstawiła nowe umowy dzierżawy datowane na dzień 6 lutego 2012 r. (działki nr ... o powierzchni ... ha) oraz na dzień 1 lutego 2012 r. (działki nr ... o powierzchni ... ha). Podniósł, iż w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 17 grudnia 2012 r. Strona nie dysponowała żadnym tytułem prawnym świadczącym o posiadaniu minimalnej powierzchni gospodarstwa rolnego ... ha. Tym samym nie wypełniła warunków wskazanych w § 18 ust. 1 pkt 2a rozporządzenia, co wiąże się z obowiązkiem zwrotu 25% pomocy.
W uzasadnieniu decyzji odniósł się również do braku podstaw do stwierdzenia w niniejszej sprawie okoliczności wyłączających zwrot pobranych płatności.
Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał, iż prowadził i nadal nieprzerwanie od 2011 r. prowadzi gospodarstwo rolne, a nieruchomości stanowią tylko pomocnicze kryterium istnienia gospodarstwa rolnego. Zmiana dzierżawionych gruntów powstała w ramach prowadzonej przez stronę działalności – gospodarstwa rolnego.
Wskazał, że w okresie po 30 kwietnia 2012 r. grunty o wymaganej powierzchni były przez niego dzierżawione i wchodziły w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Dodatkowo, zaistniała przesłanka wyłączająca zwrot przyznanej płatności – wypowiedzenie umowy dzierżawy przez wydzierżawiającego, co jest okolicznością poza beneficjentem.
Podkreślił, iż w skarżonej decyzji organ mimo potwierdzenia faktu posiadania przez Stronę nowych działek gruntu, prowadzenia na nich działalności rolniczej oraz faktu pobierania na te grunty płatności bezpośrednich, uznaje te działania za niewystarczające jedynie pod względem formalnym (brak daty pewnej umowy dzierżawy). Wskazał, iż celem programu jest ułatwianie startu młodym rolnikom, jednakże z całego przebiegu postępowania administracyjnego wynika wniosek przeciwny. Z szeregu pierwotnie zarzucanych przez organ I instancji uchybień pozostała jedynie kwestia daty pewnej – poinformowania organu o zmianie dzierżawionych gruntów.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
Sąd rozpoznając skargę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). korzystał ze wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawą ubiegania się o pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stanowią przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków (...) – Dz. U. nr 200 z 2007 r. poz. 1443 ze zm. (zwanego dalej rozporządzeniem).
Stanowi ono w § 15 ust. 3 że decyzję o przyznaniu pomocy (takiej o jaką wystąpił skarżący) wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta w terminie 180 dni od dnia doręczenia tej decyzji następujących warunków:
1) nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznesplanie spełniającego warunki o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i tiret trzecie, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2,
2) podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa o którym mowa w pkt 1,
3) ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniami społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik,
4) uzyskania wpisu do ewidencji producentów stanowiącej części krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jeżeli jego małżonek nie został dotychczas wpisany do tej ewidencji,
5) nabycia gospodarstwa małżonka w sposób określony w § 2 ust. 7 pkt 3 w przypadku o którym mowa w § 2 ust. 7 – chyba że dany warunek był spełniony w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy.
Spełnienie powyższych przesłanek warunkuje uzyskanie decyzji o przyznaniu pomocy. Nie są one jednak wystarczające do tego aby uzyskać wypłatę pomocy. Taka wypłata jest bowiem uzależniona od tego czy beneficjent spełnił wymogi przewidziane w § 16 ust. 1-4 rozporządzenia. Przepis ten stanowi że:
1. pomoc wypłaca się na wniosek o płatność który składa się w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy
2. do wniosku o płatność dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy – w przypadku o którym mowa w § 15 ust. 3.
3. dokumentami potwierdzającymi spełnienia warunków z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy są:
1) dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa,
2) oświadczenie beneficjenta o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego sporządzone zgodnie ze wzorem sporządzonym przez Agencję.
3) zaświadczenie z właściwego oddziału KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik
4) w przypadku osób fizycznych o których mowa w § 7 ust. 1 które nabyły gospodarstwo w drodze spadku a do wniosku o przyznanie pomocy dołączyły postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do gospodarstwa jest umowa zawarta pomiędzy spadkobiercami w formie aktu notarialnego lub prawomocne orzeczenie sądu o dziale spadku.
Rozpatrując wniosek o płatności organ zakwestionował wypełnienie przez stronę warunku dotyczącego udokumentowania nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż 10,15 ha. w okresie od 1 maja 2012 roku do dnia 17 grudnia 2012 roku.
W ocenie Sądu, przyjęte w tym zakresie przez organ stanowisko jest prawidłowe.
Wskazać należy, iż stosownie do § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa, przy ustalaniu minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret pierwsze, sumuje się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot:
1) własności;
2) użytkowania wieczystego;
3) dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta na czas nieoznaczony lub na okres co najmniej 5 lat, jednak nie krótszy niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy;
4) dzierżawy od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta:
a) w formie aktu notarialnego albo ma datę pewną,
b) na okres co najmniej 10 lat.
Mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, iż jeśli w skład gospodarstwa rolnego skarżącego wchodzą użytki rolne, które nie stanowią jego własności lub nie są przedmiotem użytkowania wieczystego, to muszą one stanowić przedmiot dzierżawy. Dodatkowym zastrzeżeniem w odniesieniu do dzierżawy od podmiotów innych niż z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, jest to, że umowa dzierżawy musi być zawarta na okres co najmniej 10 lat w formie aktu notarialnego albo z datą pewną.
W tym stanie rzeczy, Dyrektor Oddziału działając jako organ właściwy do wypłaty pomocy finansowej, był zobowiązany do zbadania czy wypełnione zostały wszystkie warunki, jakie zastrzeżono w decyzji o przyznaniu pomocy.
Dzierżawa jest instytucją prawa cywilnego, opisaną w Księdze trzeciej – Zobowiązania k.c., Tytuł XVII., Dział II., art. 693-709. W doktrynie jednolicie przyjmuje się, iż jest to umowa konsensualna i wzajemna, dochodząca do skutku przez zgodne oświadczenie woli stron. W umowie tej wydzierżawiający zobowiązuje się dać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków, a dzierżawca płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Konieczną cechą dzierżawy jest odpłatność. Wskutek tego nie jest dzierżawą umowa, w której osoba biorąca grunt rolny do używania i pobierania pożytków jest zobowiązana tylko do opłacania podatków i innych ciężarów związanych z posiadaniem gruntu. Do takiego stosunku przepisy o dzierżawie mogą być tylko stosowane w drodze analogii (vide: Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Zobowiązania, tom 2, pod redakcją Gerarda Bieńka, Wydanie 6, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 289).
Ustalenie, iż przedłożone dokumenty potwierdzają istnienie stosunku dzierżawy powoduje, że w dalszej kolejności należy zbadać formę umowy oraz okres na jaki została zawarta.
§ 3 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa posługuje się sformułowaniem "umowy dzierżawy". W przepisie tym jest mowa o "dzierżawie" jako stosunku cywilnoprawnym, zaś określenie "umowa" odnosi się do kwalifikowanych warunków formalnych tego stosunku, na gruncie wymogów przyznawania i wypłaty pomocy ze środków unijnych.
W myśl § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 2, 2a lub 4 – zwrotowi podlega 25% kwoty pomocy za niespełnienie każdego z warunków określonych tymi przepisami.
W przedmiotowej sprawie działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o numerach ... w dniu 30 kwietnia 2012r., na skutek wypowiedzenia umowy zostały zwrócone wydzierżawiającemu. Strona przedstawiła nowe umowy dzierżawy datowane na dzień 6 lutego 2012 r., (działki nr ... o powierzchni ... ha ) oraz na dzień 1 lutego 2012 r., (działki nr ... o powierzchni ... ha.) Jednakże w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do "dnia 17 grudnia 2012 r." Strona nie dysponowała tytułem prawnym świadczącym o posiadaniu minimalnej powierzchni gospodarstwa rolnego przy uwzględnieniu zasad określonych w § 3 ust. 5 rozporządzenia.
Dopiero bowiem umowa z dnia ... grudnia 2012 roku, dotycząca działki nr. ... o pow. ... ha, ... o pow. ... ha, ... o pow. ... ha, ... o pow. ... ha oraz ... o pow. ... ha podpisana została w kancelarii Notarialnej w B. za nr. Rep. A nr. ...
Tym samym strona nie wypełnia warunków wskazanych w § 18 ust. 1 pkt 2a rozporządzenia, co wiąże się z obowiązkiem zwrotu 25% pomocy. W wysokości ... )
Zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.), "... państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta.
Są to:
a) śmierć beneficjenta;
b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;
c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;
d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;
e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;
f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza ".
Zgodnie z § 22 rozporządzenia, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:
1) wywłaszczenie części nieruchomości , jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy;
2) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów;
3) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia;
4) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin;
5) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta
- uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu.
Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.
Podniesione więc przez Stronę wypowiedzenie umowy dzierżawy, bez jej winy, jest okolicznością mieszczącą się w § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., jednakże fakt ten musi być zgłoszony w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. W przedmiotowej sprawie fakt wypowiedzenia nastąpił w dniu 17 stycznia 2011r., tymczasem Strona poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dopiero w dniu 5 października 2012 r. i to w odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnień w sprawie ONW : ...
Samo faktyczne istnienie wyjątkowych okoliczności nie jest jeszcze podstawą do zachowania przez rolnika prawa do dopłat, ale - jak wyraźnie zaznaczył prawodawca – podstawę taką daje dopiero zgłoszenie zaistnienia takich okoliczności właściwemu organowi w stosownym czasie i trybie. Aby skorzystać z możliwości skutecznego powołania się na działanie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w pkt 71 wstępu do rozporządzenia Komisji nr 796/2004, należy zatem wypełnić obowiązki nałożone przez przepis art. 72 tego rozporządzenia, który określa możliwości skorzystania z uprawnienia.
W konsekwencji zasadnie uznano, iż złożone w sprawie dokumenty nie potwierdzały tytułów prawnych do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa w dniu od 1 maja 2012 r. do 17 grudnia 2012 r. zgodnie z wymogami określonymi w § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa oraz że nie zostały zachowane wymogi dotyczące zgłoszenia okoliczności uzasadniających w niniejszej sprawie zaistnienie przypadku siły wyższej.
Sąd nie stwierdził również, aby w toku postępowania prowadzonego w sprawie organy orzekające naruszyły przepisy k.p.a. lub przepisy art.21 ustawy o płatnościach określające zasady prowadzenia postępowania w przedmiocie działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Organy orzekające rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, na jego podstawie właściwie ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy.
Z przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło