I OSK 215/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-29
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Monika Nowicka, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu konkursowym o przyznanie stypendium doktoranckiego, organizowanym przez uczelnię wyższą, organ ma obowiązek stosowania w pełnym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego, w tym wzywania strony do uzupełnienia materiału dowodowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w postępowaniu konkursowym o przyznanie stypendium doktoranckiego, organizowanym przez uczelnię wyższą, nie stosuje się w pełnym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego. Uczelnia działa w specyficznych warunkach, a postępowanie konkursowe charakteryzuje się przyrzeczeniem nagrody za najlepsze osiągnięcie, gdzie reguły określa organizator. Organ nie ma obowiązku poszukiwania z urzędu dokumentacji ani wzywania do jej uzupełnienia po terminie, gdyż kluczowe jest należyte udokumentowanie wniosku przez kandydata zgodnie z ogłoszonymi zasadami.Stan faktyczny
A. K. złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego, jednak nie dołączyła wymaganych dokumentów potwierdzających jej osiągnięcia dydaktyczne. Po ogłoszeniu listy rankingowej złożyła zastrzeżenia wraz z brakującymi dokumentami, które nie zostały uwzględnione przez Rektora Uniwersytetu W. z uwagi na brak kompletności wniosku w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Rektora, uznając naruszenie przepisów postępowania dowodowego. Rektor wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 465/14 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Rektora Uniwersytetu W.
Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wr 465/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi A. K., uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania stypendium doktoranckiego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., Rektor Uniwersytetu W.– działając na wniosek A. K. oraz na zasadzie art. 200 ust. 3 i art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2013 r. poz. 1581) i § 2 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich na Uniwersytecie W. a także art. 104 k.p.a. – odmówił przyznania wnioskodawczyni stypendium doktoranckiego w okresie od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] września 2014 r. zaś rozpatrując wniosek zainteresowanej o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., ten sam organ utrzymał w mocy swoje pierwotne rozstrzygnięcie.
W motywach decyzji Rektor Uniwersytetu W. wyjaśnił, że na podstawie § 1 ust. 2 lit. c) uchwały Rady Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia 16 września 2013 r. nr 145/IX/2013 w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2013/2014 oraz określenia wysokości pojedynczego stypendium doktoranckiego - dla trzeciego roku Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Nauk Prawnych - zostało przewidzianych osiem stypendiów doktoranckich. Z uwagi na fakt, że jedno stypendium wykorzystano - zgodnie z § 4 Szczegółowych kryteriów ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego na Stacjonarnych Studiach Doktoranckich Nauk Prawnych na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. dołączonych do zarządzenia Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr 8a/2013 - do rozdysponowania pozostało ostatecznie 7 stypendiów.
Opiniując przedmiotowy wniosek, Wydziałowa Komisja Doktorancka ds. opiniowania wniosków o przyznanie stypendiów doktoranckich przyznała stronie m.in. za jej postępy w przygotowaniu pracy doktorskiej, zaangażowanie dydaktyczne, publikacje naukowe, aktywność naukową, a także za średnią ocen 5,0 uzyskaną w danym roku studiów doktoranckich - 17,32 pkt. Punktację tę ustalono w następujący sposób, że za:
1) postępy w przygotowaniu pracy doktorskiej w danym roku akademickim przyznano 1 pkt (praca zgodnie z planem),
2) osiągnięcia doktoranta w zakresie publikacji naukowych i aktywności naukowej:
-) autorstwo monografii naukowej: 0,63 pkt+ 0,52 pkt+0,92 pkt+0,25 pkt = 2,32 pkt;
-) publikacja w czasopiśmie naukowym wydawanym przez Wydział, nie wymienionym w wykazie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego lub uzyskującym wg tego wykazu mniej niż 3 pkt - 3 pkt;
-) wygłoszenie referatu, komunikatu, posteru na konferencji naukowej międzynarodowej lub organizowanej przez zagraniczną jednostkę naukową - 3 pkt;
-) wygłoszenie referatu, komunikatu, posteru na konferencji naukowej krajowej - 4 pkt;
3) średnia z ocen uzyskanych w danym roku studiów doktoranckich (średnia 5,0) przeliczona na punkty - 4 pkt.
Uzyskane punkty pozwoliły zatem wnioskodawczyni zająć 11 pozycję na liście rankingowej osób rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego, a która to pozycja znajdowała się już jednak poza limitem miejsc stypendialnych przyznanych do wykorzystania. W tej sytuacji wniosek strony Komisja zaopiniowała negatywnie.
A. K., powołując się na przepis § 2 ust. 11 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich na Uniwersytecie W., złożyła w dniu [...] października 2013 r. zastrzeżenia do ogłoszonej listy osób rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego, wnosząc o ponowne przeliczenie punktów i uwzględnienie w nim 12 punktów za przeprowadzone zajęcia dydaktyczne i 2 punktów za czynny udział w konferencji. W tym celu przedłożyła dodatkowe dokumenty w postaci: opinii promotora stwierdzającej ilość przeprowadzonych przez nią zajęć ze studentami, kserokopię karty z oceną przebiegu studiów doktoranckich z semestru zimowego (III) w roku akademickim 2012/2013, kserokopię karty z oceną przebiegu studiów doktoranckich z semestru IV w roku akademickim 2012/2013, kserokopię sprawozdania z działalności dydaktycznej w roku 2012/2013 i wydruk z USOS z jej zajęciami w roku akademickim 2012/2013.
Zdaniem wnioskodawczyni, postanowienia Regulaminu i Szczegółowych kryteriów wyłaniania grupy najlepszych doktorantów na drugim i kolejnych latach Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Nauk Prawnych nie statuowały obowiązku dołączania przez doktoranta kart osiągnięć na studiach doktoranckich lub sprawozdania z przeprowadzonych zajęć. Zainteresowana twierdziła, że karty osiągnięć na studiach doktoranckich znajdują się w dyspozycji Dziekanatu Studiów Doktoranckich, a konkretnie Kierownika studiów doktoranckich więc ta okoliczność winna być znana Komisji z urzędu, bo – w ocenie wnioskodawczyni - istniały argumenty przemawiające za koniecznością skorzystania przez Wydziałową Komisję Doktorancką z akt osobowych doktoranta.
Strona zarzuciła również brak jednoznacznego doprecyzowania w Szczegółowych kryteriach wyłaniania grupy najlepszych doktorantów na drugim i kolejnych latach Stacjonarnych Studiów Doktoranckich Nauk Prawnych sposobu punktowania konferencji oraz nieuwzględnienie punktów z innych publikacji niż z ostatniego roku akademickiego.
Wydziałowa Komisja Doktorancka, po ponownej weryfikacji zebranej dokumentacji i zasięgnięciu stanowiska promotora strony, postanowiła nie uwzględnić powyższych zastrzeżeń uznając, iż to na doktorantce ciążył obowiązek dołączenia stosownych dokumentów, potwierdzających osiągnięcia w zakresie prowadzonych zajęć dydaktycznych bowiem przedmiotowe postępowanie było konkursem, w ramach którego doktoranci przedstawiali i dokumentowali swoje osiągnięcia. Ponadto, przepis § 1 ust. 4 Szczegółowych kryteriów ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego na Stacjonarnych Studiach Doktoranckich Nauk Prawnych jednoznacznie stanowił, że stypendium doktoranckie przyznawane jest na rok akademicki, na podstawie należycie udokumentowanego wniosku doktoranta. Wraz z wnioskiem doktorant na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich przedkładał zatem Kartę osiągnięć wraz z opinią opiekuna naukowego/promotora. Wzór karty stanowił zaś załącznik do niniejszych szczegółowych kryteriów. Podkreślono również, że w § 3 ust. 2 pkt 4 Szczegółowych kryteriów (...) istniała wyraźna informacja, iż należy dołączyć do wniosku kserokopie kart osiągnięć na studiach doktoranckich za rok akademicki poprzedzający rok złożenia wniosku.
Odnosząc się do kolejnych zastrzeżeń podkreślono, że Wydziałowa Komisja Doktorancka, w zakresie uznawania osiągnięć w obszarze czynnego udziału w konferencjach naukowych, dokonała stosownej oceny - zgodnie z regulacjami zawartymi w § 3 ust. 2 pkt 3 tiret 6-8 Szczegółowych kryteriów (...). Zgodnie bowiem z tą regulacją prawną, czynny udział w konferencji (wygłoszenie referatu, komunikatu, posteru) winno być udokumentowane certyfikatem lub harmonogramem konferencji podpisanym przez organizatora konferencji lub potwierdzony przez kierownika Instytutu/Katedry, właściwego ze względu na miejsce przygotowywania doktoratu i opiekuna naukowego/promotora (w przypadku współautorstwa liczba punktów dzielona miała być przez liczbę autorów). Wyjaśniono przy tym, iż konferencja naukowa międzynarodowa to konferencja naukowa, w której wzięli udział przedstawiciele co najmniej 5 jednostek naukowych, a co najmniej 1/3 uczestników prezentujących referaty reprezentowała zagraniczne ośrodki naukowe. Natomiast konferencja naukowa krajowa to konferencja naukowa, w której wzięli udział przedstawiciele co najmniej 5 jednostek naukowych. Dołączona zaś przez stronę dokumentacja nie spełniała tych wymagań.
W związku z powyższym, Rektor, powołując się na treść § 11, §12 ust. 1 i 2 oraz § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, stwierdził, że to doktorant składa kompletny wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego, zawierający m.in. informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 11 cytowanego rozporządzenia. Ponadto – po myśli § 2 ust. 6 w/w Regulaminu wniosek taki winien być złożony w określonym terminie ponieważ, doktorant, który złożył wniosek niekompletny lub po wyznaczonym terminie nie otrzyma stypendium doktoranckiego.
W świetle powyższych regulacji prawnych, w ocenie Rektora, nie mogło budzić jakichkolwiek wątpliwości to, że obowiązek dołączenia wszystkich dokumentów, niezbędnych do przyznania stypendium doktoranckiego ciążył tylko na doktorancie a zatem przedłożone - na etapie składania zastrzeżeń do ogłoszonej listy osób rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego - dokumenty (Karta osiągnięć jak i Sprawozdanie z działalności dydaktycznej) nie mogły stanowić podstawy do rozstrzygania w sprawie.
Zdaniem organu, "odpowiednie" stosowanie (art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) w tego rodzaju sprawie Kodeksu postępowania administracyjnego oznaczało, że niektóre przepisy winno stosować się bezpośrednio (wprost), a niektóre z pewnymi modyfikacjami, a jeszcze inne nie miały w ogóle zastosowania. Tym samym, stwierdzenie strony, że w toku postępowania zostały naruszone jej prawa, należało uznać za nieuzasadnione.
Na wyżej przedstawioną decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzuciła organowi naruszenie § 11 i 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2013 r. poz. 1581), § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2011 r. Nr 225, poz. 1351), § 3 ust. 2 pkt 2 Szczegółowych kryteriów ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego na Stacjonarnych Studiach Doktoranckich Nauk Prawnych na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. w związku z § 2 ust. 4 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich na Uniwersytecie W. a ponadto: art. 7, 77, 107 i art. 220 § 1 k.p.a.
