II GZ 35/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 79/14 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz umorzenia postępowania w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek [...] o przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz umorzenia postępowania w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Relacjonując przebieg sprawy, Sąd I instancji podał, że postanowieniem z 12 września 2014 r., III SA/Wr 79/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek [...] (zwanego dalej skarżącym lub stroną) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 2 lipca 2014 r. oddalającego skargę na ww. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2013 r. W terminie otwartym do wniesienia zażalenia na opisane postanowienie, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Żądanie strony zostało pozytywnie rozpatrzone przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który postanowieniem z 23 października 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 6 listopada 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych we [...] poinformowała Sąd o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego [...]. Pismem z 14 listopada 2014 r., które zostało złożone osobiście w siedzibie Sądu w dniu 24 listopada 2014 r., skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (składając jednocześnie wspomniany środek zaskarżenia). W uzasadnieniu swojego żądania strona wskazała, że w dniu 7 listopada 2014 r. pełnomocnik odebrał pismo informujące o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie. Dalej podano, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 18 listopada, gdyż to w tym dniu pełnomocnik po zapoznaniu się z wyjaśnieniami skarżącego dotyczącymi okoliczności sprawy oraz dokumentacją obejmująca m.in. postanowienie Sądu o odrzuceniu wniosku skarżącego, miał możliwość sporządzenia zażalenia. Sąd I instancji odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazał w pierwszej kolejności, że czynność procesowa strony – polegająca na złożeniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 września 2014 r. – została niewątpliwie dokonana po upływie ustawowego terminu. Skarżący bowiem wskazane postanowienie odebrał w dniu 26 września 2014 r. Zatem siedmiodniowy termin na wywiedzenie zażalenia upłynął bezskutecznie z dniem 3 października, który wypadał w piątek. Zażalenie natomiast zostało złożone przez pełnomocnika skarżącego dopiero w dniu 24 listopada 2014 r. Jednakże w dniu 1 października 2014 r., a więc w terminie otwartym na wniesienie środka zaskarżenia, strona wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego i pomoc we wskazanym zakresie została stronie udzielona. Skarżący uchybił zatem terminowi na wniesienie zażalenia z uwagi na oczekiwanie na rezultat żądania przyznania prawa pomocy. Przy czym istotnym jest również fakt, że skarżący występując o ustanowienie profesjonalnego pomocnika wyraźnie powołał się na brak po jego stronie wiedzy i umiejętności prawniczych, które pozwoliłyby mu na dalsze samodzielne występowanie w sprawie. Następnie Sąd I instancji odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r., SK 17/12, który uznał, że art. 87 § 1 p.p.s.a, rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 tej ustawy, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił ponadto, że czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być jednak dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, co jest uzasadnione treścią art. 177 § 1 p.p.s.a. i charakterem przewidzianego w nim terminu. W stanie faktycznym sprawy pełnomocnik przyznał, że został powiadomiony o wyznaczeniu go do prowadzenie postępowania w dniu 7 listopada 2014 r. Zatem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, wynoszącego – zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. – 7 dni, ustała z dniem, w którym pełnomocnik miał możliwość sporządzenia zażalenia, nie później jednakże niż 7 dni od dnia wyznaczenia go do występowania w sprawie. Oznacza to, że przyczyna uchybienia w niniejszej sprawie ustąpiła najpóźniej z dniem 14 listopada 2014 r., zaś termin na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął z dniem 21 listopada 2014 r. (piątek). Strona natomiast przedmiotowe żądanie o przywrócenie terminu wniosła do sądu w dniu 24 listopada 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] wnosząc o jego uchylenie oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenie tytułem pomocy prawnej udzielnej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że pomiędzy doręczeniem pełnomocnikowi w dniu 7 listopada 2014 r. (piątek około godziny 14:30) zawiadomienia o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu były cztery dni wolne od pracy. Z tego względu pełnomocnik nie zapoznała się z treścią pisma skierowanego do Dziekana OIRP z dnia 27 października 2014 r., w którym jest wzmianka o stanie sprawy. Natomiast niezwłocznie, tj. w dniu 10 listopada 2014 r. nadał pismo do skarżącego zawiadamiając go o wyznaczeniu, a następnie w dniu 12 listopada 2014 r. złożył wniosek o wydanie z akt sprawy kserokopii pism i zamówił akta w celu zapoznania się ze stanem sprawy. Skarżący po otrzymaniu pisma od pełnomocnika dopiero w dniu 18 listopada 2014 r. telefonicznie wyjaśnił, że Sąd oddalił jego skargę oraz że spóźnił się ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Ta informacja spowodowała, że pełnomocnik zapoznał się ze wskazanym wyżej pismem Sądu z dnia 27 października 2014 r. i powziął wiadomość, że jego zadaniem jest wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie takiego zażalenia było jednak możliwe po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W stanie faktycznym sprawy pełnomocnik przyznał, że został powiadomiony o wyznaczeniu go do prowadzenie postępowania w dniu 7 listopada 2014 r. Zatem jak słusznie stwierdził Sąd I instancji przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, wynoszącego – zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. – 7 dni, ustała z dniem, w którym pełnomocnik miał możliwość sporządzenia zażalenia, nie później jednakże niż 7 dni od dnia wyznaczenia go do występowania w sprawie. Oznacza to, że przyczyna uchybienia w niniejszej sprawie ustąpiła najpóźniej z dniem 14 listopada 2014 r., zaś termin na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął z dniem 21 listopada 2014 r. (piątek). Strona natomiast przedmiotowe żądanie o przywrócenie terminu wniosła do sądu w dniu 24 listopada 2014 r. Wobec tego nie można się zgodzić ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia ustała z dniem 18 listopada 2014 r. bowiem dopiero w tym dniu miał możliwość sporządzenia zażalenia. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie zmienia faktu, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia ustała najpóźniej dniem 14 listopada 2014 r. Natomiast podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności mogłyby być przedmiotem rozważań Sądu w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przewidziany w tym przepisie siedmiodniowy termin do wniesienia pisma jest bowiem ustawowym terminem procesowym, który podlega przywróceniu na zasadach ogólnych. Jeżeli jednak sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu wniosku po terminie siedmiu dni, a strona nie składa wniosku o jego przywrócenie, to merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Wniosek podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia