I OSK 1610/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-27

Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Wiesław Morys, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy samo wybudowanie drogi publicznej na nieruchomości stanowi wystarczający dowód na wykonywanie nad nią władztwa publicznego w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, uzasadniający nabycie jej własności z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego?
Ratio decidendi
Samo wybudowanie drogi publicznej na nieruchomości, która została następnie zaliczona do odpowiedniej kategorii dróg publicznych przed 1 stycznia 1999 r., jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta znajdowała się w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Nie jest konieczne wykazywanie konkretnych czynności zarządcy drogi na danym odcinku, takich jak remonty czy odśnieżanie, jeśli droga została urządzona i jest dostępna dla nieograniczonego kręgu podmiotów. Władztwo publiczne w tym kontekście nie jest tożsame z posiadaniem cywilnoprawnym, a jedynie z faktycznym pozostawaniem gruntu w dyspozycji podmiotu publicznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. Po wydaniu decyzji przez Wojewodę, która została następnie uchylona w trybie autokontroli, postępowanie wznowiono na wniosek Zarządu Powiatu. Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody z dnia uchylającą poprzednią decyzję i utrzymał w mocy pierwotną decyzję stwierdzającą nabycie własności przez Powiat. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicieli nieruchomości, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. G. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2036/14 w sprawie ze skargi D. G. i M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2036/14 oddalił skargę D. G. i M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości na skutek wznowienia postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 26 lutego 2010 r. M. G. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną; jednocześnie pismem z dnia 16 marca 2010 r. Starosta B. wystąpił do Wojewody [...] (dalej jako Wojewoda) o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w gminie K. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3400 ha. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności opisanej wyżej nieruchomości o pow. 0,3400 ha. W wyniku odwołania D. G. i M. G. (dalej jako skarżący) Wojewoda, działając w trybie art. 132 K.p.a., decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] maja 2010 r. i odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki wskazał, iż sporna nieruchomość w dacie 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną nr [...], jednakże nie znajdowała się we władaniu publicznoprawnym. Pismem z dnia 11 maja 2011 r. Zarząd Powiatu B., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2010 r., podnosząc iż w sprawie istnieją nowe dowody tj. pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 13 marca 2011 r. oraz "Ocena stanu dróg powiatowych Powiat B. - według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.". Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojewoda wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. Odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2012r. wniósł Powiat B. podnosząc, iż wbrew dotychczasowym twierdzeniom w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka władztwa publicznoprawnego. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] oraz decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...], i w wyniku wznowionego postępowania - utrzymał w mocy decyzję [...] z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w gminie K., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3400 ha. W uzasadnieniu decyzji organ opisał określoną w kpa procedurę wznowienia postępowania ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Podniósł, że w niniejszej sprawie nowym dowodem, nieznanym wcześniej organowi jest dokument pod nazwą "Ocena stanu dróg powiatowych Powiat B. - według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r." Dokument ten istniał w dacie wydania decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 2010 r., nie był znany temu organowi, a skoro dotyczy kwestii potwierdzenia władztwa publicznoprawnego, ma istotne znaczenie dla sprawy. Według organu zaistniała więc podstawa do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. i przejścia do drugiej fazy postępowania wznowieniowego tj. rozstrzygania merytorycznie o istocie sprawy. Orzekając o powyższym organ uznał, że decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiająca we wznowionym postępowaniu uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2010 r. nie jest prawidłowa. Decyzja z [...] czerwca 2010 r. została wydana w wyniku autokontroli na podstawie art. 132 K.p.a. Starosta B. pismem z dnia 1 czerwca 2010 r. wyraził zgodę na zmianę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. stwierdzającej nabycie przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości ale z treści odwołania wniesionego przez D. G. oraz M. G. nie wynika, aby kwestionowali oni nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Powiat B.. Przeciwnie, jednoznacznie wskazali oni: "nie kwestionujemy prawa własności nabytej z mocy ustawy" a jedynie żądanie uchylenia tej decyzji umotywowali brakiem rozstrzygnięcia kwestii odszkodowawczej, która to kwestia nie jest przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne gdyż kwestie odszkodowawcze rozstrzygane są w odrębnym postępowaniu. Tym samym w ocenie organu nie było podstaw do zastosowania trybu art. 132 K.p.a. Dalej w kwestii odwołania od decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2010 r. organ przytoczył treść art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn.zm. – dalej jako ustawa). Wskazał, że przepis ten ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Według organu droga nr [...] (obecnie [...]) relacji T. w dniu 31 grudnia 1998 r. posiadała status drogi publicznej, bowiem w rozporządzeniu Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: B.m, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz.U. Nr 35, poz. 179) została wymieniona jako droga wojewódzka. Droga ta, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. się drogą powiatową. Akta sprawy zawierają kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:5000 (k. 129) oraz wypis z rejestru gruntów, zgodnie z którymi przedmiotowa działka nr [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. drogę. Na powyższe wskazał także M. G. we wniosku z dnia 26 lutego 2010 r. podnosząc, iż sporna nieruchomość została zajęta pod drogę wybudowaną w latach 50-tych. Oświadczenie w tym zakresie złożył także Dyrektor Wydziału Dróg Powiatowych w Starostwie Powiatowym w B. w piśmie z dnia 18 marca 2010 r. Zdaniem organu, dowodzi to o zajęciu przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną na określony w ustawie dzień 31 grudnia 1998 r. Minister wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. Organ wyjaśnił, że została spełniona także przesłanka władztwa publicznego, gdyż w sprawie wykazano wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją czy modernizacją i powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne podał, że dla wykazania władztwa publicznego wystarczające są dokumenty, z których wynikałby np. remont nawierzchni ulicy, prace konserwacyjne w zakresie oświetlenia ulicznego czy zimowe utrzymanie drogi, w skład której weszła nieruchomość. W przedmiotowej sprawie władanie miało, wg organu, polegać na odnawianiu powierzchni jezdni, pracach porządkowych, odśnieżaniu w okresie zimowym oraz porządkowaniu pobocza przez wycinkę drzew i krzewów. Organ przywołał też dokument pn "Ocena stanu dróg powiatowych Powiat B. - według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.", z którego wynika, iż w październiku 1998 r. dokonano corocznego przeglądu drogi nr [...]. Dodatkowo wskazał, iż skarżący M. G. w piśmie z dnia 26 lutego 2010 r. sam podał, iż w/w drogą zarządzał Powiat B., a on był obciążony podatkiem od nieruchomości, z której nie korzystał. Odnosząc się natomiast do zeznań świadków znajdujących się w aktach sprawy dotyczących podejmowanych przez M. G. działań na spornej nieruchomości, tj. wykaszania trawy – organ wyjaśnił, że działania podejmowane przez właściciela nie wykluczają możliwości sprawowania władztwa publicznoprawnego gdyż pojęcia "władania" nieruchomością - w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy, nie należy utożsamiać z instytucją "posiadania" uregulowaną w kodeksie cywilnym. Pojęcie władania winno być w tym wypadku rozumiane jako pozostawanie danego gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Skargę na opisaną wyżej decyzję złożyli skarżący zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z 132 § 1 i 2 K.p.a., art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Według skarżących w sprawie nie udowodniono przesłanki władania nieruchomością przez podmiot publicznoprawny. Poza tym - uchylenie decyzji II instancji i utrzymanie w mocy decyzji I instancji byłby prawidłowe, w sytuacji, gdyby Powiat B. wniósł odwołanie od decyzji wydanej w trybie autokontroli. W przypadku natomiast wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organ nie jest uprawniony do konwalidowania decyzji już nieistniejącej. Ich zdaniem, przy założeniu, że spełnione zostały wszystkie przesłanki nabycia własności nieruchomości z art. 73 ust. 1 ustawy - co skarżący jednak kwestionują - prawidłowym rozstrzygnięciem organu, w części w której zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. orzeka co do istoty sprawy, byłoby stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, a