Odpowiadając na skargę, Rektor Uniwersytetu W. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga okazała się uzasadniona.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie doszło na naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Sąd nie podzielił poglądu Rektora, że skoro skarżąca nie przedstawiła wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium doktoranckiego kompletnej dokumentacji, z której wynikałaby rzeczywista ilość punktów przyznawanych w trakcie opiniowania wniosków osobom ubiegającym się o stypendium, to skutek niedołączenia tej dokumentacji, obciążał wyłącznie skarżącą bo tylko dołączona do wniosku dokumentacja mogła stanowić podstawę punktacji.
W rozważanej sprawie – jak wywodził Sąd - szczególnie istotne znaczenie miało bowiem brzmienie art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, przy czym za "odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a.", Sąd przyjmował w tym przypadku (cyt.): "zachowanie minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony jednak przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej", przy czym powyższe rozumiał tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów k.p.a., winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach doktorantów, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiały. Zatem odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznaczało, zdaniem Sądu, iż pewne jego regulacje znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne - z uwagi na specyfikę podmiotu, jakim jest uczelnia publiczna, nie będą miały zastosowania przed tym organem, który tylko pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw, wyznaczonych w art. 207 ust. 1 ustawy.
W ocenie Sądu, w postępowaniu w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego winny więc mieć zastosowanie te normy k.p.a., które odnoszą się do kwestii postępowania dowodowego (art. 75 k.p.a. i następne) itp. Organ orzekający – jak argumentował Sąd - był zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co jednak nie oznaczało, iż strona była zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Sąd przyznał zatem rację Rektorowi, że strona powinna przedstawić wszystkie informacje, niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona mogła przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie bo powyższe wynikało wprost z regulacji szczegółowo określających proces starań o stypendium doktoranckie, ale obowiązki te jednak w żaden sposób nie wyłączały wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Oznaczały one jedynie, że składająca wniosek powinna aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła jednak, jak też organ nie znalazł z urzędu, dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodziła dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej, organ administracji powinien wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień. Wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego, wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania również z uwzględnieniem art. 80 k.p.a.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał więc, że zabrakło w niej tego rodzaju działania organu. Skarżąca, na etapie składania wniosku, nie przedstawiła mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia Karty osiągnięć na studiach doktoranckich i Sprawozdania z wykonania zajęć, a więc Rektor nie wziął pod uwagę, wynikającej z nich ewentualnej wyższej punktacji, uprawniającej skarżącą do uzyskania prawa do stypendium doktoranckiego mimo, że przed podjęciem ostatecznego rozstrzygnięcia dowody te zostały przez nią przedłożone.
Sąd podkreślił też w tym miejscu, że w § 2 ust. 4 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich na Uniwersytecie W., stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu W. z dnia 23 kwietnia 2013 r. nr 57/2013, postanowiono, iż "doktorant ubiegający się o przyznanie stypendium doktoranckiego składa kompletny wniosek kierownikowi studiów doktoranckich, najpóźniej do 30 września. Wzór wniosku o przyznanie stypendium dla pierwszego roku studiów stanowi załącznik nr 1 do Regulaminu, a dla drugiego i dla kolejnych lat studiów - załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu. Określając kompletny wniosek odwołano się do wzoru wniosku, który nie zawierał jednak danych w postaci kart osiągnięć na studiach doktoranckich lub sprawozdania z przeprowadzonych zajęć. Stąd powoływanie się na wymóg złożenia kompletnego wniosku w tym zakresie nie było zasadne.
Uznając zatem że zaskarżona decyzja naruszała w sposób istotny przepisy postępowania, Sąd odstąpił od badania jej pod kątem ewentualnych naruszeń prawnomaterialnych.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Rektor Uniwersytetu W. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: (cyt.): "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 i nast. w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a." - poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ je niewłaściwie zastosował, konsekwencją czego decyzja organu podlegała uchyleniu.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano, że nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu, iż Rektor uczelni wyższej, orzekający w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego w ramach konkursu, zobowiązany jest, na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, do stosowania wprost art. 7, 75 i nast. a w szczególności art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i w konsekwencji wzywania uczestnika konkursu do uzupełnienia materiału dowodowego w przypadku złożenia przez niego niekompletnej aplikacji.
Zwracano uwagę, że w związku z ograniczoną liczbą przewidywanych stypendiów, w celu wyłonienia grupy wyróżniających się doktorantów we wskazanej liczbie, na poszczególnych latach studiów doktoranckich przeprowadzony był konkurs. W Regulaminie zaś przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich przewidziano, iż doktorant, ubiegający się o przyznanie stypendium składa kompletny wniosek kierownikowi studiów doktoranckich, najpóźniej w terminie do dnia 30 września a termin ten nie podlega przywróceniu. Doktorant, który złożył wniosek niekompletny lub po terminie – nie otrzyma stypendium, gdyż to na doktorancie spoczywał obowiązek wykazania swoich osiągnięć.
Podnoszono zatem, że takie zasady postępowania umożliwiały równe traktowanie wszystkich uczestników konkursu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, uczestniczka postępowania A. K. wnosiła o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty te oparte zostały na podstawie kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie Rektor Uniwersytetu W. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: (cyt.) " art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 i nast. w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ je niewłaściwie zastosował, konsekwencją czego decyzja organu podlegała uchyleniu".
Wprawdzie sformułowanie powyższych zarzutów nie było w pełni poprawne, gdyż w skardze kasacyjnej każdy zarzut musi być dokładnie określony i sprecyzowany, stąd niemożliwe jest stawianie zarzutów kasacyjnych z użyciem takich określeń jak: "w szczególności" czy "i nast.", tym niemniej wskazane wyżej podstawy zaskarżenia były na tyle czytelne, iż pozwoliły składowi orzekającemu na dokonanie stosownej oceny skargi kasacyjnej.
Skarga ta została wniesiona od wyroku, w którym Sąd Wojewódzki uwzględnił skargę A. K., wniesioną na decyzję Rektora Uniwersytetu W. odmawiającą przyznania stypendium doktoranckiego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ naruszył w sposób istotny przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, odnoszące się do postępowania dowodowego. Rektor bowiem – jak argumentował Sąd Wojewódzki - był zobowiązany w tym postępowaniu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, gdyż żaden przepis nie wyłączał wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
W związku z powyższym należy wyjaśnić, że analizowana sprawa dotyczyła wniosku uczestniczki postępowania o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014 a zgodnie z przepisem § 1 ust. 2 Regulaminu Przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie W., stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu W. z dnia 23 kwietnia 2013 r. nr 57/2013, wydanego na podstawie art. 66 ust. 2 i art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351) - na wniosek dziekana rada jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie, kierując się możliwościami finansowymi wydziału, określa na każdy rok akademicki liczbę stypendiów doktoranckich, o które będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich. W związku z powyższym, w uchwale z dnia 16 września 2013 r. nr 145/IX/2013 Rady Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii w sprawie określenia liczby stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2013/2014 oraz określenia wysokości pojedynczego stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2013/2014, podjętej na wskazanej wyżej podstawie, przewidziano łącznie 41 stypendiów doktoranckich na Stacjonarnych studiach Doktoranckich Nauk Prawnych na WPAiE UWr, w tym na III roku - 8 stypendiów (ostatecznie 7). Z uwagi na ograniczoną liczbą przewidywanych stypendiów, w celu wyłonienia grupy wyróżniających się doktorantów we wskazanej liczbie, na poszczególnych latach studiów doktoranckich przeprowadzony został konkurs.
Jego warunki określał Regulamin przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie W., wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu W. z dnia 23 kwietnia 2013 r. nr 57/2013. W Regulaminie tym wskazano, że doktorant ubiegający się o przyznanie stypendium doktoranckiego składa kompletny wniosek kierownikowi studiów doktoranckich, najpóźniej do dnia 30 września. Wzór wniosku stanowi załącznik do Regulaminu. Termin do złożenia wniosków nie podlega przywróceniu a doktorant, który złożył wniosek niekompletny lub po wyznaczonym terminie nie otrzyma stypendium doktoranckiego (§ 2 ust. 4-6 Regulaminu).
