II OZ 1076/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 399/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na decyzję P. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w R. z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu technologicznego zakładu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 399/14 odmówił K. C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję P. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w R. z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu technologicznego zakładu. Sąd wskazał, że ze złożonego przez skarżącego wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz dodatkowego oświadczenia wynika, że K. C. wraz z żoną M. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 560 zł (280 zł na osobę). Natomiast posiadany Zakład [...] nie przynosi dochodu. Na posiadany przez wyżej wymienionych majątek składa się dom o powierzchni 80m2 (przy czym jego połowę zajmuje córka wraz z rodziną, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe), nieruchomość rolna o powierzchni 7,36 ha oraz Zakład [...]. Wnioskodawca podkreślił, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności, udziałów ani obligacji, jak też żadnych wartościowych przedmiotów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca sprecyzował, że wydatki na comiesięczne utrzymanie dwóch osób to kwoty: 60 zł (gaz z butli), 50 zł (prąd), 40 zł (telefon), 30 zł (środki higieny), 30 zł (lekarstwa), 50 zł (podatki i opłaty), 300 zł (wyżywienie). Skarżący nadesłał także wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą z saldem wynoszącym 54 zł (za okres 25.02.-20.05.14r.), zestawienie zbiorcze z podatkowej księgi przychodów i rozchodów obejmujące okres od stycznia do marca 2014 r., które wskazuje na nadwyżkę wydatków nad dochodami (ok. 2877 zł). K. C. podkreślił, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem składników materialnych Zakładu [...] oraz wynagrodzeniem pełnomocnika wchodzą w rozliczenie prowadzonej działalności gospodarczej. Wartość posiadanych pojazdów mechanicznych nie przekracza 3 tys. euro, a dopłaty bezpośrednie z UE są dopłatami do produkcji rolnej, a nie opłat sądowych. Po dokonaniu analizy wniosku, dodatkowego oświadczenia oraz informacji zawartych w sprzeciwie, Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu przedstawione dane o wysokości uzyskiwanych dochodów są niewiarygodne. Wnioskodawca oświadcza, że osiąga niewielki dochód z prowadzonego gospodarstwa. Z księgi przychodów i rozchodów wynika natomiast, że ponosi straty w prowadzonej działalności (zakład [...]) i to ponad pięciokrotnie większe niż deklarowany dochód (dane z pierwszego kwartału 2014 r.). Nadto wnioskodawca uchyla się od podania informacji w jakiej wysokości otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych otrzymywanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy też przedstawienia zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego. Nadto ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma z dnia 30.04.2013 r. stanowiącego wniosek o zamiarze przejścia z dotychczasowej działalności na produkcję marginalną wynika, że M. C. przebywa na rencie inwalidzkiej. Mimo wezwania K. C. nie udzielił wyjaśnień w tej kwestii. Sąd podkreślił, że kryterium udzielenia przyznania prawa pomocy jest kryterium dochodowe. Tym samym ukrywanie faktycznej wysokości dochodów i ponoszonych wydatków, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyty w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, że to na osobie ubiegającej się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że spełniona została przesłanka do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy oraz ujawnienia wszystkich dochodów i ponoszonych wydatków. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA, publ. LexPolonica nr 375745). W ocenie Sądu wybiórczo przedstawiona sytuacja majątkowa K. C. nie pozwala stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uszczerbek o którym mowa musiałby dotyczyć jedynie najbardziej podstawowych potrzeb, tj. potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania. Te zaś potrzeby, w ocenie Sądu na bieżąco są zaspokajane. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Rzetelne przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie pismem z dnia 14 maja 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Pomimo wezwania skarżący przedstawił swoją sytuację finansową w sposób niekompletny, nie przedłożył bowiem wszystkich żądanych dokumentów, a przedstawione przez niego informacje są bardzo ogólnikowe. Skarżący nie przedłożył kserokopii zeznań podatkowych za 2013 r., nie wskazał sposobu aktualnego zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha, nie wyjaśnił sposobu obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego, nie wskazał posiadanych pojazdów mechanicznych oraz kosztów ich eksploatacji. Należy również zauważyć, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma z dnia 30 kwietnia 2013 r. stanowiącego wniosek o zamiarze przejścia z dotychczasowej działalności na produkcję marginalną wynika, że M. C. przebywa na rencie inwalidzkiej. Również w zażaleniu skarżący podnosi, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej pokrywana jest z renty inwalidzkiej M. C. Tymczasem, skarżący zobowiązany w pkt 1h pisma z dnia 14 maja 2014 r. do wyjaśnienia, czy skarżący lub jego żona są uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wyjaśnienia kwestii pozostawania żony skarżącego na rencie inwalidzkiej, nie odniósł się w ogóle do tej kwestii udzielając odpowiedzi "nie dotyczy". W takiej sytuacji zasadnie Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak udzielenia wyczerpujących informacji mających na celu wykazanie sytuacji finansowej skarżącego uniemożliwia rzeczywistą ocenę jego możliwości płatniczych i w konsekwencji musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.