I OSK 3044/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-04
Skład orzekający: Monika Nowicka, Małgorzata Borowiec, Janusz Furmanek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przerwanie postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydata do służby w Policji z powodu niespełnienia wymogu nieposzlakowanej opinii, wynikające z faktu zatartego skazania, jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego i czy wymaga wyczerpującego postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Przerwanie postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydata do służby w Policji z powodu niespełnienia wymogu nieposzlakowanej opinii, wynikające z faktu zatartego skazania, jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień wynikających z przepisów prawa, podlegającym kognicji sądu administracyjnego. Organ Policji jest zobowiązany do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu uzasadnienia takiego aktu, zgodnie z zasadą równego dostępu do służby publicznej.Stan faktyczny
Kandydat do służby w Policji, M.R., został poinformowany o przerwaniu postępowania kwalifikacyjnego z powodu niespełniania wymogu nieposzlakowanej opinii, co organ wywiódł z faktu jego uprzedniego skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 KK, które uległo zatarciu. Kandydat zakwestionował tę decyzję, wskazując na zatarie skazania i posiadanie dobrej opinii w środowisku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił akt o przerwaniu postępowania, uznając go za podlegający kontroli sądu administracyjnego i wymagający wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Komendant Wojewódzki Policji wniósł skargę kasacyjną, kwestionując jurysdykcję sądu administracyjnego oraz obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.) del. NSA Janusz Furmanek Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 516/12 w sprawie ze skargi M.R. na akt [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przerwania postępowania kwalifikacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz M.R. kwotę 137 (sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 516/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.R. na akt [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przerwania postępowania kwalifikacyjnego, uchylił zaskarżony akt (pkt I) oraz zasądził od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz skarżącego M.R. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
M.R. wnioskiem z dnia 20 lutego 2012 r. zwrócił się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] o przyjęcie do służby w Policji. W kwestionariuszu osobowym podał m.in., że w ciągu ostatnich 10 lat nie był karany.
W trakcie procedury sprawdzania osoby w Krajowym Systemie Informacji Policyjnej (KSIP) ustalono, że znajduje się tam rejestracja procesowa z dnia [...] sierpnia 2005 r. dokonana w związku z popełnieniem przez niego przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, za które został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt [...].
[...] Komendant Wojewódzki Policji [...] w dniu [...] lutego 2012 r. zadecydował o przerwaniu wobec kandydata postępowania kwalifikacyjnego z uwagi na niespełnianie przez niego wymagań określonych w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). O powyższym poinformował M.R. w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. nr [...].
M.R. pismem z dnia [...] marca 2012 r. wezwał [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz. U. Nr 170 poz. 1202 ze zm.) regulujące procedurę rekrutacyjną do służby Policji nie zawiera pojęcia "zakończenie" postępowania kwalifikacyjnego oraz nie przewiduje jako przesłanki "przerwania postępowania" przyczyny wskazanej w piśmie z dnia [...] marca 2012 r., tj. niespełnienia wymagań określonych w ogłoszeniu. Ponadto stwierdził, że wobec niego nastąpiło już zatarcie skazania, jest uważany za osobę niekaraną i nie można go traktować jako osoby skazanej prawomocnym wyrokiem. W tej sytuacji spełnia on wszystkie warunki przyjęcia do służby określone w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, a przerwanie postępowania kwalifikacyjnego na tej podstawie stanowiłoby przejaw dyskryminacji i naruszenia dóbr osobistych kandydata.
[...] Komendant Wojewódzki Policji [...] w odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] wyjaśnił, że przyczyną przerwania postępowania kwalifikacyjnego było nieposiadanie przez kandydata nieposzlakowanej opinii. Dodatkowo – na skutek wystosowanego przez pełnomocnika M.R. pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r., wskazującego na niedopuszczalność wywodzenia z faktu zatarcia skazania braku istnienia nieposzlakowanej opinii, pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. podtrzymał wcześniejsze stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. wskazując, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1984 r. sygn. akt III AZP 6/84 zatarcie skazania występuje przede wszystkim w przypadku oceny danej osoby w świetle obowiązujących przepisów prawnych, co nie oznacza jednak, aby fakt popełnionego uprzednio przestępstwa i prawomocnego skazania był obojętny w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również etyczno - moralna danej osoby.
Powyższy akt [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] stał się przedmiotem skargi M.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podał, że pismo [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], jako akt zewnętrzny skierowany do obywatela będącego poza strukturą organu, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa, przez co spełnia kryteria o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). Zdaniem skarżącego, dotychczasowy tok postępowania jednoznacznie wskazuje, że organ kryterium niespełniania przez niego warunku nieposzlakowanej opinii wywiódł z faktu jego uprzedniego skazania, które uległo zatarciu. W ocenie skarżącego, skoro przepisy prawa, w tym art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, odróżniają kryterium braku skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe od innych, w tym istnienia po stronie kandydata nieposzlakowanej opinii, to opieranie decyzji lub rozstrzygnięcia na fakcie zatartego skazania jest sprzeczne z art. 106 Kodeksu karnego i nie może stanowić podstawy do czynienia z tego faktu zarzutu. Zatarcie skazania nie musi usuwać zastrzeżeń co do walorów etycznych sprawcy, jednakże fakt skazania które uległo zatarciu nie może automatycznie dyskryminować kandydata od służby w Policji, gdyż jeżeli "pochłaniałby" kryterium nieposzlakowanej opinii i automatycznie dyskwalifikowało kandydata, zbędne byłoby odwoływanie się przez ustawodawcę do tych dwóch kryteriów. Prawdą jest, że skarżący dopuścił się w przeszłości czynu za który został skazany, jednak od tego momentu nie wszedł w konflikt z prawem, a w środowisku i miejscu zamieszkania posiada nieskazitelna opinię. Skarżący wskazał, że także w Biuletynie Prawnym Komendy Głównej Policji Nr 1 (32)-2008 podano, że "zatarcie skazania nie musi automatycznie usuwać zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru sprawcy. Przy ocenie, czy kandydat w stosunku do którego nastąpiło zatarcie skazania posiada nieposzlakowaną opinię należałoby także uwzględnić dodatkowe okoliczności, np. zachowanie się kandydata po zatarciu skazania, okres który upłynął od popełnienia". Oznacza to obowiązek dokonania przez organ pełnej i obiektywnej oceny właściwości i warunków osobistych kandydata, wszechstronnej analizy elementów jakie składają się na jego drogę życiową, obecnego zachowania i przymiotów, np. poprzez pryzmat wywiadu środowiskowego, gdyż tylko taka całościowa ocena pozwoliłaby na ustalenie spełniania przez skarżącego kryterium nieposzlakowanej opinii. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie organ nie podjął w tym przedmiocie żadnych czynności i pomimo formalnego odwołania się do przesłanki braku nieposzlakowanej opinii, w istocie podstawą przerwania postępowania uczynił wyłącznie fakt jego uprzedniego skazania, które uległo zatarciu.
[...] Komendant Wojewódzki Policji [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że w jego ocenie zaskarżony akt nie podlega kognicji sądu administracyjnego, gdyż przerwanie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydata ubiegającego się o przyjęcie do służby w Policji nie mieści się w kategoriach aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji ( Dz. U. Nr 170, poz. 1202 ze zm.) postępowanie to prowadzi się w formie konkursu, zaś zaskarżony akt stanowi jednostronną czynność przełożonego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego i został pozostawiony jego uznaniu (nawet pozytywne zaliczenie kolejnych etapów tego postępowania – przy braku zatwierdzenia listy kandydatów przez właściwego przełożonego – nie oznacza automatycznego przyjęcia aplikującego kandydata do służby). Zdaniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] w przypadku, gdyby skarga nie została odrzucona winna zostać oddalona z uwagi na brak spełniania przez M.R. wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii. W tym zakresie podtrzymał stanowisko i argumentację prezentowaną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i uchylił zaskarżony akt. W uzasadnieniu wyroku podał, iż – wbrew stanowisku organu – niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego pod względem legalności na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Będący przedmiotem zaskarżenia akt jest aktem zewnętrznym, skierowanym do podmiotu indywidualnego spoza struktury organizacyjnej organu administracji publicznej, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa.
Procedura kwalifikacyjna dotycząca przyjęcia do służby w Policji posiada przymiot postępowania o charakterze administracyjnym, a czynność podejmowana przez przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego na podstawie § 20 pkt 2 lit. a cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji podlega kontroli sądu administracyjnego.
