III SA/Gd 362/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 19 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę. Orzeczeniem nr [...] z dnia 18 lutego 2014 r. (wydanym w następstwie kasacyjnego orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 20 grudnia 2013 r.) Komendant Powiatowy Policji działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 134 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.) po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko aspirantowi T. G. – Zastępcy Dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji KPP w S. obwinionemu o to, że w dniu 23 kwietnia 2013 r. w godzinach od około 20.35 do 21.21 w KPP w S. jako Zastępca Dyżurnego organizując doprowadzenie do umieszczenia w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych doprowadzonego w celu wytrzeźwienia J. S., o którym posiadał informacje, że może dojść do podjęcia przez niego zamachu na własne życie, nie dopełnił obowiązku przeprowadzenia bezpośrednio przez rozpoczęciem doprowadzenia odprawy z policjantami/konwojentami oraz obowiązku określenia i zastosowania wynikającej z karty opisu stanowiska pracy Zastępcy Dyżurnego obsługi monitoringu wewnętrznego tutejszej KPP, tj. kamery nr 6 skierowanej na pomieszczenie nr 112 gdzie przebywał doprowadzony, co skutkowało brakiem właściwego nadzoru nad zatrzymanym i uniemożliwiło natychmiastową reakcję policjantów na podjęty przez ww. czyn samobójczy, to jest o czyn z art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 34 ust. 4 i § 8 ust. 1 pkt 3 i 5 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń oraz w zw. z pkt nr 11 zakresu zadań karty opisu stanowiska pracy Zastępcy Dyżurnego z dnia 14 lipca 2009 r., uznał ww. funkcjonariusza winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Uzasadniając wydane orzeczenie organ pierwszej instancji wskazał, że podstawą faktyczną wszczęcia przeciwko ww. funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego stanowiły materiały z przeprowadzonych czynności w związku z samobójstwem przez powieszenie J. S., umieszczonego w okratowanym pomieszczeniu służbowym i oczekującego na osadzenie do wytrzeźwienia w PDOZ KPP w S., do którego to samobójstwa doszło w warunkach nieprzestrzegania przez ww. funkcjonariusza Policji przepisów wynikających z zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń oraz braku kontroli monitoringu wewnętrznego pomieszczenia, w którym przebywał ww. doprowadzony. Przedmiotowe materiały zostały w toku postępowania dyscyplinarnego uzupełnione dowodami z zeznań, nagraniem na płycie zapisu monitoringu pomieszczenia w którym nastąpiło ww. zdarzenie, oględzinami stanowiska pełnienia służby, kopiami dokumentacji służbowej oraz kopią opinii służbowej. Ponadto w ponownie prowadzonym postępowaniu wydano postanowienie o zmianie zarzutów, sporządzono protokół oględzin zapisu na płycie z kamery nr 6 monitoringu wewnętrznego oraz przesłuchano w charakterze świadka R. E. Przesłuchano również ponownie obwinionego, który nie przyznał się do popełnienia zarzucanego czynu podtrzymując złożone wcześniej wyjaśnienia. Organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, że w dniu 23 kwietnia 2013 r. około godziny 20.30 do KPP w S. przez ratowników [...] Centrum Zdrowia został przywieziony J. S. (z kartą odmowy przyjęcia do Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S.). Służba dyżurna posiadała informacje, że tego samego dnia ww. usiłował popełnić samobójstwo na drodze krajowej nr 22 poprzez wtargnięcie wprost pod nadjeżdżające pojazdy. Z uwagi na powyższe i stan nietrzeźwości ww. miał zostać osadzony do wytrzeźwienia w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych. Czynności związane z zatrzymaniem w tym pomieszczeniu organizował T. G. posiadający informację, że J. S. może podjąć zamach na własne życie. Po dowiezieniu ww. do KPP T. G. bez przeprowadzenia odprawy polecił policjantom Ł. K. i S. B. aby udali się z doprowadzonym do [...] Centrum Zdrowia celem uzyskania zaświadczenia stwierdzającego, że ww. może przebywać w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych KPP w S.. Po powrocie z badań lekarskich ww. policjanci pobrali od obwinionego klucze do pomieszczenia nr 112 znajdującego się pod stałym monitoringiem. Na podstawie przeglądu zapisu monitoringu stwierdzono, że około 20.55 policjanci oddalili się pozostawiając J. S. bez nadzoru do godz. 21.20. Po powrocie do pomieszczenia nr 112 policjanci stwierdzili, że w czasie ich nieobecności J. S. powiesił się na pętli sporządzonej z rękawa własnej koszuli. W czasie nieobecności policjantów J. S. przy użyciu rękawa zdjętej z siebie koszuli zadzierzgnął ją na szyi. Po upływie kilku minut wyjął głowę z pętli rękawa i po przełożeniu koszuli w inne miejsce kraty ponownie założył pętlę wisielczą popełniając samobójstwo. Powracający funkcjonariusze wyswobodzili ww. z pętli wisielczej i przystąpili do czynności reanimacyjnych, które nie doprowadziły do przywrócenia funkcji życiowych. Na podstawie oględzin stanowiska pełnienia służby przez Zastępcę Dyżurnego KPP w S. stwierdzono, ze jeden z monitorów wyświetlał ww. czyn samobójczy i prawidłowa reakcja obwinionego mogła zapobiec śmierci J. S. Z zapisu monitoringu kamery nr 6 (pomieszczenia nr 112) wynika, że czyn samobójczy J. S. trwał około 20 minut i w tym czasie obwiniony miał możliwość nadzoru nad zatrzymanym poprzez monitoring. Ponadto obwiniony miał możliwość podjęcia natychmiastowych działań na podjęty czyn samobójczy. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdził, że ww. nie dopełnił obowiązku przeprowadzenia bezpośrednio przez rozpoczęciem doprowadzenia odprawy z policjantami/konwojentami oraz zaniechał obsługę monitoringu kamery nr 6 skierowanej na pomieszczenie nr 112 gdzie przebywał doprowadzony. Tym samym ww. nie dopełnił obowiązków wynikających z § 34 ust. 4 i § 8 ust. 1 pkt 3 i 5 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń (to jest przeprowadzenia odprawy przed rozpoczęciem doprowadzenia) oraz pkt nr 11 zakresu zadań karty opisu stanowiska pracy Zastępcy Dyżurnego (obowiązku obsługi monitoringu wizyjnego) czym naruszył dyscyplinę służbową. W reasumpcji organ uznał, że kara nagany będzie karą współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Organ miał przy tym na uwadze dotychczasową nienaganną służbę funkcjonariusza, jego niekaralność oraz pozytywną opinię służbową. W następstwie odwołania wniesionego przez aspiranta T. G. Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr [...] z dnia 19 marca 2014 r. utrzymał w mocy zakwestionowane orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji. W podstawie prawnej wydanego orzeczenia organ odwoławczy przywołał art. 135n ust. 4 pkt 1 i art. 133 ust. 6 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane w toku postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji. Dokonując z kolei oceny zachowania T. G. organ odwoławczy wskazał, że treść § 34 ust. 5 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji zobowiązywała ww. funkcjonariusza do przeprowadzenia z funkcjonariuszami Ł. K. oraz S. B. odprawy związanej z doprowadzeniem J. S. do [...] Centrum Zdrowia celem poddania ww. niezbędnym badaniom lekarskim w związku z decyzją o jego osadzeniu w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych do wytrzeźwienia. Co więcej, obwiniony funkcjonariusz odstępując od przeprowadzenia odprawy w jakikolwiek sposób nie udokumentował wydanego polecenia realizacji doprowadzenia z uwzględnieniem okoliczności mogących mieć wpływ na jego wykonanie. Czynność doprowadzenia ww. na badania nie była bowiem czynnością nie cierpiącą zwłoki. Przemawiają za tym okoliczności zatrzymania ww. jak i jego zachowanie w KPP. Obwiniony powinien podczas przedmiotowej odprawy polecić policjantom realizację nadzoru zgodnie z przepisami decyzji nr 41/09 Komendanta Powiatowego Policji z dnia 5 sierpnia 2009 r. w sprawie sprawowania nadzoru bezpośredniego nad osobami zatrzymanymi w pomieszczeniu znajdującym się przy stanowisku kierowania KPP i PP przed osadzeniem w PDOZ oraz innych pomieszczeniach znajdujących się na terenie KPP [...] i podległych posterunków Policji, z której jednoznacznie wynika, że w przypadku umieszczenia danej osoby w pomieszczeniu wyposażonym w kratę bezpośredni nadzór nad taką osobą sprawuje funkcjonariusz doprowadzający osobę zatrzymaną. Z materiałów sprawy wynika zaś, że po umieszczeniu J. S. w pomieszczeniu okratowanym obaj policjanci udali się do sali odpraw w celu "poszukiwania druków", która to czynność zajęła im ponad 20 minut. Ww. pozostał zaś bez bezpośredniego nadzoru. Z treści zeznań ww. policjantów wynika, że przedmiotowego polecenia nie otrzymali od obwinionego. Ponadto z zeznań tych funkcjonariuszy nie wynika aby osoby te miały świadomość, że taki obowiązek na nich ciąży. Ponadto analiza monitoringu przemawia za uznaniem, że obwiniony w czasie kiedy J. S. popełnił samobójstwo nie realizował nałożonych na niego obowiązków w zakresie obsługi monitoringu wewnętrznego. Prawidłowa obserwacja monitoringu z całą pewnością pozwoliłaby na natychmiastową reakcję obwinionego, a w konsekwencji zapobieżenie próbie samobójczej. Organ odwoławczy nie uznał przy tym argumentacji obwinionego podniesionej w odwołaniu. Obwiniony wskazywał bowiem, że nie przeprowadził odprawy ponieważ doprowadzenie mieli wykonywać funkcjonariusze z doświadczeniem zawodowym. Ponadto obwiniony wskazywał, że poza innymi zadaniami realizował obowiązek nadzoru za pośrednictwem monitoringu. Zdaniem organu odwoławczego nie było zaś możliwe aby obwiniony nie zauważył na obrazie zachowania J. S., który przez ponad 5 minut z koszuli robił pętlę wisielczą na której się powiesił. Nie było nadto możliwe aby obwiniony nie zauważył, że ww. wisiał w nienaturalnej pozycji na kracie wejściowej do pomieszczenia przez kilkanaście minut do chwili ujawnienia przez policjanta przechodzącego obok pomieszczenia okratowanego. W reasumpcji organ odwoławczy uwzględniwszy dyrektywy wymiaru kary podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do zawinionego charakteru naruszenia dyscypliny służbowej przez ww. jak i co do wymiaru kary orzeczonej za przypisany obwinionemu czyn. W skardze na ww. orzeczenie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. G. wniósł o jego uchylenie podnosząc zarzuty: - błędu w ustaleniach faktycznych będącego następstwem naruszenia art. 135g ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji polegającego na bezpodstawnym przyjęciu, iż pomiędzy brakiem dokonania odprawy z policjantami/konwojentami przez skarżącego, bezpośrednio przed rozpoczęciem doprowadzenia J. S. zachodzi związek przyczynowo - skutkowy z uniemożliwieniem natychmiastowej reakcji policjantów na ww. czyn samobójczy; - błędu w ustaleniach faktycznych będącego następstwem naruszenia art. 135g ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji polegającego na błędnym przyjęciu, że skarżący był zobowiązany do sprawowania nadzoru nad osobą zatrzymaną w pomieszczeniu nr 112 KPP w S.; - naruszenia § 5 decyzji nr 41/09 Komendanta Powiatowego Policji z dnia 5 sierpnia 2009 r. poprzez jego niezastosowanie a w efekcie przypisanie odpowiedzialności skarżącemu za bezpośredni nadzór nad osobą zatrzymaną, gdy tymczasem zgodnie z przywołaną decyzją bezpośredni nadzór nad osobami zatrzymanymi w pomieszczeniach służbowych KPP [...] sprawuje funkcjonariusz doprowadzający osobę zatrzymaną; - naruszenia § 34 ust. 5 zarządzenia nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. polegające na bezpodstawnym niezastosowaniu a w efekcie przypisanie skarżącemu odpowiedzialności za zaniechanie przeprowadzenia odprawy w sytuacji gdy z uwagi na okoliczności obwiniony mógł od przeprowadzenia odprawy odstąpić po przekazaniu policjantom wykonującym doprowadzenie informacji mogących wpłynąć na jego przebieg; - naruszenia art. 132 ust.1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z pkt 11 zakresu zadań karty opisu stanowiska pracy Zastępcy Dyżurnego z dnia 14 lipca 2009 r. w zw. art. 132 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, że obwiniony dopuścił się zawinionego naruszenia obowiązków służbowych określonych w pkt 11 karty pracy w sytuacji gdy ustalono, iż brak natychmiastowej reakcji skarżącego na czyn samobójczy nie był spowodowany zamiarem popełnienia przewinienia dyscyplinarnego ani brakiem ostrożności wymaganej w danych okolicznościach lecz był wynikiem kolizji obowiązku obsługi monitoringu wizyjnego z innymi obowiązkami, które obwiniony wykonywał w czasie gdy J. S. dopuścił się czynu samobójczego; - naruszenia art. 132g ustawy o Policji poprzez brak uwzględnienia na korzyść skarżącego okoliczności ustalonych podczas postępowania dyscyplinarnego w postaci zapisu video czynności skarżącego podejmowanych w czasie gdy J.S. podejmował czynności wiodące do popełnienia samobójstwa. Wyższy przełożony dyscyplinarny bezpodstawnie przypisał bowiem skarżącemu zawiniony brak obsługi monitoringu podczas gdy chwilowy brak obsługi monitoringu wynikał z kolizji obowiązków skarżącego; - naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji przepisów art. 134h ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy o Policji, to jest na nieuwzględnieniu okoliczności łagodzących wymiar kary; - naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji przepisów art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, polegające na niezastosowaniu instytucji odstąpienia od ukarania w sytuacji gdy w sprawie zaszły ku temu przesłanki. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że Komendant Wojewódzki Policji nie wykazał w swoim orzeczeniu w jaki sposób brak odprawy miałby przyczynić się do uniemożliwienia natychmiastowej reakcji policjantów na czyn samobójczy J.S. Ponadto - w świetle decyzji nr 41/09 - obwiniony, który w dniu 23 kwietnia 2013 r. pełnił służbę dyżurną nie był odpowiedzialny za sprawowanie bezpośredniego nadzoru nad osobą doprowadzoną. Ponadto skarżący wskazał, że w czasie gdy J. S. podjął czynności samobójcze obwiniony był zaabsorbowany prowadzeniem innych czynności służbowych, to jest korespondencji radiowych i telefonicznych. Czasowy brak obsługi monitoringu wynikał zatem z kolizji obowiązków służbowych a nie z umyślnego bądź nieumyślnego zaniechania. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 135g ust.1 ustawy z dnia6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U z 2011r. nr 287 poz. 1687 ze zm.), zwanej dalej ustawą przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (ust.2). Zarzut naruszenia tego przepisu nie jest trafny. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, że zwłaszcza w przypadku doprowadzenia J. S. skarżący zobowiązany był do przeprowadzenia odprawy, gdyż z uwagi na okoliczności towarzyszące zatrzymaniu ww., należało podjąć szczególne działania, które uświadomiłyby policjantom/konwojentom obowiązek bezpośredniego sprawowania nadzoru nad zatrzymanym, który wynikał z konkretnego przepisu prawa tj. § 5 decyzji nr 41/09 Komendanta Powiatowego Policji z dnia 5 sierpnia 2009 roku. Ocena skarżącego w zakresie doświadczenia zawodowego tych funkcjonariuszy była również całkowicie błędna, skoro postępowanie wykazało, że nie byli oni zorientowani, że istnieje przepis, który taki obowiązek na nich nakłada. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to oni byli odpowiedzialni za bezpośredni nadzór, co nie było kwestionowane, jednakże pouczenie o tym, w ramach odprawy, było obowiązkiem skarżącego. Sąd zwraca uwagę, że na dzień zdarzenia tj. 23 kwietnia 2013 roku, nie istniała możliwość odstąpienia od odprawy, i w tym zakresie myli się zarówno skarżący jak i organ odwoławczy. Zauważyć bowiem należy, że możliwość wykonania doprowadzenia bez uprzedniej odprawy "w szczególnie uzasadnionym przypadku", istnieje od 24 października 2013 roku na mocy § 34 ust.5a dodanego przez § 1 pkt 18 lit. c) zarządzenia nr 25 z dnia 8 października 2013 roku (Dz.Urz.KGP.2013.88) zmieniającego zarządzenie Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 roku w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń z dniem 24 października 2013 roku. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące bezpodstawnego uznania, że T. G. w sposób zawiniony dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej polegającego na niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa tj. art. 132 ust.1 i 2 ustawy o Policji. W świetle materiału dowodowego sprawy nie budzi wątpliwości, że 14 stycznia 2009 roku skarżący zapoznał się i przyjął do stosowania kartę opisu na samodzielnym stanowisku Zastępcy Dyżurnego Zespołu Dyżurnych (k.12 akt). Oprócz czynności wykonywanych przez niego w dniu zdarzenia - a co wymaga szczególnego podkreślenia - objętych zakresem obowiązków na tym stanowisku, należała do niego również "obsługa monitoringu wizyjnego (miasta i wewnętrznego) podejmowanie reakcji na ujawnione przestępstwa, wykroczenia bądź innych zjawisk patologii społecznej". Wbrew twierdzeniu skarżącego analiza zapisu monitoringu jak też podejmowanych przez niego działań, nie potwierdza, jak przekonująco ustaliły to organy, że w czasie kiedy mogło dojść do samobójstwa J. S., był on zajęty wykonywaniem innych czynności związanych z obsługą stanowiska zastępcy dyżurnego. Nie wynika także, że w tym czasie pogodzenie wszystkich czynności objętych zakresem obowiązków na tym stanowisku było niemożliwe. Zwłaszcza, że obsługa monitoringu wewnętrznego to jedna z równorzędnych czynności wchodząca w zakres tych obowiązków, objęta ww. kartą opisu stanowiska pracy. Jako zgodne z prawem należy ocenić stanowisko organu odwoławczego, ustalające, iż czyn skarżącego stanowił zawinione niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów prawa albowiem długoletni staż w służbie uzasadnia oczekiwanie profesjonalnej realizacji nałożonych na niego obowiązków zaś brak ich prawidłowej realizacji stanowi o możliwości popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i godzenia się na to. Za całkowicie chybiony uznać należy zarzut niezastosowania przepisów art. 134h ust.3 pkt 1,2 i 4 ustawy o Policji, w sytuacji wymierzenia najniższej kary określonej w zawartym w tym przepisie katalogu kar dyscyplinarnych, poprzez odniesienie się do dotychczasowej nienagannej służby funkcjonariusza. Nadto z uzasadnień organów, szczegółowo odnoszących się do stanu faktycznego, właściwie ocenionego pod względem prawnym, wynika z jakich przyczyn organy nie zastosowały art. 135j ust.5 ustawy, co w świetle przepisów mających w sprawie zastosowanie, nie budzi zastrzeżeń Sądu. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia innych przepisów postępowania, co mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższa konstatacja skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Miejskiego Policji są zgodne z prawem. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.