III SA/Po 732/12

Dnia 4 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej określenia należnego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oddala skargę Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, działając na podstawie art. 12 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia 7 lutego 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast w myśl art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z dokumentów zebranych w sprawie, decyzja Naczelnika Celnego nr [...] z dnia 7 lutego 2012 r. została skutecznie doręczona stronie w dniu 9 lutego 2012 r. (pismo Poczty Polskiej S.A. Region Sieci w Poznaniu z dnia 23 marca 2012 r.). Decyzja stała się więc ostateczna w dniu 23 lutego 2012 r., natomiast odwołanie zostało nadane przez stronę w dniu 24 lutego 2012 r., a więc z uchybieniem terminowi do jego wniesienia. D. S. złożyła skargę na powyższe postanowienie, podnosząc że odwołanie zostało złożone w terminie, a tym samym nie doszło do uchybienia terminowi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia 25 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej – adwokat D. G., podtrzymując złożoną w sprawie skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że B. M., która odebrała w imieniu skarżącej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 7 lutego 2012 r., nie była domownikiem w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej, na dowód czego przedłożył poświadczenie zameldowania B. M. na pobyt stały pod innym adresem. W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika skarżącej, doręczenia powyższej decyzji matce skarżącej nie można traktować jako doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 149 Ordynacji podatkowej, a tym samym termin do złożenia odwołania w niniejszej sprawie nie zaczął w ogóle biec wobec skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że warunkiem skutecznego wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia, tj. czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Natomiast uchybienie powyższemu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, w następstwie czego decyzja staje się ostateczna, co tym samym wyklucza merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym. Stąd po przekazaniu sprawy wraz z odwołaniem organ odwoławczy w pierwszej kolejności bada, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. W razie zaś wniesienia odwołania z przekroczeniem ustawowego terminu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej) i odstępuje od merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził skuteczne doręczenie zastępcze decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 7 lutego 2012 r. – matce skarżącej B. M. jako pełnoletniemu domownikowi w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej, a tym samym czy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji w ogóle rozpoczął bieg i czy w rezultacie możliwe było stwierdzenie uchybienia temu terminowi. Stosownie do powołanego art. 149 zd. 1 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Należy przy tym zauważyć, że w niniejszej sprawie zarówno w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 7 lutego 2012 r., jak i w skardze na zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2012 r. w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżąca nie kwestionowała skuteczności zastępczego doręczenia decyzji, w tym prawidłowości doręczenia tej decyzji jej matce – B. M. jako domownikowi. W skardze podniosła jedynie, że jej zdaniem odwołanie zostało złożone w terminie, nie podając przy tym żadnych argumentów w tym względzie. Dopiero w piśmie procesowym z dnia 25 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej – adwokat D. G. podniósł, że matka skarżącej nie jest domownikiem, ponieważ jest zameldowana na pobyt stały pod innym adresem. Odnosząc się do tego argumentu, należy jednak stwierdzić, że sama okoliczność zameldowania matki skarżącej w innym miejscu aniżeli miejsce zamieszkania skarżącej nie jest wystarczająca do podważenia statusu domownika. Istotne w tym zakresie przebywanie w miejscu zamieszkania adresata jest bowiem stanem faktycznym i nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w zameldowaniu. Może mieć przy tym również charakter jedynie czasowego pobytu wynikającego z różnych okoliczności życiowych. Jednocześnie skarżąca zarówno w toku postępowania podatkowego, jak i sądowego nie podważyła okoliczności przebywania jej matki w miejscu swego zamieszkania, nie wyjaśniając również charakteru ani przyczyn tego pobytu. Natomiast o statusie domownika decyduje jedna z dwóch przesłanek: pokrewieństwo (powinowactwo) bądź przystąpienie przez osobę obcą do wspólnego gospodarstwa domowego, przy czym osoba spokrewniona zamieszkująca z adresatem nie musi prowadzić z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Taki pogląd jest przyjęty zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie (zob. P. Pietrasz, Komentarz do art. 149 Ordynacji podatkowej, Lex i powołane tam orzeczenia). Skoro zatem w niniejszej sprawie matka skarżącej – B. M. odebrała w miejscu zamieszkania skarżącej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 7 lutego 2012 r. i podjęła się jej przekazania adresatowi, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że decyzja ta została skutecznie doręczona za pośrednictwem domownika w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 9 lutego 2012 r. (zob. k. 88 i 96 akt adm.), a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 23 lutego 2012 r. Odwołanie zostało złożone w dniu 24 lutego 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym – k. 89 akt adm.), a zatem po upływie ustawowego terminu, a jednocześnie skarżąca nie wnosiła o jego przywrócenie. Powyższe musiało skutkować stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze, jako że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).