Działanie sprawdzające jest etapem postępowania kwalifikacyjnego (§ 11 pkt 3 rozporządzenia). Przepis art. 60 Konstytucji reguluje powszechny dostęp do służby publicznej, w tym przypadku do służby w Policji. Powszechny dostęp oznacza stworzenie równych szans wszystkim starającym się o pełnienie funkcji w służbie publicznej. Dobrem chronionym jest tu przejrzystość i jawność reguł określających wymagania związane z objęciem tego rodzaju funkcji. Przepis ten nie oznacza, iż wszyscy, którzy zgłaszają się do służby zostaną do niej przyjęci, gdyż z oczywistych względów osoby ubiegające się do takiej służby muszą być szczegółowo sprawdzone. W tym zakresie potrzebne są różnego rodzaju informacje, które muszą być poddane weryfikacji. Informacje te organ uzyskuje również w postępowaniu sprawdzającym. Uznanie, że uzyskane w ten sposób informacje dyskwalifikują daną osobę z przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego nie jest naruszeniem zasad Konstytucji.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis § 20 pkt 2 powołanego rozporządzenia nakłada na przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego obowiązek podania przyczyny przerwania postępowania kwalifikacyjnego. Przyczyna ta musi być zgodna z konstytucyjną zasadą dostępu do służby publicznej. Stosownie do niej, jeżeli kandydat z jakichś powodów nie spełnia określonych kryteriów to musi być o tym poinformowany. Musi wiedzieć dlaczego do tej służby nie został przyjęty. Trybunał Konstytucyjny w szeregu orzeczeń realizację tej zasady uznaje się na jawną i dotyczy ona wszystkich kandydatów (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99). Ponadto Rzeczypospolita Polska w dniu 3 marca 1977 r. ratyfikowała i ogłosiła w Dzienniku Ustaw Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 19 grudnia 1966 r.). Przepis art. 25 lit. e wskazanego Paktu stanowi, że "Każdy obywatel ma prawo i możliwość bez żadnej dyskryminacji i nieuzasadnionych ograniczeń dostępu do służby publicznej w swoim kraju na zasadach równości". Zasada ta wprost koresponduje z odpowiednimi postanowieniami Konstytucji RP.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skoro czynność [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] w przedmiocie postępowania kwalifikacyjnego ma charakter administracyjnoprawny to w sprawie mają również zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zebrania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa, z uwzględnieniem również reguł określonych w art. 77 K.p.a.
Zaniedbanie organu administracji państwowej polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę, jak również uproszczona ocena jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1985 r. sygn. akt II SA 318/85).
Z § 20 pkt 2 lit. a cyt. rozporządzenia wynika, iż jedną z przesłanek przerwania postępowania kwalifikacyjnego może być "niespełnienie wymagań określonych w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji". Przepis ten stanowi, że "służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem". Rozróżnia zatem dwie przesłanki, tj. brak nieposzlakowanej opinii oraz brak skazania prawomocnym wyrokiem. Przy czym zarówno ustawa o Policji, jak i powołane rozporządzenie dotyczące postępowania kwalifikacyjnego, nie definiuje pojęcia "nieposzlakowanej opinii". Jest to pojęcie nieostre, a brak jego definicji obliguje organ administracji publicznej do wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7 i art. 77 K.p.a.
W przypadku braku definicji normatywnej dopuszcza się możliwość pomocniczego sięgnięcia do słownika języka polskiego "nieposzlakowany to taki, któremu nic nie można zarzucić" (patrz: Słownik języka polskiego PWN). Pojęcie to składa się zatem z wiele czynników, które należało ustalić, a następnie wykazać co zdaniem organu uzasadnia przyjęcie braku nieposzlakowanej opinii, a w konsekwencji przerwanie postępowania kwalifikacyjnego. Przytoczenie treści przepisu o braku nieposzlakowanej opinii wymogów tych nie spełnia. Strona musi bowiem wiedzieć, co zdecydowało o rozstrzygnięciu organu.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ, ponownie rozpoznając sprawę, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji oraz art. 7 i art. 77 K.p.a. i art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł [...] Komendant Wojewódzki Policji [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzucił:
1) naruszenie art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że przerwanie postępowania kwalifikacyjnego na podstawie § 20 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz. U. Nr 170, poz. 1202 ze zm.) jest czynnością z zakresu administracji publicznej i podlega kognicji sądu administracyjnego, a w konsekwencji rozpoznanie skargi zamiast jej odrzucenia;
2) błędną wykładnię § 20 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji w zw. z art. 25 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), poprzez przyjęcie, że organ Policji – [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] zobowiązany jest do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w celu uzasadnienia przerwania postępowania kwalifikacyjnego z powodu braku nieposzlakowanej opinii kandydata do służby w Policji.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że zaskarżony akt nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Przerwanie postępowania kwalifikacyjnego (konkursowego) w stosunku do kandydata ubiegającego się o przyjęcie do służby w Policji nie mieści się w kategoriach aktów oraz czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, postępowanie kwalifikacyjne prowadzi się w formie konkursu. Zaskarżony akt stanowi jednostronną czynność przełożonego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego i został pozostawiony jego uznaniu. Wniosek taki uzasadnia pośrednio brzmienie § 11 pkt 9 cyt. wyżej rozporządzenia, w którym wskazano jako ostatni etap postępowania kwalifikacyjnego zatwierdzenie przez przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego listy kandydatów. Nawet pozytywne zaliczenie kolejnych etapów postępowania kwalifikacyjnego wymienionych w pkt 1-8 §11 przywołanego rozporządzenia nie oznacza "automatycznego" przyjęcia aplikującego kandydata do służby w Policji, albowiem ostatnim etapem postępowania jest zatwierdzenie przez przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego listy kandydatów.
Związek zaskarżonego aktu ze sferą administracji publicznej wynika jedynie z faktu, że [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] jest organem administracji, ale sama okoliczność poinformowania strony o przerwaniu prowadzonego w stosunku do niej postępowania kwalifikacyjnego nie należy do "spraw z zakresu administracji publicznej". Powyższy pogląd uzasadnia również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. I OSP 4/06 publ. ONSA i WSA 2007, nr 2, poz. 28), w którym stwierdzono, że kognicji sądów administracyjnych nie podlegają czynności komisji konkursowej podejmowane na podstawie nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 10 września 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad postępowania konkursowego przy wyłanianiu kandydatów na funkcje kierownika jednostki badawczo – rozwojowej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1101)
Sąd pierwszej instancji przyjął, iż niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej, podlegającą kontroli sądu administracyjnego pod względem legalności na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem procedura kwalifikacyjna dotyczącą przyjęcia do służby w Policji posiada "przymiot postępowania o charakterze administracyjnym". Zdaniem organu skarga M.R. jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i powinna zostać odrzucona w całości, co uzasadnia zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Ponadto autor skargi kasacyjnej wskazał, że wymóg posiadania przez kandydata do służby w Policji nieposzlakowanej opinii wynika wprost z brzmienia art. 25 ust. 1 ustawy o Policji i niespełnienie tego kryterium stanowi samodzielną przesłankę uzasadniającą przerwanie postępowania kwalifikacyjnego w oparciu o § 20 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Wprawdzie to rozporządzenie zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz. U. z 2012 r., poz. 432), to jednak zgodnie z § 46 tego rozporządzenia do postępowań kwalifikacyjnych rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
[...] Komendant Wojewódzki Policji [...] wyjaśnił, że kryterium posiadania nieposzlakowanej opinii jest kryterium nieostrym i na tej płaszczyźnie przełożony w sprawie postępowania kwalifikacyjnego kieruje się oceną moralno – etyczną kandydata do służby w Policji. Przepisy ustawy o Policji, a w szczególności art. 25 ust. 1 i oraz powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji nie nakładają na przełożonego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego – komendanta wojewódzkiego Policji obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, że kandydat do służby posiada nieposzlakowaną opinię, a w konsekwencji nie wskazują instrumentów ani środków przy pomocy których, to kryterium przyjęcia do służby w policji miałoby być weryfikowane przez przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wskazał organowi, w jaki sposób ma takie postępowanie przeprowadzić, w tym zakresie powołał się jedynie na ogólne zasady postępowania administracyjnego wynikające z art. 7 i art. 77 K.p.a.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, sfera prywatności każdego człowieka, w tym kandydata do służby w Policji, podlega ochronie określonej zarówno w przepisach prawa karnego, prawa cywilnego, jak i ustawach szczególnych (np. ustawie o ochronie danych osobowych) i "badanie nieposzlakowanej opinii" kandydata do służby w Policji, poprzez prowadzenie w tym zakresie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w podlegające ochronie dobra osobiste kandydata do tej służby.
Nie sposób też zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przyjmującym, że przepis § 20 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji nakłada na [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] obowiązek podania przyczyn przerwania postępowania kwalifikacyjnego, mimo, że przepis ten nakłada na przełożonego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego jedynie obowiązek pisemnego zawiadomienia kandydata do służby o przerwaniu w stosunku do niego postępowania kwalifikacyjnego, co też organ uczynił.
W ocenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] zatarcie skazania powoduje uznanie skazania za niebyłe, jednakże nie usuwa automatycznie zastrzeżeń co do nieposzlakowanego charakteru, czy postawy etycznej kandydata do służby w Policji. Służbę w Policji mogą pełnić jedynie osoby posiadające przymiot nieskazitelności charakteru. Podjęcie uzasadnionych wątpliwości, co braku przymiotu nieposzlakowanej opinii kandydata do służby w Policji uzasadnia i zobowiązuje do przerwania postępowania kwalifikacyjnego. Takie stanowisko organu znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 listopada 1984 r. sygn. akt III AZP 6/84, przyjął: "Zatarcie skazania prowadzi do unicestwienia prawnych skutków skazania. Okoliczność ta może mieć nie tylko znaczenie karnoprawne, gdyby chodziło stwierdzenie recydywy, ale także ma znaczenie społeczne ze względu na konsekwencję ujawnienia poprzedniego ukarania dla stosunków społecznych skazanego. Taki charakter i skutek zatarcia skazania występuje przede wszystkim w przypadku oceny danej osoby w świetle obowiązujących przepisów prawnych, jej praw i obowiązków. Nie oznacza to jednak, aby fakt uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie był obojętny w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, lecz także, a przede wszystkim, ocena etyczno - moralna danej osoby". Na uwagę zasługuje także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1886/10, w którym stwierdzono, że "Z uwagi na cele realizowane przez Policję, służbę w niej może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii – art. 25 ust. 1 ustawy o Policji (...) Utrata przez policjanta nieposzlakowanej opinii w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym uzasadnia zwolnienie go ze służby".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, iż pisemne zawiadomienie przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] M.R., kandydata do służby w Policji, o przerwaniu w stosunku do niego postępowania kwalifikacyjnego z uwagi na niespełnienie wymagań określonych w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji – brak nieposzlakowanej opinii, jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień wynikających z przepisów prawa, podlegającym kognicji sądu administracyjnego oraz że w tym przypadku organ Policji w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego był obowiązany do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu uzasadnienia tego aktu.
Na wstępie zauważyć należy, iż ustawodawca w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przedmiotem sądowej kontroli administracji publicznej wykonywanej przez sądy administracyjne uczynił wydawane przez organy inne akty (niebędące decyzjami lub postanowieniami) i podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym formy wyroku uwzględniającego skargę na akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., określił w art.146 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd w przypadku uwzględnienia skargi na akt uchyla ten akt, a uwzględniając skargę na czynność stwierdza bezskuteczność czynności. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie sformułował zarzutu dotyczącego dokonanej przez Sąd pierwszej instancji kwalifikacji pisemnego zawiadomienia przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] M.R. kandydata do służby w Policji o przerwaniu w stosunku do niego postępowania kwalifikacyjnego jako aktu, a nie czynności z art. 3 § 2 pkt 4, lecz stwierdził, że jego zdaniem nie podlega on kognicji sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocenę zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów poprzedzić należy przedstawieniem regulacji prawnej dotyczącej postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających o przyjęcie do służby w Policji w świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. W ustawie o Policji przepisem określającym wymagania, jakie musi spełnić każda z osób ubiegających się o przyjęcie do służby oraz odnoszącym się kwestii postępowania kwalifikacyjnego jest art. 25. Przepis ten stanowi, że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych (ust. 1).
Stosownie do ust. 2 art. 25 cyt. ustawy, przyjęcie kandydata do służby w Policji następuje po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego mającego na celu ustalenie, czy kandydat spełnia warunki przyjęcia do służby w Policji oraz określenie jego predyspozycji do pełnienia tej służby. Postępowanie kwalifikacyjne, z zastrzeżeniem ust. 3, składa się z następujących etapów:
1) złożenie podania o przyjęcie do służby, kwestionariusza osobowego kandydata do służby, a także dokumentów stwierdzających wymagane wykształcenie i kwalifikacje zawodowe oraz zawierających dane o uprzednim zatrudnieniu;
2) test wiedzy;
3) test sprawności fizycznej;
4) test psychologiczny;
5) przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej;
6) ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Policji;
7) sprawdzenie w ewidencjach, rejestrach i kartotekach prawdziwości danych zawartych w kwestionariuszu osobowym kandydata do służby;
8) przeprowadzenie postępowania sprawdzającego określonego w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
Zgodnie z ust. 3 art. 25 powołanej ustawy, postępowanie kwalifikacyjne w stosunku do kandydata ubiegającego się o przyjęcie do służby w Policji:
1) w charakterze członka personelu lotniczego, posiadającego uprawnienia lotnicze w określonej specjalności,
2) w charakterze członka personelu medycznego w oddziale prewencji Policji,
3) który złożył dokumenty wymienione w ust. 2 pkt 1 przed upływem 3 lat od dnia zwolnienia z tej służby, jeżeli podczas jej pełnienia uzyskał kwalifikacje zawodowe podstawowe
- składa się z etapów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 5-8.
Postępowanie kwalifikacyjne zarządza i prowadzi Komendant Główny Policji albo komendant wojewódzki (Stołeczny) Policji (art. 25 ust. 4 cyt. ustawy).
Z ust. 5 art. 25 tej ustawy wynika, że Komendant Główny Policji albo komendant wojewódzki (Stołeczny) Policji odmawia poddania kandydata postępowaniu kwalifikacyjnemu, albo odstępuje od jego prowadzenia w przypadku:
1) niezłożenia kompletu dokumentów, o których mowa w ust. 2 pkt 1;
2) niespełnienia wymagań określonych w ust. 1;
3) uzyskania negatywnego wyniku z jednego z etapów postępowania kwalifikacyjnego, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6 i 8;
4) zatajenia lub podania nieprawdziwych danych w kwestionariuszu osobowym, o którym mowa w ust. 2 pkt 1;
5) niepoddania się przez kandydata przewidzianym w postępowaniu kwalifikacyjnym czynnościom lub etapom tego postępowania;
6) przystąpienia do ponownego postępowania kwalifikacyjnego pomimo uzyskania przez niego w poprzednim postępowaniu kwalifikacyjnym negatywnego wyniku z etapu postępowania kwalifikacyjnego, o którym mowa w ust. 2 pkt 7 lub 8, gdy z informacji posiadanych przez komendanta prowadzącego postępowanie wynika, że nie uległy zmianie okoliczności stanowiące podstawę negatywnego wyniku z danego etapu;
7) gdy nie znajduje to uzasadnienia w potrzebach kadrowych Policji.
Informacje o wyniku postępowania kwalifikacyjnego stanowią informację publiczną (art. 25 ust. 6 ustawy).
Upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych do wydania rozporządzenia, określające szczegółowe wytyczne co do jego treści, jest zawarte w art. 25 ust. 7 i 8 ustawy o Policji. W świetle ust. 7 i 8 art. 25 cyt. ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia:
1) zakres informacji o planowanym postępowaniu kwalifikacyjnym oraz sposób podawania ich do wiadomości;
2) tryb i sposób przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego;
3) wzór kwestionariusza osobowego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1;
4) zakres tematyczny testu wiedzy oraz zakres i sposób przeprowadzania testu sprawności fizycznej i testu psychologicznego;
5) sposób dokonywania oceny kandydatów oraz preferencje z tytułu posiadanego przez nich wykształcenia lub posiadanych umiejętności;
6) sposób zakończenia postępowania kwalifikacyjnego oraz minimalny okres, po którym kandydat do służby może ponownie przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego lub poszczególnych jego etapów;
7) zakres informacji o wyniku postępowania kwalifikacyjnego.
Wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 7, minister właściwy do spraw wewnętrznych uwzględni: powszechność dostępu do informacji o postępowaniu kwalifikacyjnym, czynności niezbędne do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego i ustalenia w jego toku predyspozycji kandydata do pełnienia służby w Policji, a także potrzebę zapewnienia sprawności prowadzenia tego postępowania, przejrzystości stosowanych kryteriów oceny, obiektywności wyników postępowania i wyboru kandydatów posiadających w największym stopniu cechy, umiejętności oraz kwalifikacje przydatne do realizacji zadań służbowych.
Jak już wskazano, powołane przepisy ustawy o Policji obowiązywały w dacie wydania zaskarżonego aktu. W dniu 12 marca 2012 r. nie zostało jednak wydane jeszcze rozporządzenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych na podstawie art. 25 ust. 7 i 8 i dlatego, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 205, poz. 1205), obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz. U. Nr 170, poz. 1202 ze zm.), wydane na podstawie nieobowiązującego już art. 25 ust. 3 ustawy o Policji. W załączniku nr 2 do w/w rozporządzenia określono system punktowy oceny wyników etapów postępowania kwalifikacyjnego oraz preferencji dotyczących kandydatów do służby.
Zauważyć należy, iż kształt upoważnienia ustawowego zawartego w art. 25 ust. 3 ustawy o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), który stanowił podstawę do wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji powołanego wyżej rozporządzenia mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich nie spełniał warunków określonych w art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na brak wytycznych co do treści przepisów wykonawczych. Zdaniem Rzecznika także zawarta w § 20 ust. 2 cyt. rozporządzenia regulacja, pozwalająca na przerwanie postępowania kwalifikacyjnego w dowolnym czasie bez podania przyczyny naruszała zasadę równego dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach – art. 60 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 r. K10/10, OTK–A 2011/9/12 umorzył postępowanie w sprawie, gdyż w toku postępowania obie zakwestionowane regulacje utraciły moc obowiązującą. W dniu 14 października 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 205, poz. 1205) i na jej podstawie został zmieniony art. 25 ustawy o Policji, w tym dotychczasowy art. 25 ust. 3 ustawy o Policji będący przedmiotem kontroli Trybunału. Co do drugiego z zakwestionowanych przepisów, to choć powołana wyżej ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. dopuszcza dalsze stosownie przepisów wskazanego rozporządzenia z 2007 r., wydanych na podstawie uchylonego art. 25 ust. 3 ustawy o Policji, nie dotyczy to jednak § 20 ust. 2 tego rozporządzenia. Przepis ten został bowiem uchylony na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz. U. Nr 40, poz. 207) i utracił moc obowiązującą w dniu 11 marca 2011 r.
Z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz. U. Nr 170, poz. 1202 ze zm.) wynika, że postępowanie kwalifikacyjne prowadzi się w formie konkursu. Przepis § 20 pkt 2 lit. a wyżej wymienionego rozporządzenia stanowi, że przełożony właściwy w sprawie postępowania kwalifikacyjnego zawiadamia pisemnie kandydata do służby o przerwaniu w stosunku do niego postępowania kwalifikacyjnego w przypadku niespełnienia wymagań określonych w art. 25 ust. 1 ustawy. Stosownie do § 20a cyt. rozporządzenia w takim przypadku kandydat do służby może przystąpić do kolejnego postępowania kwalifikacyjnego nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia przerwania postępowania kwalifikacyjnego.
Zgodnie z § 23 ust. 1 tego rozporządzenia, przełożony właściwy w sprawie postępowania kwalifikacyjnego powołuje komisję w celu sporządzenia listy kandydatów. W świetle § 24, § 25 , § 26, § 27 i § 28 ust. 1 cyt. rozporządzenia na liście kandydatów umieszcza się kandydata do służby, który uzyskał pozytywny wynik z wszystkich etapów postępowania kwalifikacyjnego mających do niego zastosowanie, oraz nie istnieją przesłanki do odmowy wydania mu poświadczenia bezpieczeństwa. Kolejność na liście kandydatów ustala się w zależności od łącznej liczby punktów uzyskanych przez kandydata do służby, od najwyższej do najniższej. Listę kandydatów, o których mowa w § 12 ust. 5, sporządza się dla danej grupy kandydatów do służby, odrębnie od listy kandydatów sporządzanej dla pozostałych kandydatów do służby. Lista kandydatów podlega zatwierdzeniu przez przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego przed planowanym terminem przyjęcia do służby. Zatwierdzoną listę kandydatów przekazuje się niezwłocznie właściwym przełożonym, o których mowa w art. 32 ustawy, zwanym dalej "przełożonymi", z wyłączeniem komendantów jednostek szkoleniowych. Zatwierdzenie listy kandydatów kończy postępowanie kwalifikacyjne w stosunku do umieszczonego na niej kandydata do służby. Przełożony, który podejmuje decyzję o nawiązaniu stosunku służbowego, wybiera kandydatów do służby, którzy uzyskali największą liczbę punktów. W przypadku równej liczby punktów o wyborze kandydata do służby decyduje przełożony. Kandydat do służby, który został umieszczony na liście kandydatów, lecz nie został przyjęty do służby w Policji z powodu limitu przyjęć albo innej usprawiedliwionej przyczyny leżącej po jego stronie, może zostać przyjęty do służby w Policji w jednym z kolejnych terminów przyjęć do służby bez potrzeby przeprowadzania kolejnego postępowania kwalifikacyjnego, nie później jednak niż w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia w stosunku do niego postępowania kwalifikacyjnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza powyższych przepisów ustawy o Policji oraz powołanego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że procedura doboru do służby w Policji ma charakter konkursowy. O przyjęciu do służby w Policji decyduje uzyskanie przez kandydata pozytywnego wyniku z wszystkich etapów postępowania kwalifikacyjnego oraz suma punktów uzyskanych z tzw. punktowanych etapów postępowania kwalifikacyjnego. Dodatkowo kandydaci do służby w Policji otrzymują punkty preferencyjne za posiadane wykształcenie, które jest oceniane także w systemie punktowym.
Przerwanie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do określonego kandydata do służby oznacza jego zakończenie. Natomiast w stosunku do kandydata do służby umieszczonego na liście, postępowanie kwalifikacyjne kończy zatwierdzenie listy.
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, tj. naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż nie mógł on odnieść zamierzonego skutku.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że przedmiot sprawy, jakim był zaskarżony akt [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] o przerwaniu postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do M.R., mieści się w kategorii aktu określonego w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlegał kognicji sądu administracyjnego. Zasadnie przyjął, że ma charakter zewnętrzny, jest skierowany do podmiotu indywidualnego spoza struktury organizacyjnej organu administracji publicznej i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa. Pozytywne zakończenia postępowania kwalifikacyjnego umożliwi kandydatowi nawiązanie stosunku służbowego o charakterze publicznoprawnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafne jest stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż jest to akt stanowiący jednostronną czynność przełożonego pozostawiony jego uznaniu oraz że za słusznością tego poglądu przemawia pośrednio brzmienie § 11 pkt 9 cyt. rozporządzenia. Jak wyżej podano, zatwierdzenie listy kandydatów kończy postępowanie kwalifikacyjne w stosunku do umieszczonego na niej kandydata do służby. Oznacza to, że ten element postępowania kwalifikacyjnego nie ma zastosowania do kandydata do służby, w stosunku do którego postępowanie przerwano. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Wskazać również należy, iż art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Przepis ten wprawdzie nie gwarantuje przyjęcia do tej służby, gdyż ustawodawca jest uprawniony do sformułowania dodatkowych warunków, uzależniając od ich spełnienia uzyskanie określonych stanowisk w służbie publicznej, z uwzględnieniem ich rodzaju oraz istoty. Ponadto organy władzy publicznej muszą określić liczbę obsadzanych stanowisk stosownie do potrzeb państwa. Z przepisu tego wynika jednak zapewnienie równości szans dla osób podejmujących starania o pełnienie funkcji w służbie publicznej. Z jednej strony przepis ten wymaga od ustawodawcy ustanowienia regulacji materialnoprawnych, określających przejrzyste kryteria selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie publicznej, zaś z drugiej strony, nakazuje stworzenie odpowiednich gwarancji proceduralnych, zapewniających możliwość weryfikacji decyzji w sprawie naboru do służby. Brak odpowiednich procedur kontrolnych i odwoławczych może stanowić istotną przeszkodę w stosowaniu przyjętych reguł i skutkować naruszeniem konstytucyjnego wymogu traktowania starających się o dostęp do służby na jednakowych zasadach (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. K. 28/97, OTK ZU nr 4/1998, poz. 50, z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. SK 14/98, OTK ZU nr 7/1999, poz. 163, z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. SK 18/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 16). Wskazać także należy, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. SK 43/06 wyraził pogląd, że "art. 60 Konstytucji stanowi źródło precyzyjnie określonych konstytucyjnych praw podmiotowych, które muszą być przestrzegane przez organy władzy publicznej".
W zakresie dostępu do służby w Policji prawo to zostało skonkretyzowane w powołanych przepisach ustawy o Policji oraz wskazanych przepisach cytowanego rozporządzenia. Kandydat do służby w Policji jest zatem uprawniony do poddania kontroli sądu administracyjnego aktu przerwania w stosunku do niego postępowania kwalifikacyjnego. Rozstrzygnięcie to bezpośrednio dotyka sfery jego konstytucyjnych praw i wolności, a ściśle – prawa dostępu do służby publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż niezasadny jest także zarzut błędnej wykładni § 20 pkt 2 lit. a cyt. rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że przepis ten nakłada na przełożonego właściwego w sprawie postępowania kwalifikacyjnego obowiązek pisemnego uzasadnienia przyczyny przerwania tego postępowania wobec kandydata ubiegającego się o przyjęcie do tej służby. Przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby zasadę równego dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach i mogłoby stać się powodem odmiennego traktowania tych osób. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w M.R. – kandydat do służby w Policji, wobec którego przerwano postępowanie kwalifikacyjne, ma prawo uzyskać szczegółowe uzasadnienie, dlaczego w jego przypadku przyjęto, że nie spełnia on wymagań określonych w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, gdyż nie posiada nieposzlakowanej opinii z uwagi na fakt uprzedniego skazania, które uległo zatarciu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art.184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcą prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło