II OZ 826/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 377/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 26 marca 2014 r. R. D. wniosła skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] lutego 2014 r., znak:[...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym formularzu o przyznanie prawa pomocy skarżąca ograniczyła wniosek do ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r. referendarz sądowy WSA w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W ustawowo przewidzianym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r. na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej "p.p.s.a." odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. 52 m2. Dochody skarżącej obejmują wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, wynoszące, zgodnie z zaświadczeniem z zakładu pracy 2.553,34 zł brutto (1.806,60 zł netto) oraz rentę rodzinną w kwocie 570 zł brutto (506 zł netto). Skarżąca wskazała również, że aktualnie toczy się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości w miejscowości K., z wniosku skarżącej, a koszty adwokata prowadzącego tą sprawę w całości pokryła córka skarżącej. Wobec tego, że postępowanie w tej sprawie jest w toku okoliczność ta nie może być brana pod uwagę przy ustalaniu stanu majątkowego skarżącej, nie wiadomo bowiem, czy postępowanie zakończy się rzeczywistym przysporzeniem majątkowym. Miesięczne wydatki skarżąca określiła następująco: ogrzewanie gazowe, rata miesięczna – 314 zł, dojazdy – 156 zł, kredyty hipoteczny na mieszkanie, rata – 700 zł, wyżywienie – 500 zł, prąd – 120 zł, woda – 70 zł, środki czystości – 80 zł, gaz (butla) – 60 zł, telefon – 30 zł. Zdaniem Sądu nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie sądu wykazana przez skarżącą sytuacja majątkowa i finansowa nie daje podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącej wskazuje jednoznacznie, że bez poważniejszych trudności może ona zaspokoić wszystkie swoje potrzeby bytowe. Kwota uzyskiwanego dochodu netto (2.312,60 zł) przekracza kwotę stałych miesięcznych wydatków (2.095,06 zł). Suma jaka pozostaje może być przeznaczona na pokrycie nadzwyczajnych wydatków, w tym również – związanych z potrzebą pomocy prawnej w toczącym się postępowaniu sądowym. Nie da się więc żadną miarą zaliczyć skarżącej do kategorii osób, które przy dołożeniu najwyższej staranności nie mogłyby wygospodarować środków na pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wygospodarowanie takich środków będzie niewątpliwie stanowić pewne obciążenia dla skarżącej, jednak w ocenie sądu nie zagrozi ono realizacji wszystkich niezbędnych potrzeb bytowych skarżącej. R. D. pismem z dnia 23 lipca 2014 r. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 9 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonywałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń skarżącej wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć jej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Jak wskazano skarżąca uzyskuje dochody w kwocie ok. 2300 zł miesięcznie, natomiast wydatki jej gospodarstwa domowego wynoszą ok. 2000 zł. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej aż tak trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Należy podkreślić, że skarżąca powinna traktować koszty sądowe równorzędnie z innymi istotnymi wydatkami. Wskazana przez skarżącą we wniosku sytuacja pozwala sądzić, że jest ona w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.