Uzupełnienie powyższego stanowiło - wydane na podstawie § 2 ust. 3 Regulaminu –Zarządzenie Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr 8a/2013 4.2013 r. w sprawie określenia kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego. Zarządzeniu tym postanowiono zaś, że stypendium doktoranckie przyznawane jest na podstawie należycie udokumentowanego wniosku doktoranta. Wraz z wnioskiem doktorant na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich przedkłada Kartę osiągnięć wraz z opinią opiekuna naukowego promotora, której wzór stanowi załącznik do szczegółowych kryteriów (§ 1 ust. 4). Ponadto, w § 3 ust. 2 Szczegółowych kryteriów (...) określono system punktacji służący sporządzeniu listy rankingowej doktorantów ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego i wskazano dokumenty, które należy dołączyć do wniosku potwierdzające spełnianie danego kryterium. W przypadku zaangażowania dydaktycznego wskazano wprost, że godziny dydaktyczne mają być udokumentowane w karcie osiągnięć na studiach doktoranckich albo w - sprawozdaniu z wykonania zajęć dydaktycznych (§ 3 ust. 2 pkt 2), zaś w zakresie publikacji naukowych i aktywności naukowej (m.in. czynny udział w konferencji wygłoszenie referatu, komunikatu, posteru) musi być udokumentowany certyfikatem lub harmonogramem konferencji podpisanym przez organizatora konferencji lub potwierdzony przez kierownika Instytutu/Katedry, właściwego ze względu na miejsce przygotowania doktoratu i opiekuna naukowego promotora (§ 3 ust. 2 pkt 3). Średnia ocen uzyskanych w danym roku studiów doktoranckich natomiast była przeliczana na punkty i w tym wypadku należało dołączyć kserokopie kart osiągnięć na studiach doktoranckich za rok akademicki poprzedzający rok złożenia wniosku (§ 3 ust. 2 pkt).
W związku z powyższym zauważyć wypada, że wymogi i zasady przedmiotowego konkursu zostały określone konkretnie i czytelnie.
W rozpoznawanej sprawie, uczestniczka postępowania, składając wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego oświadczyła także, że zapoznała się z ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, rozporządzeniem wykonawczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych a zwłaszcza z Regulaminem studiów doktoranckich.
Pomimo tego, choć sam wniosek złożyła w zakreślonym terminie ([...] września 2013 r.) to jednak uzupełniła go o wymagane dokumenty dopiero w dniu [...] października 2013 r., po ogłoszeniu już w dniu [...] października 2013 r. przez Wydziałową Komisję ds. opiniowania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego listy rekomendowanych do przyznania stypendium. Zatem – w świetle – wyżej przytoczonych regulacji prawnych nie można było uznać, że wniosek jej był należycie udokumentowany w zakresie osiągnięć dydaktycznych. Uzyskana zaś w konkursie przez uczestniczkę postępowania zbyt mała liczba punktów nie pozwoliła jej na uzyskanie stypendium. Uczestniczka otrzymała bowiem w sumie [...] punkty, zajmując na liście miejsce dopiero 11 (poza gronem osób rekomendowanych).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że w postępowaniu konkursowym, którego celem jest wyłonienie kandydatów uprawnionych do otrzymania w danym roku akademickim stypendium doktoranckiego, obowiązywały w pełnym zakresie przepisy art. 7 , 75, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Za takim stanowiskiem przemawia: po pierwsze - okoliczność, że szkoła wyższa ma określone, szczególne zadania i nie działała tak jak organ administracji publicznej (z tego powodu art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje, iż do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się jedynie odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego) a po drugie – sama istota postępowania konkursowego.
Postępowanie to charakteryzuje przyrzeczenie nagrody za najlepsze osiągnięcie, przy czym reguły konkursu określa jego organizator (np. wymogi, które winni spełnić uczestnicy konkursu, termin dla spełnienia tych wymogów i zasady oceny osiągnięć, najczęściej w formie ustalonej punktacji). Zatem w postępowaniu konkursowym organizowanym przez władze autonomicznej Uczelni nie jest możliwe stosowanie pełnych reguł postępowania dowodowego, określonych w procedurze administracyjnej. Procedura ta – stosownie do art. 207 w/w ustawy - jest stosowana jedynie odpowiednio, czyli w sposób tylko minimalny, niezbędny do załatwienia sprawy i zagwarantowania uprawnień strony (vide: wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 19/99 OTK 7, poz. 258). W omawianym przypadku, jak wyżej to wyjaśniono, reguły postępowania konkursowego były dla wszystkich jednakowe oraz były wcześniej określone i to w sposób oczywisty. Nie ulega też wątpliwości, że przedmiotowe postępowanie nosiło charakter konkursowy. Z powodu bowiem ograniczonej liczby stypendium, miało ono zostać przyznane tylko niektórym doktorantom, tym którzy uzyskali najlepsza ocenę osiągnięć.
Podkreślenia dodatkowego w tym miejscu także wymaga fakt, że konkurs, który miał wyłonić kandydatów uprawnionych do stypendium doktoranckiego dotyczył wąskiego grona osób, które posiadają pełne wyższe wykształcenie oraz wiedzę i doświadczenie związane z zasadami funkcjonowania Uczelni. Zatem, przy tak – jak wyżej to przedstawiono – określonych wymaganiach – nawet, jeśli wzór wniosku nie był w pełni precyzyjny, to okoliczność ta nie powinna stanowić problemu. Zwłaszcza, że – w przypadku jakichkolwiek wątpliwości – doktorant mógł je wyjaśnić przed złożeniem aplikacji.
Wskazać w tym miejscu należy również, że zadaniem Wydziałowej Komisji Doktoranckiej nie było w tym przypadku dokonywanie tylko wstępnej weryfikacji zgłoszonych wniosków pod względem formalnym, a wyłonienie już konkretnych beneficjentów konkursu. Ogłoszenie listy rankingowej nastąpiło w dniu [...] września 2013 r. zatem, o ile oczywiście uczestnicy mogli zgłaszać zastrzeżenia do przyjętej przez Komisję oceny, to nie można przyjąć, iż po tej dacie było jeszcze możliwe uzupełnianie - pod względem formalnym - złożonych wniosków. Jest to o tyle istotne, że uwzględnienie zarzutów wniesionych przez jednego z uczestników może niejednokrotnie przełożyć się na sytuację innych. Zatem w tego rodzaju sytuacji organizator konkursu musi postępować z zachowaniem przyjętych i ogłoszonych wcześniej zasad tak by nie narazić się na zarzut nierównego traktowania wszystkich uczestników konkursu. Dlatego też pogląd Sądu Wojewódzkiego by w tego rodzaju postępowaniu można było w terminie późniejszym niż pierwotnie ustalony uzupełniać - pod względem formalnym - wniosek a ponadto by organ miał także obowiązek poszukiwania z urzędu odpowiedniej dokumentacji, dotyczącej poszczególnych, uczestników konkursu, nie był usprawiedliwiony. Taki rodzaj postępowania czyniłby postępowanie organu mało transparentnym i powodował niejednokrotnie wrażenie braku przestrzegania jednakowych wymogów w stosunku do wszystkich doktorantów, którzy ubiegali się o przyznanie stypendium.
Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki winien rozpoznać skargę A. K. w całości, mając na uwadze wyżej przedstawioną ocenę prawną.
Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygniecie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi na charakter świadczenia będącego przedmiotem sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło