II SAB/Kr 147/14
WyrokWSA w Krakowie2014-07-15
Skład orzekający: Iwona Niżnik-Dobosz, Paweł Darmoń, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Aresztu Śledczego jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, a jeśli tak, to czy jego dotychczasowe działania w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej były wystarczające i zgodne z prawem?Ratio decidendi
Dyrektor Aresztu Śledczego, jako organ Służby Więziennej i organ administracyjny kierujący aresztem, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Pomimo pewnej aktywności organu i działania w terminach, udzielona informacja dotycząca budżetu i wydatków nie była wystarczająco szczegółowa i zrozumiała dla wnioskodawcy, co oznacza, że wniosek nie został załatwiony zgodnie z prawem. W związku z tym sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w określonym terminie, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Stan faktyczny
P.K. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej budżetu i wydatków Aresztu Śledczego w K. Organ udzielił części informacji, jednak wnioskodawca uznał je za niewystarczające i złożył ponowny wniosek. Po kolejnej odpowiedzi organu, wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego. Sąd rozpoznał sprawę, ustalając stan faktyczny i prawny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego w K. do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 14 dni w sprawie z wniosku P.K. z dnia 10 lutego 2014 r. oraz stwierdził, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) WSA Paweł Darmoń WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P.K. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w K. do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 14 dni w sprawie z wniosku P.K. z dnia 10 lutego 2014 r. II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
P.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 10 lutego 2014 r. P.K. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w K. o udostępnienie informacji publicznej w poniższym zakresie:
1) jaki budżet otrzymał Areszt Śledczy w K. na rok 2013 oraz 2014,
2) wskazanie "pełnej specyfiki" wydatków za rok 2013,
3) jaka kwota została przeznaczona na pomoc skazanym z art. 114 k.k.w. w 2013 r.,
4) jakie środki zostały przeznaczone z art. 114 k.k.w. na 2014 r.
Pismem z dnia 21 lutego 2014 r. organ udzielił skarżącemu informacji publicznej, tj. przekazał kserokopie "Sprawozdania z wykonania planu wydatków budżetu Państwa". Ponadto poinformował skarżącego, że w Areszcie Śledczym w K. w 2013 r. nie przyznano zapomóg z art. 114 k.k.w. Zapomogi są płatne razem z nagrodami finansowymi dla osadzonych z § 3030, a wydatki z tego paragrafu w roku 2013 r. wyniosły 7.000 zł. Odnośnie do roku 2014 wyjaśniono, że jednostka ta nie otrzymała jeszcze planu wydatków budżetowego.
Następnie pismem z dnia 10 marca 2014 r. skarżący zwrócił się ponownie do Aresztu Śledczego w K. o udostępnienie informacji publicznej, tj.:
1) wyszczególnionej specyfiki wydatków i zobowiązań za rok 2013 Aresztu Śledczego w K. ,
2) pełne brzmienie paragrafu 3030 dotyczącego nagród finansowych.
Pismem z dnia 24 marca 2014r. Dyrektor Aresztu Śledczego w K. wskazał, że przekazane przy piśmie organu z dnia 21 lutego 2014 r. "Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetu Państwa" zawiera ustawowe wyszczególnienie wydatków i zobowiązań za rok 2013. Ponadto organ podał pełne brzmienie § 3030.
W skardze na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w K. P.K. podniósł, że nie otrzymał pełnej informacji dotyczącej budżetu Aresztu za 2013 r., w szczególności pełną specyfikę zobowiązań i wydatków.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Aresztu Śledczego w K. wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wskazał, że informacja publiczna, o którą zwrócił się skarżący, została mu udostępniona w drodze czynności materialno-technicznej w trybie art. 7 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
W związku z treścią wniosku należy uznać, że organ zareagował na żądanie wnioskującego i udzielił żądanych informacji, nie będąc w zwłoce z udzieleniem informacji. Nie można zatem uznać, że organ w jakikolwiek sposób pozostał bezczynny wobec wniosku strony skarżącej. Jako załącznik do pierwszego z pism kierowanych do skarżącego w odpowiedzi na jego wniosek, przekazano dokument zawierający żądane przez niego dane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W szczególności, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a. - kontrola sądu obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność: 1) organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, 2) postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, 3) innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz 4) pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Sprawa przedmiotowej bezczynności w zakresie udzielania informacji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż udzielanie informacji publicznej stanowi akt lub odpowiednio czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Na samym początku skład rozpoznający sprawę ustalił, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność, gdyż skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05 LEX nr 236545)
Zdaniem Sądu, skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 P.p.s.a., ponieważ - zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym przepisy kpa nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym do czynności materialno-technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a.
Co prawda, art. 52 § 3 P.p.s.a. jasno stanowi, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § pkt 4 P.p.s.a. jest wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa - to jednak należy zauważyć, że pojęcie "bezczynności" nie wchodzi w zakres pojęcia ""akty lub czynności". Z kolei ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym w ramach jej realizacji (za wyjątkiem art. 16 ust.1 i 2 ).
W konsekwencji powyższych ustaleń należy przyjąć, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenie informacji publicznej jest dopuszczalna bez wzywania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa i ponadto nie są wiążące również żadne terminy do jej skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego.
Jest bezsprzeczne, że w kontrolowanej sprawie skarżący w nawiązaniu do pierwszego wniosku z dnia 10 lutego 2014 r. , i po otrzymaniu na niego powyżej opisanej informacji, kolejnym pismem z dnia 10 marca 2014 r. zwrócił się ponownie do Dyrektora Aresztu Śledczego o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyszczególnionej specyfiki wydatków i zobowiązań Aresztu Śledczego w K. za rok 2013 oraz o pełnie brzmienie § 3030 dotyczącego nagród finansowych.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 24 marca 2014r. Dyrektor Aresztu Śledczego w K. wskazał, że przekazane przy piśmie organu z dnia 21 lutego 2014 r. "Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetu Państwa" zawiera ustawowe wyszczególnienie wydatków i zobowiązań za rok 2013. Ponadto organ podał pełne brzmienie § 3030.
A zatem, żądana przez skarżącego P.K. informacja nie została jemu udostępniona do dnia rozprawy przed WSA w Krakowie w dniu 15 lipca 2014 r.
Zasadniczym i pierwszym problemem prawnym w kontrolowanej sprawie, który wymaga rozwiązania jest ustalenie, czy Dyrektor Aresztu Śledczego w K. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej o jakim mowa w treści art. 4 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm., zwana dalej w skrócie u.d.i.p.) Zgodnie z w/w przepisem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. "Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej,
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
2. Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.), oraz partie polityczne.
3. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji".
Lektura w/w przepisu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wskazuje, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Wynika stąd, że ustawodawca wyodrębnia podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej według dwóch kryteriów. Pierwsze kryterium ma charakter ustrojowo-organizacyjny i dotyczy każdego, kto podmiotowo stanowi władzę publiczną lub sprawowanie władzy publicznej stanowi przedmiot jego działania. Drugie kryterium posiada charakter funkcjonalny i w związku z tym sama funkcja wykonywania zadań publicznych kwalifikuje dany podmiot prawa do obowiązku udzielania informacji publicznej.
Przy takiej wykładni prawa istotne jest także znaczenie pojęcia zadań publicznych. Zadania publiczne są to przedsięwzięcia określone ustawą, które służą ogółowi, dobru ogółu, z zasady efekty ich realizacji są dostępne publicznie, i z uwagi na swoje znaczenie dla ogółu są realizowane w sposób ciągły. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony w wyrokach: NSA z 18. 08. 2010 r., sygn. akt l OSK 851/10, Lex 737513, w wyroku WSA w Krakowie z 15. 01. 2013 r. , sygn. akt SAB 184/12 i wyroku WSA z 27. 02. 2013 r. sygn. akt II SAB/Kr 5/13, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych oznacza bowiem realizację podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie więziennej: 1. Służba Więzienna realizuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.) zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności.
2. Do podstawowych zadań Służby Więziennej należy:
1) prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno-oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych;
2) wykonywanie tymczasowego aresztowania w sposób zabezpieczający prawidłowy tok postępowania karnego o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
3) zapewnienie osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej;
4) humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności;
5) ochrona społeczeństwa przed sprawcami przestępstw lub przestępstw skarbowych osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych;
6) zapewnienie w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa;
7) wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności jeżeli mają być wykonywane w zakładach karnych i aresztach śledczych i jeżeli wynikają z realizacji orzeczenia wydanego przez właściwy organ;
8) współdziałanie z odpowiednimi formacjami innych państw oraz z organizacjami międzynarodowymi na podstawie umów i porozumień międzynarodowych".
Na podstawie art. 8 ustawy o Służbie Więziennej: " 1. Jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej, zwanymi dalej "jednostkami organizacyjnymi", są:
1) Centralny Zarząd Służby Więziennej;
2) okręgowe inspektoraty Służby Więziennej;
3) zakłady karne i areszty śledcze;
4) Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej oraz ośrodki szkolenia Służby Więziennej i ośrodki doskonalenia kadr Służby Więziennej.
2. W ramach jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 1 pkt 3, mogą, w razie potrzeby, działać szkoły i podmioty lecznicze w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, a w ramach jednostek organizacyjnych, o których mowa w ust. 1 pkt 4 - podmioty lecznicze.
3. W jednostkach organizacyjnych mogą być tworzone służby, działy, oddziały, zespoły i stanowiska prowadzące działalność, w szczególności w zakresie oddziaływania penitencjarnego, specjalistycznego oddziaływania terapeutycznego, nauczania i szkolenia, działalności duszpasterskiej, zatrudnienia, czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności, ochrony, spraw obronnych, zwalczania czynów mogących zagrozić porządkowi i bezpieczeństwu, zapewnienia stosownych warunków bytowych i pomocy socjalnej, opieki zdrowotnej i sanitarnej, a także składnice mundurowe i magazynowe.
4. Jednostki organizacyjne, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, mogą posiadać podległe oddziały położone w tej samej lub innej miejscowości.
5. Jednostki organizacyjne, o których mowa w ust. 1 pkt 4, z wyjątkiem Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, mogą być prowadzone w formie instytucji gospodarki budżetowej, o której mowa w art. 9 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, 938 i 1646).
6. Instytucja gospodarki budżetowej, o której mowa w ust. 1, może otrzymywać dotacje z budżetu państwa na realizację zadań publicznych związanych z prowadzeniem oddziaływań penitencjarnych wymienionych w art. 2 ust. 2 pkt 1, wykonywaniem zadań obronnych na podstawie przepisów odrębnych, organizowaniem i prowadzeniem szkolenia i doskonalenia zawodowego funkcjonariuszy oraz pracowników, a także realizacji programów poprawy sprawności funkcjonariuszy, w formie obozów kondycyjnych".
W myśl art. 13 ustawy o Służbie Więziennej: "1. Zakładem karnym i aresztem śledczym kieruje dyrektor.
2. Do zakresu działania dyrektora zakładu karnego i dyrektora aresztu śledczego należy w szczególności:
1) koordynacja oddziaływań penitencjarnych prowadzonych w podległej jednostce organizacyjnej i nadzór nad nimi;
2) zapewnienie prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej;
3) nadzorowanie działających w ramach zakładu karnego i aresztu śledczego szkół i podmiotów leczniczych;
4) racjonalne wykorzystanie środków finansowych;
5) zapewnienie odpowiedniego do potrzeb doboru i wykorzystania kadry, stałego podnoszenia jej kwalifikacji, właściwego wykonywania obowiązków i dyscypliny;
6) ustalanie liczby stanowisk w podległej jednostce organizacyjnej;
7) realizacja zadań wynikających z innych ustaw.
3. W ramach realizacji swoich zadań dyrektor zakładu karnego i dyrektor aresztu śledczego mogą wydawać zarządzenia, instrukcje lub wytyczne.
4. Dyrektor Generalny ustala, w drodze zarządzenia, szczegółowy zakres działania dyrektorów oraz strukturę organizacyjną zakładów karnych i aresztów śledczych.
5. Zasady tworzenia zakładów karnych i aresztów śledczych określa odrębna ustawa.
Zgodnie z art. 2. Kodeksu karnego wykonawczego "Organami postępowania wykonawczego są:
1) sąd pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny,
2) sąd penitencjarny,
3) prezes sądu lub upoważniony sędzia,
4) sędzia penitencjarny,
5) dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna,
6) sądowy kurator zawodowy,
7) sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny,
8) urząd skarbowy,
9) odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego,
10) inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń".
W myśl przywołanych przepisów prawnych, dyrektor aresztu śledczego, jako organ postępowania wykonawczego, mieści się w pojęciu organów władzy publicznej. Jednocześnie dyrektor aresztu śledczego, i to jest istotne dla kontrolowanej sprawy, kieruje aresztem śledczym i w związku z tym jest także organem Służby więziennej, w tym organem administracyjnym (art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, tekst jednolity: Dz. U. 2014.173). Zakłady karne należą do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej. Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną (art. 1 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej). Pod pojęciem " dyrektor kieruje aresztem śledczym/zakładem karnym" należy rozumieć administrowanie zakładem oraz podległość funkcjonariuszy i pracowników wobec dyrektora, jako przełożonego. Zakres kompetencji dyrektora zakładu karnego określa art. 13 ustawy o Służbie więziennej. W ramach realizacji swoich zadań dyrektor zakładu karnego i dyrektor aresztu śledczego mogą wydawać zarządzenia, instrukcje lub wytyczne. Dyrektor zakładu karnego oraz kierownik oddziału (jako "osoba kierująca innym zakładem") jest organem postępowania wykonawczego (art. 2 pkt 5 k.k.w.), wyposażonym w szerokie uprawnienia w zakresie wykonywania kary pozbawienia wolności, w tym do wydawania decyzji, podlegających zaskarżaniu do sądu penitencjarnego w trybie art. 7 § 1 k.k.w., a także podlegających kontroli sędziego penitencjarnego (art. 34 § 1 k.k.w.) oraz Dyrektora Generalnego lub dyrektora okręgowego Służby Więziennej, którzy mogą wydawać dyrektorom zakładów karnych polecenia niezbędne dla prawidłowego i praworządnego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz realizowania kierunków pracy resocjalizacyjnej, a także uchylać wydane przez nich decyzje sprzeczne z prawem (art. 78 § 2 k.k.w.). W nauce prawa administracyjnego zakłady karne (a także areszty śledcze, zakłady lecznicze, szkoły, itp.) zalicza się do kategorii zakładów administracyjnych. Według przyjętej definicji "zakładem administracyjnym jest państwowa jednostka administracyjna niebędąca organem państwa, która dla wykonywania swoich podstawowych zadań ma prawo nawiązywać stosunki administracyjnoprawne" (E. Ochendowski, Zakład administracyjny jako podmiot administracji państwowej, Poznań 1969, s. 124). Chodzi tu o kategorię stosunków administracyjnoprawnych zwanych "stosunkami zakładowymi", opartych na władztwie zakładowym. Władztwo zakładowe to ogół uprawnień administracyjnych służących organom zakładu. Odpowiednikiem tego władztwa po stronie użytkowników zakładu jest ich stosunek zależności zakładowej (E. Ochendowski, Zakład..., s. 156).
Na tle powyższych ustaleń, zdaniem składu rozpoznającego, należy uznać, że Dyrektor Aresztu Śledczego w K. jako organ Służby Więziennej (organ administracyjny), czyli podmiot wyposażony w samodzielne władcze kompetencje i kierujący aresztem śledczym należy do podmiotów, na których ciążył obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 10 lutego 2014 r. dotyczącego udzielenia informacji publicznej w przedmiocie działalności kierowanego przez niego Aresztu Śledczego w K. - przy czym, co trzeba podkreślić, skład rozpoznający sprawę nie przesądza w sprawie ze skargi na bezczynność, w jaki sposób powinien być załatwiony przedmiotowy wniosek.
Z bezczynnością podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność wskazująca na powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana "zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu", czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, przy czym w postępowaniu sądowoadministracyjnym spowodowanym wniesieniem skargi na bezczynność możliwe są różne rozstrzygnięcia. Uwzględnienie skargi na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 u.d.i.p. - przy jej zasadności, prowadzi w myśl art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zobowiązania podmiotu do wydania w określonym terminie aktu lub - w innych przypadkach- do dokonania czynności lub stwierdzenia, albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może jednak określić, w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa, w której dany podmiot pozostaje w bezczynności, nie może bowiem nakazywać temu podmiotowi wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści.
Drugim problemem prawnym do rozstrzygnięcia jest kwestia, czy informacje, o które wnosi skarżący stanowią informacje publiczne w rozumieniu norm u.d.i.p.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 61 § 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do uzyskiwania informacji obejmuje również dostęp do dokumentów. Zgodnie z art. 61 § 3 ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 4 Konstytucji udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów (por. wyrok WSA w Warszawie z 18. 11. 2004 r., II SAB/Wa 166/04, Lex nr 164699). Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (por. wyrok WSA w Warszawie z 31. 08. 2005 r., II SAB/Wa 1009/05, Lex nr 188310). Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zatem zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i tych, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich (por. wyrok WSA w Krakowie 15. 01. 2013 r. sygn.. akt II SAB/Kr 184/12, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe ustalenia, trzeba stwierdzić, że informacje o które wnosił skarżący dotyczące działalności finansowej Aresztu Śledczego w K. , będącego jednostką organizacyjną Służby Więziennej wykonującej zadania z zakresu administracji publicznej - stanowią informacje publiczne, w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W tym miejscu Sąd zwraca uwagę na stanowisko Dyrektor Aresztu Śledczego w w odniesieniu do wniosku skarżącego z dnia 10 lutego 2014 r.
W odpowiedzi na wniosek P.K. z dnia 10 lutego 2014 r. przekazał jemu m.in. Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetu państwa "Więziennictwo" za okres od początku roku do końca miesiąca grudzień 2013 r. Dokument przekazany skarżącemu prezentuje ciąg cyfr określających klasyfikację budżetową według działu, rozdziału i paragrafu wraz z kwotami. Dokument ten, niezależnie od tego, że jest dokumentem właściwym dla budżetu Aresztu Śledczego w K. , nie stanowi informacji w przedmiocie, w jakich kwotach, w tym budżecie partycypował Areszt Śledczy w K. Przekazany skarżącemu dokument z uwagi na brak jakiegokolwiek opisu rubryk ponad wskazanie numerów działu, rozdziału i paragrafu - nie stanowi odpowiedzi na część wniosku dotyczącą specyfikacji, czyli opisu wydatków i dochodów Aresztu Śledczego w K. Sąd podziela stanowisko pełnomocnika zawodowego skarżącego, że informacja publiczna dostarczona w tej postaci, po pierwsze nie koresponduje z treścią wniosku, po drugie bez dostarczenia, czy wskazania przynajmniej źródeł dodatkowych informacji, wyjaśniających zasady sporządzania takiego dokumentu jest nieczytelna dla osoby nie dysponującą wiedzą specjalistyczną.
W tym przypadku należy stwierdzić, że pomimo aktywności Dyrektora Aresztu Śledczego w K. i działania w ustawowych terminach, wniosek o informację publiczną nie został załatwiony zgodnie z obowiązującym prawem.
Sąd nie jest zdania, że informacja udzielona skarżącemu w przedmiocie jaka kwota została przeznaczona na pomoc skazanym z art. 114 k.k.w. w 2013 r. oraz jakie środki zostały przeznaczone z art. 114 k.k.w. na 2014 r. jest nieprecyzyjna. W tym zakresie Dyrektor Aresztu Śledczego w K. jednoznacznie poinformował skarżącego, że w Areszcie Śledczym w K. w 2013 r. nie przyznano zapomóg z art. 114 k.k.w. Zapomogi są płatne razem z nagrodami finansowymi dla osadzonych z § 3030, a wydatki z tego paragrafu w roku 2013 r. wyniosły 7.000 zł. Odnośnie do roku 2014 wyjaśniono, że jednostka ta nie otrzymała jeszcze planu wydatków budżetowych. Na wniosek skarżącego Dyrektor Aresztu przesłał pełne brzmienie § 3030 dotyczącego nagród finansowych.
Niezależnie od powyższego ustalenia, zdaniem Sądu, z uwagi na upływ czasu, Dyrektor Aresztu Śledczego w K. powinien zweryfikować zakres powinnych do udzielenia, zgodnie z wnioskiem, informacji publicznych - o informacje publiczne adekwatne na rok 2014.
Należy podkreślić, że jeśli w momencie otrzymania wniosku podmiot zobowiązany jest w posiadaniu informacji publicznej i nie zachodzą okoliczności odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 omawianej ustawy - o czym stanowi art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - wówczas zobligowany jest do jej udostępnienia w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, jeśli umożliwiają to środki techniczne, którymi dysponuje (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Przez pojęcie "sposób udostępnienia informacji wskazany we wniosku" należy w istocie rozumieć formę, w jakiej wnioskodawca domaga się utrwalenia informacji. Formy te zostały alternatywnie przewidziane w art. 12 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że podmiot udostępniający informację publiczną jest obowiązany zapewnić możliwość kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub przesłania informacji publicznej, albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji Oznacza to, że udostępniając informacje podmiot jest zobligowany do posłużenia się jedną z tych właśnie form. W razie niemożliwości udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, na zasadzie art. 14 ust. 2 u.d.i.p., podmiot powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się, co następuje w formie decyzji, do której stosuje się przepisy kpa (art. 16 ust. 1 ustawy). W tej samej formie podmiot dysponujący informacją publiczną może również odmówić udostępnienia informacji z uwagi na przesłanki ograniczające jej dostępność (wyrok WSA w Opolu z 24. 01. 2012 r. , sygn. akt 68/11, Lex 1107955).
Mając na uwadze powyższe ustalenia stanu prawnego rozpatrywanej sprawy, zdaniem składu rozpoznającego, Dyrektor Aresztu Śledczego w K. raz jeszcze powinien rozważyć, mając na uwadze wykładnię norm u.d.i.p. dokonaną przez Sąd, jak zgodnie z prawem rozpatrzyć wniosek skarżącego z dnia 10 lutego 2014 r.
Z art. 10 u.d.i.p. wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek w formie ustnej lub pisemnej.
W tej sytuacji, wniosek skarżącego - Dyrektor Aresztu Śledczego w K. powinien rozpoznać na zasadach przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
W związku z tym, jeżeli Dyrektor Aresztu Śledczego w K. jest w posiadaniu wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej w postaci wyszczególnionej specyfiki wydatków i zobowiązań za rok 2013 Aresztu Śledczego w K. , a także innych wnioskowanych informacji publicznych na rok 2014 - to powinien zakończyć wszczęte wnioskiem z dnia [....] 2014 r. postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić informacji publicznej albo wydać decyzję o jej odmowie, w sytuacji, gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji. Należy także mieć na uwadze dyspozycje z art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 14 i art. 15 u.d.i.p.
Skoro zatem do dnia wydania tego wyroku przez WSA w Krakowie, wniosek skarżącego nie został załatwiony w sposób przewidziany w/w przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, a skierowane do skarżącego P.K. pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w K. z dnia 24 marca 2014 r. nie odpowiada prawu - oznacza to, że bezczynność podmiotu zobowiązanego nie ustała także po wniesieniu skargi.
W ustalonym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. jak w punkcie l sentencji.
W punkcie II sentencji Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wskazany przepis nie ustala przesłanek rażącego naruszenia prawa pozostawiając tę kwestię do oceny sądu. Skład rozpoznający sprawę, mając na uwadze pewną wyżej przedstawioną aktywność w czasie Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udzielania informacji publicznej skarżącemu, choć nie wolną od naruszenia prawa i bardziej skupioną na przestrzeganiu przepisów formalnych (dotyczących terminów) ustawy o dostępie do informacji publicznej niż na treści udzielanej informacji publicznej, a także pewien jego błąd w rozumieniu i wykładni prawa - wypowiedział się, że przedmiotowa bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło