II FZ 1336/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1787/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 16 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za grudzień 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1787/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka złożyła urzędowy formularz PPPr, w którym zaznaczyła iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych, a w prowadzonej działalności wykazuje wyłącznie stratę. Skarżąca nie przesłała żadnych dokumentów, do złożenia których wezwał ją Referendarz sądowy. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż mimo wezwania nie nadesłano dokumentów potwierdzających złą sytuację finansową Spółki. Skarżąca nie wykazała faktu wypowiedzenia jej rachunku bankowego, nie przedstawiła ani przychodów z wciąż prowadzonej działalności gospodarczej, ani nie wykazała źródeł finansowania prowadzonych działań (koszt lokalu, korespondencji, obsługi księgowej). Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji uznał, że niezaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."). Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w analizowanej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje, w tym o nadesłanie bilansu, zestawienia przychodów i rozchodów, nadesłanie faktur, odpisów wyciągów, zestawienia aktualnych należności, wskazania źródeł finansowania prowadzonych działań (kosztów lokalu, korespondencji), wskazania posiadanych nieruchomości, rozliczeń rocznych w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. Z tego obowiązku Skarżąca się nie wywiązała. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń, co z kolei uznać należało za przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie podniosła, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, w efekcie nie osiąga żadnych zysków. Jej działalność ogranicza się jedynie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Środki trwałe, które posiada, są obecnie niesprzedawalne. Dodatkowo nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się upłynnić i zamienić na gotówkę. Ponadto nie ma wpływu na udziałowców Spółki w zakresie ich decyzji o ewentualnych dopłatach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż Skarżąca nie wykazała, że nie że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy podkreślić, że Spółkę wezwano do przedstawienia dokumentów źródłowych, przedstawiającą jej sytuację finansową. Pomimo tego nie przedstawiła on żadnych dokumentów, które mogłyby zostać ocenione przez Sąd I instancji w kontekście spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skoro Skarżąca uchyliła się od tego obowiązku to w efekcie Sąd I instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy inaczej niż odmówić przyznania prawa pomocy. Ponadto należy podkreślić, że w takiej sytuacji przyznanie tego prawa naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.