I OZ 948/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 50/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 4 września 2014 r., II SAB/Po 50/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił C. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., dla oceny czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji. W ocenie Sądu skarżąca nie wskazała okoliczności uzasadniających przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Nie wykazała bowiem, że jej sytuacja materialna uniemożliwia jej ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca nadesłała dokładne wyliczenia comiesięcznych niezbędnych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz ponoszeniem kosztów leczenia, z których wynika, że wydatki te w całości pokrywają się z kwotą uzyskiwanej przez skarżącą emerytury (1790,61 zł). Niemniej jednak, z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z jej rachunku bankowego z okresu od lutego do czerwca 2014 r. wynika, że skarżąca w każdym z tych miesięcy posiadała na rachunku saldo dodatnie, które wahało się od ponad 13.000 zł do ponad 15.000 zł. Zatem, skarżąca posiada oszczędności w kwocie umożliwiającej jej ponoszenie kosztów postępowania oraz ponoszenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego. Posiadane przez skarżącą środki oraz stały dochód w postaci emerytury uniemożliwiają zaliczenie jej do osób żyjących w ubóstwie. Skarżąca twierdzi, że brakuje jej środków na konieczne zabiegi i operacje, ale nie wykazała, iż za te bliżej nieokreślone zabiegi musi zapłacić z własnych środków – to znaczy nie będą one refundowane z powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca twierdzi, ze jej syn jest na jej całkowitym utrzymaniu, nie posiada środków do życia i nie jest w stanie podjąć pracy pod wypadku drogowym w 2010 r. Biorąc jednak pod uwagę wspomniane kwoty posiadane przez skarżącą na rachunku bankowym nie sposób uznać, aby jej sytuacja rodzinna i majątkowa uprawniała ją do uzyskania prawa pomocy. W zażaleniu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreśliła, że nie posiada wiedzy, ani dostępu rachunku swojego syna, który ze względów materialnych i zdrowotnych znajduje się na jej utrzymaniu "w zakresie miejsca zamieszkania i wyżywienia", co oznacza, że nie prowadzi z nią "żadnego wspólnego gospodarstwa domowego". Podkreśliła, że gromadzi oszczędności na planowane operacje i zabiegi ratujące życie, co oznacza ograniczenie do absolutnego minimum kosztów dotychczasowego leczenia. Środki znajdujące się na koncie, przekraczające wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury, pochodzą z likwidowanej przez jego syna i należącej do niego polisy ubezpieczeniowej. Dołączyła publikację specjalistyczną ze "Współczesnej Onkologii" dotyczącą kosztów leczenia jej choroby, których wysokość rozpoczyna się od 10 tys. złotych miesięcznie wskazując, że w Polsce nie refunduje się leczenia osób powyżej określonego wieku. Zaznaczyła, że widoczne na rachunku bankowym środki wskazują na tendencję spadkową. Skarżąca zarzuciła Sądowi, że "żeruje na niedoli wnioskodawcy celem zaspokojenia w pierwszej kolejności" "bezzasadnego żądania opłaty sądowej, za cenę pozostawania w obrocie prawnym wadliwych rozstrzygnięć", godząc w uprawnienia strony postępowania z naruszeniem wszystkich obowiązujących przepisów prawa administracyjnego i Konstytucji RP, a także "Europejskiej Konwencji Praw Człowieka". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 p.p.s.a.). Zwolnienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Takie sformułowanie zasad ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie stanowi o sprzeczności z Konstytucją RP. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona powinna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. W szczególności, wnioskodawca jest obowiązany wyczerpująco przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Sąd administracyjny ocenia następnie, czy przedstawione przez wnioskodawcę informacje i dokumenty są wystarczające i jest uprawniony – stosownie do art. 255 p.p.s.a. – do zażądania od strony dodatkowych oświadczeń lub dokumentów. Jeżeli jednak wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały. Z dołączonych przez skarżącą dokumentów bankowych wynika, że posiada ona środki przekraczające wysokość otrzymywanej emerytury, umożliwiające poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, przedstawione przez nią okoliczności wskazują, że w istocie prowadzi z synem wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca wskazuje na to sama we wniosku o przyznanie prawa pomocy pisząc, że pozostaje on na jej "wyłącznym utrzymaniu". Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze był obowiązany wziąć pod uwagę otrzymywane i posiadane przez syna środki finansowe – w tym środki z polisy ubezpieczeniowej. Wysokość posiadanych na rachunku bankowym środków, po uwzględnieniu wykazywanych przez skarżącą kosztów utrzymania przesądza o tym, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, przedstawiony przez skarżącą specjalistyczny artykuł medyczny nie stanowi samodzielnej podstawy do obliczenia podnoszonych przez skarżącą kosztów leczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego, po wezwaniu jej do uzupełnienia złożonego wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia.