V SA/Wa 812/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA Izabella Janson, Sędzia WSA Beata Krajewska (spr.), Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. [...] zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie jego zadłużenia wobec ZUS-u z tytułu składek na ubezpieczenie osoby prowadzącej działalność w kwocie 13.260,78 zł. Uzasadniając wniosek powołał się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną oświadczając, iż nie jest w stanie pokryć zaległości bez uszczerbku w jego podstawowej egzystencji. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił [...] umorzenia należności z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne za okres od marca 2009 r. do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 4.042,40 zł., - ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2006 r. do grudnia 2007 r. i od marca 2009 r. do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 8.870,14 zł., - Fundusz Pracy za okres od marca 2009 r. do sierpnia 2009 r. w łącznej kwocie 362,24 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Zakład, powołując się na treść art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 24 ust. 2 i 28 ust. 4 i w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i dokonał oceny sytuacji majątkowej Wnioskodawcy w oparciu o przedstawione przesłanki umorzenia należności składkowych. Zakład stwierdził, iż nie zachodzą w sprawie okoliczności określone przywołanymi przepisami prawa. Argumentując swoją ocenę Zakład podniósł, iż Zainteresowany wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe otrzymując 561 zł netto miesięcznego świadczenia rentowego, że ma problemy zdrowotne, co potwierdza orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy – jednakże zdaniem organu możliwa jest poprawa sytuacji materialnej w momencie podjęcia pracy a orzeczenie o niezdolności zostało wydane do dnia 30 listopada 2014 r. Zakład ustalił nadto, że Wnioskodawca jest właścicielem nieobciążonej nieruchomości o powierzchni 0,07 ha, położonej w [...] przy ul. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 66 m kw. Zakład podkreślił, że umorzenie zaległości skutkuje bezzwrotną utratą dochodów budżetu państwa i przesądza o ostatecznej rezygnacji organu z odzyskania należności budżetowych, dlatego jest stosowane w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych. Pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. (mylna data na piśmie 5 listopada 2013 r.) [...] zwrócił się do Zakładu o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Przedstawił swoją pogarszającą się sytuację materialną i zdrowotną wyjaśniając, iż domek w [...] kupił po rozwodzie za pieniądze z działu spadku z rodzeństwem i tam sam zamieszkuję. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznający sprawę jako organ II instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [....] listopada 2013 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Odniósł się do wysokości świadczenia rentowego Strony, wskazanych przez nią kosztów utrzymania domu jednorodzinnego a także do jej stanu zdrowia i kosztów leczenia. Wskazał, że wyżywienie Wnioskodawca otrzymuje od rodziny, jest natomiast właścicielem domu jednorodzinnego. Organ II instancji uznał, iż brak jest przesłanek określonych przepisem art. 28 powoływanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał, iż po stronie [...] nie wystąpiły także przesłanki z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o umorzenie zaległości składkowych. Wskazał w uzasadnieniu, iż jego dochód netto wynosi 561,51 zł. Jest osobą samotną, bardzo schorowaną. Nie może podjąć żadnej pracy ze względu na pogarszający się stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie powtarzając dotychczasową argumentację. W toku rozprawy przed Sądem Skarżący poparł skargę i wyjaśnił, iż stan jego zdrowia pogarsza się, obecnie jest po konsultacji w Instytucie onkologii. ZUS prowadzi egzekucję pozostawiając mu na życie 400 zł. Korzysta z pomocy rodzeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 § 1 kpa organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozważył całego materiału dowodowego sprawy. Przede wszystkim z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, naruszającego tym samym wymogi sprecyzowane w art. 107 § 3 kpa, nie wynika by wyjaśnił okoliczności nabycia własności domku (66m kw.) i nie wziął pod uwagę jego przeznaczenia wyłącznie jako mieszkania Strony. Bez powyższych ustaleń wskazywanie na nieruchomość jako na okoliczności przemawiającą za przyjęciem, iż jest to składnik majątkowy stanowiący zabezpieczenie nieopłaconych należności stanowi naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów – czyniąc tę ocenę dowolna. Tak samo Sąd ocenia stanowisko organu, który sam stwierdził, iż świadczenie rentowe, jedyne źródło utrzymania Strony poza pomocą żywnościową od rodziny, kształtuje się poniżej minimum socjalnego, przyjął w ustalonym stanie faktycznym, iż Skarżący jest człowiekiem samotnym i schorowanym a równocześnie z sytuacji tej wyprowadził wniosek, iż [...] nie wykazał, że opłacenie należności pociągnęłoby dla niego zbyt ciężkie skutki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż jakkolwiek decyzje podejmowane przez organ mają charakter uznaniowy, to tym bardziej muszą jednak być oparte na realiach konkretnej sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ przyjmując, iż Skarżący dysponuje na swoje potrzeby kwotą 400 zł ( po egzekucji ok. 150 zł mies.) na miesiąc i żyje dzięki pomocy rodziny uznał, iż jego wniosek o umorzenie należności nie zasługuje na uwzględnienie. Organ winien mieć na uwadze, by jego rozstrzygnięcie przez brak należnego odniesienia się do ustalonego stanu faktycznego w praktyce nie prowadziło do naruszenia art. 7 i 80 kpa poprzez całkowitą dowolność ocen. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co powinno doprowadzić do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a następnie – zgodnie z art. 7 kpa - wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa. Sąd wskazuje na treść art. 145 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyjaśnia, iż zgłoszony w skardze wniosek o umorzenie należności nie mieści się w przewidzianym tym przepisem katalogu rozstrzygnięć. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.