nie utrzymanie w mocy uchylonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie zostało wykazane władztwo publiczne nad sporną drogą publiczną. Stanowi o tym choćby, będący podstawą wznowienia postępowania, dokument pn "Ocena stanu dróg powiatowych Powiat B. - według stanu na dzień 31.12.1998r." Sąd podkreślił, że w sprawie niezasadnie skarżący usiłują wykazać, że będąca przedmiotem ich własności w dacie 30 grudnia 1998 r. część nieruchomości zajęta pod drogę publiczną, nie była we władaniu publicznym, gdyż skarżący sam np. wykaszał przylegający do tej drogi rów usytuowany na wysokości jego nieruchomości. Okoliczności podnoszone przez skarżącego (zresztą niekwestionowane co do zasady przez organy orzekające) nie mają w ogóle znaczenia w sprawie. Przedmiotem badania orzekającego w sprawie organu administracji nie jest bowiem okoliczność fizycznego władania zarządcy drogi nad objętą postępowaniem częścią nieruchomości skarżącego przejętą z mocy prawa na własność powiatu lecz władanie całą drogą publiczną (wówczas wojewódzką a następnie powiatową) na całej jej długości w ramach jej administracyjnych granic czyli pasa drogowego. Skoro nie budzi żadnych wątpliwości, że ww. droga w dacie określonej ustawą stanowiła drogę publiczną, to istotny w sprawie jest jedynie zakres pasa drogowego, a tego ostatniego skarżący nie kwestionują. Również wykonywanie remontów drogi publicznej, jej odśnieżanie, urządzenie oświetlenia czy oznakowania nie musi być wykazane na konkretnym odcinku tj. w ramach nieruchomości skarżących lecz w ogóle, na którymkolwiek odcinku tejże urządzonej drogi asfaltowej nr [...]. Niezauważona przez skarżącego aktywność zarządcy drogi publicznej na odcinku przylegającym do jego nieruchomości nie oznacza braku władztwa publicznego nad wybudowaną ze środków publicznych i urządzoną w wymaganym definicją pasa drogowego drogą publiczną. W dodanym na mocy art. 52 pkt 1 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) art. 2a uodp ustawodawca wskazał, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Nie istnieje zatem odrębne od nieruchomości prawo własności do drogi publicznej. Poza tym, istniejąca droga nie może zostać zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych, jeżeli nie stanowi własności podmiotu publicznego. Co do zasady - przejście prawa własności do nieruchomości zabudowanej drogą na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego jest warunkiem niezbędnym wydania aktu o zaliczeniu tej drogi do dróg publicznych. Właśnie w celu wykluczenia rozbieżności w zakresie odrębnego prawa własności do gruntu zajętego pod drogę publiczną oraz osobnego prawa do drogi publicznej, w przypadku dróg publicznych ustawodawca zdecydował "o podmiotowym scaleniu prawa własności nieruchomości oraz drogi". Nastąpiło to na mocy art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r. Nr 133 poz. 872 ze zm. – zwanej dalej ustawą). Jeśli chodzi o przesłanki omawianego art. 73 ustawy - sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, zaliczoną następnie do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. Sąd podkreślił, że nieruchomości przeznaczone pod drogi publiczne są rzeczami wyłączonymi z obrotu, choć przeznaczonymi do powszechnego użytku. Tego rodzaju wyłączenie oznacza m.in., że prywatny grunt zajęty pod urządzoną drogę publiczną z uwagi na jego właściwość - nie może być wydany właścicielowi nawet w przypadku wytoczenia powództwa windykacyjnego, gdyż sprzeciwia się temu jego natura i przeznaczenie (właściwość). Poza Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu terytorialnego nikt nie może być ani właścicielem gruntu zajętego pod urządzone drogi publiczne (ani jego posiadaczem czy władającym). Sama zaś możliwość korzystania z drogi publicznej nie ma cech posiadania na gruncie prawa cywilnego, lecz stanowi korzystanie ze sfery wolności gwarantowanej obywatelowi przez państwo. W konsekwencji Sąd przyjął, że sam fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną jest równoznaczny z wykonywaniem nad nią władztwa. Czym innym jest zajęcie (przejęcie) gruntu pod planowaną dopiero w przyszłości drogę publiczną a czym innym jest fizyczne zajęcie i urządzenie wraz z poboczem, rowem odwadniającym itp. asfaltowej drogi publicznej. Samo wybudowanie tej drogi oznacza, że była ona we władaniu publicznym, i tego stanu rzeczy nie zmieniają twierdzenia skarżących. W zakresie zarzutów proceduralnych Sąd wskazał, iż kwestia zasadności zastosowania w 2010 r. trybu z art. 132 K.p.a. jest bez znaczenia dla wyniku wznowionego postępowania. Organ w wyniku wznowienia orzekał bowiem od początku o istocie sprawy i uznał, że zachodzą przesłanki z art. 73 ustawy. W związku z tym orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. po uchyleniu decyzji I instancji musiał zastosować dyspozycję art. 151 § 1 pkt. 2 K.p.a. W ocenie Sądu, racje mają skarżący, że po uchyleniu decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. organ winien orzec merytorycznie w sprawie gdyż decyzja wydana w trybie art. 132 K.p.a. jest decyzją pierwszoinstancyjną, od której stronom na zasadach ogólnych przysługuje odwołanie (art. 132 § 3 K.p.a.). Skoro jednak w wyniku wznowionego postępowania zakończonego decyzją autokontrolną z dnia [...] czerwca 2010 r., zmieniającą pozytywną decyzję I instancji, organ uznał tę ostatnią za prawidłową i utrzymał ją w mocy to pomimo, iż z procesowego punktu widzenia popełnił błąd – pozostało to bez negatywnego wpływu na wynik tego postępowania. Uchylenie decyzji z [...] czerwca 2010r. przywracało byt decyzji pierwszej z [...] maja 2010 r. Samo orzeczenie merytoryczne wydane wyniku wznowionego postępowania musiałoby prowadzić do uchylenia w pierwszej kolejności decyzji z dnia [...] maja 2010 r. i wydania nowej identycznej decyzji merytorycznej. Zastosowana "konstrukcja" proceduralna, w ocenie Sądu nie narusza prawa, a ostatecznie oddaje istotę merytorycznego orzeczenia zapadłego w wyniku wznowionego postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 145 §1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w z w. z art. art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż z samego faktu wybudowania drogi wynika, że nieruchomość była we władaniu publicznym, a co za tym idzie, że przesłanka "władania nieruchomością" nie wymaga odrębnego dowodzenia, a także przyjęcie, iż przesłanka władania nieruchomością nie musi być udowodniona wobec nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 1 P.p.s.a. i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu II instancji wskutek nienależytej kontroli przez Sąd działań organu II instancji i w rezultacie zaakceptowanie ustaleń organu w zakresie rzekomego udowodnienia przez organ władztwa publicznego nad sporną nieruchomością, 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a poprzez oddalenie skargi oraz nie uchylenie decyzji organu II instancji w sytuacji istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, nie odpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające w szczególności na nie ustosunkowaniu się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu skarżących, iż dowodem na wykazanie władztwa publicznego nad sporną drogą nie jest dokument. "Ocena stanu dróg powiatowych Powiat B. - według stanu na dzień 31.12.1998r"., 4) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 151 § 1 K.p.a. w zw. z art. 132 § 1 i 2 K.p.a. poprzez uznanie, iż nie stanowi naruszenia prawa utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Powiat B. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w gminie K., oznaczonej jako działka nr [...], uchylonej decyzją pierwszoinstancyjną Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. wydaną w trybie autokontroli. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, należy interpretować w ten sposób, iż wykonywanie władztwa nad nieruchomością oraz zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną stanowią dwie wymagające udowodnienia przesłanki uzasadniające nabycie prawa własności przy czym z samego faktu urządzenia na spornej nieruchomości drogi nie wynika domniemanie wykonywania władztwa nad nieruchomością a nadto wykazanie przesłanek musi mieć miejsce wobec nieruchomości, której właściciele mają zostać pozbawieni prawa własności. Zdaniem skarżących kasacyjnie, dla interpretacji powyższego przepisu nie mają znaczenia poczynione przez Sąd wywody dotyczące charakteru i znaczenia nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne oraz wyłączenia ich z obrotu. Przepisy przedmiotowej ustawy jednoznacznie określają przesłanki nabycia nieruchomości z mocy prawa, nie odwołując do przytoczonych przez Sąd okoliczności uzasadniających nabycie nieruchomości. Skarżący podnieśli, że wbrew temu co twierdzi Sąd, "Ocena stanu dróg powiatowych Powiat B. - według stanu na dzień 31.12.1998r." nie jest dowodem na okoliczność władania zajętą nieruchomością. Przedmiotowy dokument nie dowodzi czynności właściwych dla władztwa publicznego. Dokument ten opisuje jedynie rodzaj dróg, ilość przepustów pod drogami oraz rodzaj skrzyżowań, a więc jest jedynie opisem struktury dróg w gminie K. i dowodzi, że nieruchomość skarżących zajęta została pod drogę publiczną. Dokument, wbrew swemu tytułowi nie stwierdza odcinków wymagających bieżących interwencji czy gruntownych remontów. Według skarżących, w zabranym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających władanie drogą przez jej zarządcę. Są za to dowody wykazujące, że zarządca nie wykonywał swoich zadań, włącznie z oświadczeniem samego organu, który stwierdził, iż władztwa nad drogą nie wykonywał. W zebranym w sprawie materiale dowodowym brak jest ponadto dowodów, z których wynikałoby czy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego zajęły nieruchomość pod drogę publiczną czy też droga ta została wzniesiona przez inny podmiot (np. znajdujący się w pobliżu zakład energetyczny) i jako istniejąca przejęta dopiero przez jednostki samorządu terytorialnego. Na te okoliczności zwracał uwagę pełnomocnik skarżących w toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Sąd I instancji w istocie bez żadnego oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym stwierdził, że droga wzniesiona została nakładami publicznymi. Skarżący kasacyjnie zwrócili również uwagę, że decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r., wydana w trybie art. 132 K.p.a., jest decyzją pierwszoinstancyjną, której uchylenie w postępowaniu wznowienionym nie powoduje jednoczesnego "uzdrowienia" nieistniejącej już decyzji z [...] maja 2010 r. Wbrew zatem stanowisku Sądu I instancji, uchylenie przez organ decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. nie powoduje konieczności uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2010 r. Po uchyleniu decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. organ winien orzec co do istoty sprawy, czego zaniechał utrzymując w mocy nieistniejącą decyzję z dnia [...] maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia prawa procesowego, które w niniejszej sprawie okazały się nieuzasadnione. I tak sąd I instancji nie przekroczył we wskazywany w skardze kasacyjnej sposób regulacji zawartej w art. 141§4 P.p.s.a. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Kontrolowany Sąd I instancji w kwestionowanym uzasadnieniu odniósł się do wskazywanego dokumentu tj. do "Oceny stanu dróg powiatowych", wyjaśniając jego znaczenie dla sprawy. Przepis art. 141§4 P.p.s.a. nie stanowi wzorca kontroli w sytuacji gdy zamiarem skarżącego jest podważenie prawidłowości dokonanej oceny dowodu. Nie ma również racji skarżący kasacyjnie, że w sprawie naruszone zostały przepisy art. 145§1pkt.1lit.c P.p.s.a w związku z art. 7,77§1, 80 kpa. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzonego przed organami postępowania dowodowego nie budzi wątpliwości co do swej poprawności w kwestionowanym przez skarżącego kasacyjnie zakresie. Zgodzić bowiem należało się z sądem I instancji, iż za przyjęciem władztwa publicznego nad nieruchomością zajętą pod drogę przemawia sam fakt jej urządzenia i spowodowania przez to nieograniczonej podmiotowo możliwości korzystania z niej. Znajdujący się w aktach dokument "Oceny stanu dróg powiatowych Powiat B. według stanu na dzień 31 grudnia 1998r potwierdza, że w chwili wejścia w życie ustawy sporna droga pozostawała już w Zarządzie Powiatu. Przyjęcia władztwa publicznego nie zmienia fakt, że skarżący kasacyjnie sam kosił przylegający do drogi rów. Jakiekolwiek wadliwości związane z wykonywaniem czynności składających się na utrzymywanie drogi tj. brak odśnieżania na spornym odcinku drogi, brak urządzenia oświetlenia, czy też niewykonywanie koniecznych remontów nie wpływa na prawidłowość przyjętej oceny co do zajęcia drogi przez podmiot publiczny. Skarżący kasacyjnie nie wykazał, by sporny odcinek drogi był wzniesiony przez osobę niepubliczną, nie wskazał na istnienie jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie. Rozważania w tym względzie, zawarte w skardze kasacyjnej należało potraktować w kategorii niczym niepopartych hipotez. Z wywodów zawartych na stronie 10 skargi kasacyjnej wynika wręcz że jej autorzy przyznali, iż doszło do przejęcia spornego odcinka drogi przez jednostkę samorządu terytorialnego w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998r. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również wskazywanej w skardze kasacyjnej wadliwości rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury i Rozwoju , który w ramach postępowania wznowieniowego uchylił zaskarżoną decyzję wydaną w tym trybie, decyzję Wojewody [...] opartą na art. 132 kpa, a także rozpoznał odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013r. Przyjęcie za skarżącym kasacyjnie iż postępowanie wznowieniowe winno zakończyć się uchyleniem decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2010r. i wydaniem na nowo decyzji rozpoznającej wniosek z dnia 26 lutego 2010r. doprowadziłoby w konsekwencji do funkcjonowania w obrocie dwóch decyzji odnoszących się do tego samego żądania. Za nieprawidłowy uznać należało zatem wywód skarżącego kasacyjnie, iż uchylenie decyzji autokontrolnej nie przywraca bytu wyeliminowanej przez nią decyzji pierwszoinstancyjnej, w tym przypadku decyzji z dnia [...] maja 2010r. Niezasadnym z tej przyczyny okazał się zarzut naruszenia art. 145§1pkt.1lit.c P.p.s.a. w związku z art. 151§1kpa i art. 132 §1 i 2 kpa. Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną na zasadzie art. 184 P.p.s.a. należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło