VII SA/Wa 630/14
WyrokWSA w Warszawie2014-07-10
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Małgorzata Miron
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, powinien badać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza gdy stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło z powodu braku takiego prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego ma obowiązek badać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego prawa, będący przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, uniemożliwia doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem, co powinno skutkować zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (nakaz rozbiórki lub zaniechania robót), a nie stwierdzeniem wykonania obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami i przepompownią ścieków, która została wykonana na działce skarżącego bez jego zgody. Decyzja o pozwoleniu na budowę została następnie stwierdzona nieważnością w części dotyczącej tej działki z powodu braku prawa inwestora do dysponowania nieruchomością. Organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia projektu technicznego, a następnie stwierdził wykonanie tego obowiązku. Skarżący zarzucił naruszenie prawa, wskazując na brak prawa do terenu i niezgodność inwestycji z przepisami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2014 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r. Nr (...), II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. H. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014r. nr [...], który na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz. 1409), zwanej dalej Prawem budowlanym po rozpatrzeniu odwołania J. H. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2013r., nr [...] umarzającej postępowanie wszczęte na wniosek J. H. w sprawie wybudowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami i przepompownią ścieków w ulicy [...], zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...]– uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego stwierdził wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...]
w przedmiocie nałożenia na Gminę [...] obowiązku dostarczenia projektu technicznego zrealizowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz
z przyłączami i przepompownią ścieków przy ulicy [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Na wstępie uzasadnienia decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny
w sprawie, który przedstawiał się następująco:
W dniu [...] listopada 2012r. do organu powiatowego wpłynęło pismo J. H. z dnia [...] listopada 2012r., stanowiące wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej wykonania przez Gminę [...] sieci kanalizacji na działce nr ew. [...],[...],[...]
i [...] położonych w miejscowości [...].
Ponadto w dniu [...] października 2012r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r. stwierdzająca nieważność decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2007r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami położonej na działkach nr ew. [...],[...],[...]i [...] w części dotyczącej działki nr ew. [...] zaś w pozostałej części umarzająca postępowanie nadzwyczajne. Z treści ww. decyzji wynika, że inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę nie złożył oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działką nr ew. [...] na cele budowlane.
Wskutek powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pismem z dnia [...] listopada 2012r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wybudowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz
z przyłączami i przepompownią ścieków w ulicy [...] , zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...].
Następnie organ powiatowy decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] umorzył postępowanie wszczęte na wniosek J. H. w przedmiotowej sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania J. H. , [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji.
Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na Gminę [...] obowiązek dostarczenia projektu technicznego zrealizowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami i przepompownią ścieków przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...] w terminie
do dnia [...] czerwca 2013r. Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2013r. Gmina [...] przedłożyła wymaganą dokumentację.
Decyzją z dnia [...] września 2013r. nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie wybudowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz
z przyłączami i przepompownią ścieków w ulicy [...] , zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył J.H. w wyniku rozpatrzenia którego zapadła zaskarżona decyzja.
Organ odwoławczy po dokonaniu analizy sprawy uznał, że koniecznym jest zastosowanie w stosunku do skarżonego rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 kpa tj. uchylenie decyzji z dnia 20 września 2013r. oraz orzeczenie co do istoty na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku jedynie zakwestionowania formy podstawy prawnej końcowego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz bez wskazywania na uchybienie w ustalonym stanie faktycznym- najwłaściwszym rozwiązaniem w omawianej sprawie będzie wydanie decyzji reformatoryjnej w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Przechodząc do prawnego uzasadnienia decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, iż przepis art. 51 Prawa budowlanego reguluje tzw. postępowanie naprawcze mające na celu doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem tj. do stanu zgodnego z przepisami prawa. Na podstawie powyższego przepisu organ nadzoru budowlanego może nakazać doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, ewentualnie wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Organ dodał także, iż zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowym w ramach obowiązku wykonania "określonych czynności" należy także rozumieć, możliwość nałożenia obowiązku dostarczenia dokumentów, ocen, czy też ekspertyz.
W związku z powyższym organ powiatowy decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] nałożył na Gminę [...]obowiązek dostarczenia projektu technicznego zrealizowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami i przepompownią ścieków przy ulicy [...] w miejscowości [...], gm. [...] w terminie do dnia [...] czerwca 2013r. w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż od ww. decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego żadna ze stron postępowania, w tym J. H. nie złożyła odwołania. W związku z tym obowiązek nałożony powyższym rozstrzygnięciem stał się ostateczny i wykonalny. Inwestor przy piśmie z dnia
[...] czerwca 2013r. przedstawił projekt powykonawczy przedmiotowej inwestycji.
Zdaniem organu odwoławczego przepisy prawa materialnego zezwalały organowi
I instancji na nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych celem doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem.
Dalej, organ odwoławczy wyjaśnił, że z ustaleń organu powiatowego wynika, że sieć sanitarna wraz z przyłączami i przepompownią ścieków została wykonana zgodnie z zatwierdzonym ostateczną decyzją projektem budowlanym. Organ wskazał także, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2007r., nr [...] udzielająca pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, została wyeliminowana z obrotu prawnego jedynie w części obejmującej działkę nr ew. [...] (decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2012r.) co oznacza, iż zatwierdzony nią projekt budowlany zachował swoją wartość jako dokument techniczny. Projekt ten posiadał wszystkie niezbędne dla tego typu inwestycji uzgodnienia i opinie, w tym w zakresie uzgodnienia dokumentacji projektowej, decyzję Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. w sprawie zezwolenia na lokalizację przejść poprzecznych kanału sanitarnego w pasie drogowym, decyzję powiatowego Zarządu Dróg z dnia [...] marca 2007r. wyrażającą zgodę na umieszczenie sieci kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym.
W opinii uzgodnienia dokumentacji projektowej (opinia nr [...] z dnia [...] czerwca 2007r.) stwierdzono, że: "Przedstawiony projekt usytuowania sieci kanalizacyjnej sanitarnej nie stwarza kolizji z obiektami budowlanymi." Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2012r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził jednoznacznie, że przedmiotowa sieć sanitarna z przyłączami i przepompownią została wykonana zgodnie zatwierdzoną dokumentacją.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił także, iż w aktach sprawy znajduje się też inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza przedmiotowej inwestycji sporządzona przez uprawionego geodetę Z. W., która została załączona do dokumentów złożonych w nadzorze budowlanym wraz z zawiadomieniem o zakończeniu inwestycji polegającej na budowie sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami i przepompownią. Autor inwentaryzacji powykonawczej stwierdził, że została ona wykonana zgodnie z projektem budowlanym, o czym świadczy pieczęć "zinwentaryzowano zgodnie z projektem [...] września 2010r." Organ odwoławczy zaznaczył również, iż do zawiadomienia o zakończeniu budowy zostało załączone oświadczenie kierownika budowy z dnia [...] listopada 2010r. H. B. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjno-inżynieryjskiej do nadzorowania i kontrolowania budowy i robót w zakresie sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych i cieplnych.
W oświadczeniu tym kierownik budowy oświadczył, że przedmiotowa budowa sieci kanalizacyjnej z przyłączami została wykonana zgodnie z przepisami oraz zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę.
Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż organ powiatowy dokonał analizy dokumentów pod względem prawidłowości wykonanej inwestycji i nie stwierdził, aby inwestor odstąpił od zatwierdzonej dokumentacji projektowej, co dało wyraz m. in. w nie wniesieniu sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy
z dnia [...] września 2010 r.
Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii związanych
z niezgodnością inwestycji z prawem poprzez wydobywające się zdaniem odwołującego immisje- organ wyjaśnił, iż w aktach sprawy znajduje się protokół
z odbioru końcowego z dnia [...] grudnia 2012r. w którym nie stwierdzono wad bądź usterek, protokół zdawczo-odbiorczy przepompowni ścieków sanitarnych z dnia
[...] maja 2010r. oraz protokół nr [...] z dnia [...] września 2011r. z badań odbiorczych pomiarów elektrycznych. Z uwagi na przeprowadzone odbiory i pomiary z działania przedmiotowej przepompowni, podczas których nie stwierdzono jakiegokolwiek negatywnego bądź nieprawidłowego działania przedmiotowej przepompowni lub całej sieci organ odwoławczy uznał, iż zarzut dotyczący immisji nie jest zasadny.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku z tym, że organ I instancji ustalił w sposób jednoznaczny, iż przedmiotową inwestycję wykonano zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją budowlaną oraz załączonymi do niej niezbędnymi uzgodnieniami i opiniami, zaś decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r. stwierdzono nieważność decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2007r. zatwierdzającej ww. dokumentację projektową, jedynie w części obejmującej działkę nr ew. [...] uznać należy, że wybudowana sieć kanalizacyjna sanitarna z przyłączami
i przepompownią ścieków nie narusza przepisów prawa. Jedyny zarzut odwołania zasługujący – zdaniem organu odwoławczego - na uwzględnienie dotyczy wydania skarżonej decyzji w oparciu o wadliwą podstawę prawną a co za tym idzie błędnego umorzenia postępowania w przypadku, kiedy należało orzec na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w niniejszej sprawie organ powiatowy na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, decyzją nr [...] z dnia
[...] kwietnia 2013r. nałożył na Gminę [...] obowiązek dostarczenia projektu technicznego zrealizowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz
z przyłączami i przepompownią ścieków. W związku z tym w następnej kolejności organ powiatowy winien po sprawdzeniu wykonanego przez inwestora obowiązku wydać decyzję merytoryczną w oparciu o art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego.
Na koniec [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego powinno nastąpić w aspekcie prawa administracyjnego nie zaś cywilnego. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi bowiem podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję wniósł J. H. wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 2 i art. 80 kpa oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).
W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podkreślił, że odcinek sieci kanalizacyjnej sanitarnej z przyłączami
i przepompownią został wybudowany na jego posesji tj. ul. [...] (działka [...]) bez jego zgody i wiedzy naruszając tym samym jego prawo własności.
Skarżący wskazał, że powyższe jest potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2012r. nr [...]. Podał, że Wojewoda
w przedmiotowym rozstrzygnięciu stwierdził nieważność decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] Starosty [...] w części obejmującej działkę nr [...], ponieważ inwestor w załączonym do wniosku
o wydanie pozwolenia na budowę oświadczeniu pominął jego zgodę. Skarżący dodał, że w dniu [...] czerwca 2013r. Gmina [...] przedłożyła projekt techniczny, który potwierdza, iż odcinek sieci kanalizacyjnej z przyłączami
i przepompownią nie narusza przepisów budowlanych i technicznych.
Skarżący zaznaczył, że nie został powiadomiony o wykonaniu takiego projektu i nie mógł się z nim zapoznać co godzi w jego prawa jako strony postępowania administracyjnego.
Zdaniem skarżącego nałożenie na Gminę [...] obowiązku przedłożenia projektu technicznego nie usunie niezgodności wydanej decyzji z obowiązującym prawem z uwagi na fakt, iż w pierwszej kolejności winien być brany pod uwagę fakt, iż Gmina [...] bez jego zgody wykonała budowę odcinka sieci kanalizacyjnej sanitarnej z przyłączami. Dochodzenie jego praw przed sądem powszechnym w przedmiotowej sprawie jest właściwe w przypadku naruszenia własności, jednakże do kompetencji organu nadzoru budowlanego leży orzeczenie o doprowadzeniu robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami prawa. Pominięcie tej kwestii przy orzekaniu jest dla skarżącego niezrozumiałe
i godzące w jego prawa bowiem stan niezgodny z prawem oprócz niezgodności
z przepisami budowlano-technicznymi dotyczy również prawa inwestora do terenu inwestycji. Skarżący zaznaczył, że Gmina [...] nie posiadała prawa do terenu inwestycji.
Ponadto skarżący poniósł, że przedmiotowa inwestycja narusza przepisy budowlane i techniczne. Podał, że przepompownia zbudowana na ul. [...] (działka ewidencyjna nr [...]) jest usytuowana w zatoce manewrowej. Wybudowanie jej uniemożliwia jej zawracanie karetek pogotowania lub straży pożarnej. Nadto podkreślił, iż na sąsiednich ulicach tego typu obiekty zostały umieszczone pod ziemią ze względu na wydobywające się immisje. Niezrozumiałym dla skarżącego jest fakt, iż w przypadku ul. [...] została wybudowana przepompownia naziemna.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona.
Zaskarżona reformatoryjna decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako podstawę materialnoprawną przyjęła art. 51 ust 3 pkt 1 i 7 Prawa budowlanego, który określa dalszą procedurę po wydaniu nakazu na podstawie ust. 1 pkt 2. W razie wykonania obowiązku - po upływie terminu lub na wniosek inwestora - organ wydaje decyzję stwierdzającą wykonanie obowiązku, która to decyzja kończy postępowanie.
Przepis ust. 1 artykułu 51 Prawa budowlanego przewiduje trzy wzajemnie wykluczające się sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Z pierwszym mamy do czynienia, gdy występuje brak możliwości naprawy (ust. 1 pkt 1) - niedająca się usunąć niezgodność z przepisami skutkuje nakazem zaniechania dalszych robót bądź rozbiórką obiektu budowlanego lub jego części, a w przypadku rozbiórki obiektu (lub części) faktycznym nakazem odbudowy. Decyzja taka kończy postępowanie.
W drugim przypadku następuje nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót (ust. 1 pkt 2) - doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę (najczęściej naruszenie innych przepisów lub warunków bezpieczeństwa) - nie występuje wówczas uchylenie pozwolenia na budowę. Wyznaczony w decyzji termin powinien być możliwie krótki, ale prawnie i technicznie uzasadniony. Postępowanie jest wówczas kontynuowane zgodnie z ust. 3 omawianego artykułu.
Trzeci przypadek dotyczy sytuacji, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (ust. 1 pkt 3), o którym mowa w art. 36a. Właściwy organ nakłada wówczas na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego
W sprawie niniejszej ostateczne pozwolenie na budowę, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2012r. w części dotyczącej działki nr ew. [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności, wobec ustalenia, iż inwestor uzyskując decyzje z [...] listopada 2007r. nie dysponował prawem do tej nieruchomości na cele budowlane.
W sytuacji, takiej jak w rozpoznawanej sprawie, gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, której następnie stwierdzono nieważność, ma zastosowanie tak zwane postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane. Sytuacja taka nie jest wprost uregulowana przepisami Prawa budowlanego. Nie ulega jednak wątpliwości, że art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego stosuje się także, gdy roboty budowlane zostały wykonane. Wynika to z jednoznacznej treści art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika też, że art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego stosuje się do wykonanych robót budowlanych, jeżeli zostały one wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W tym ostatnim przepisie przewidziano zaś m.in. wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Za taką sytuację uznać zaś należy wykonanie robót budowlanych co prawda w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę, ale później uznanego za nieważne. Taka wykładnia uwzględnia funkcję Prawa budowlanego, którą jest ochrona interesu publicznego i indywidualnego w procesie budowy obiektów budowlanych. Interes ten zaś mógłby być zagrożony, gdyby pozostawić poza kontrolą właściwych organów administracji publicznej obiekty budowlane wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę następnie uznanego za nieważne. Poza kontrolą i co za tym idzie poza możliwością naprawy pozostałyby bowiem wady, które spowodowały stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wynika to z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w którym stanowi się, że przewidziane w nim obowiązki nakłada się w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli wady wykonanych robót budowlanych są takie, że nie sposób doprowadzić ich do stanu zgodnego z prawem, to ustawodawca nie wyklucza nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. To z kolei wynika z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i tego, że jest on jedną z części alternatywy rozłącznej, w której drugą częścią jest art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. (Rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części można też nałożyć jako wynik niewykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wówczas jednakże taka rozbiórka nie jest wynikiem pierwotnego braku możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, lecz rezygnacji przez inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego z dążenia do tego stanu - art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Występujący przy takiej wykładni konflikt interesów - publicznego i indywidualnego chronionych przepisami Prawa budowlanego, oraz inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego zobowiązanych do rozbiórki obiektu budowlanego, których wad nie da się doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, ale wybudowanego na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę następnie uznanej za nieważną, należy rozstrzygnąć w oparciu o przepisy regulujące możliwość naprawienia szkody wyrządzonej wydaniem z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej (art. 4171 § 2 k.c.). Istnienie możliwości naprawienia szkody wyrządzonej wydaniem decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest wystarczające dla przyjęcia wykładni, według której w ramach postępowania naprawczego, prowadzonego dlatego że stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, można nakazać, gdy nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, rozbiórkę obiektu budowlanego. Możliwość naprawienia szkody w takiej sytuacji jest wystarczającą rekompensatą za utratę słusznie nabytych praw.
Kolejną istotną w rozpoznawanej sprawie kwestią jest wyjaśnienie, co należy rozumieć przez stan zgodny z prawem, do którego w postępowaniu naprawczym należy dążyć.
W tym miejscu należy wskazać na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego przez błędną art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak rozpatrywania kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym w sytuacji, gdy przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę był brak tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej część inwestycji.
Interpretując normę art. 51 ust 1 Prawa budowlanego w sposób zaprezentowany przez organy obu instancji należałoby uznać całkowita iluzoryczność postępowania naprawczego w sytuacji gdy doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem jest niemożliwe ze względu na stosunki własnościowe, a jednocześnie prowadziłoby do akceptacji sytuacji realizacji inwestycji na cudzym gruncie bez zgody właściciela.
Z tych względów za naruszającą normę art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego Sąd uznał decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r., nakładającą na inwestora obowiązek przedłożenia projektu technicznego zrealizowanego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej na działce nr ew. [...] (ul. [...]), bowiem obowiązek ten w żadnym wypadku nie mógł doprowadzić inwestycji na tym odcinku do stanu zgodnego z prawem a taki jest cel postępowania naprawczego przewidzianego w art. 51 Prawa budowlanego.
Podkreślić należy, że z treści uzasadnienia uchwały 7 sędziów NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. w sprawie II OPS 2/10 nie wynika, iż prowadząc postępowanie naprawcze o którym mowa w art. 51 ustawy Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego nie badają posiadania przez inwestora uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyżej wskazana uchwała stanowi jedynie, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Czym innym jest natomiast żądanie przedłożenia oświadczenia, a czym innym to, czy inwestor posiada taki tytuł. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny podejmując tę uchwałę uznał i wyraził to w uzasadnieniu uchwały, że nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze uregulowane art. 51 ustawy Prawo budowlane, po ustaleniu że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane, skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jak wskazał skład 7 sędziów NSA podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa.
Za taką interpretacją przepisów prawa budowlanego regulujących tryb naprawczy przemawia również treść art. 4 ustawy, zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Tym samym wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością gruntową ma zasadnicze znaczenie dla wszelkich inwestycji budowlanych ( vide wyrok NSA z 3 lipca 2012r., II OSK 755/11).
Z tych względów stwierdzenie przez organ odwoławczy wykonania obowiązku, która to decyzja kończy postępowanie naprawcze narusza art. 51 ust 3 pkt 1 Prawa budowlanego, bowiem inwestycja nie została doprowadzona do stanu zgodnego z prawem. Należy podkreślić, iż decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem art. 105 § 1 kpa w związku z art. 51 ust 3 pkt 1 Prawa budowlanego, zaś poprzedzająca to rozstrzygniecie decyzja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w [...]nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. narusza art. 51 ust 1 pkt 2 przywołanej ustawy w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy.
Mając powyższe na uwadze, , Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, rozstrzygnięcie o kosztach opierając na treści art. 200 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło