I SA/Wa 953/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi C. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia przedawnienia roszczeń z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia przedawnienia roszczeń z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej . W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że Prezydent Miasta P. ww decyzją odmówił stwierdzenia przedawnienia roszczeń z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. i w okresie od 1 września 2006r. do 30 września 2006r. W podstawie prawnej tej decyzji organ I instancji wskazał przepisy art. 123 § 1 pkt 1, art. 124, art. 125 § 1 k.c., art. 43 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2013r. poz. 267). Decyzja ta została wydana po rozpatrzeniu wniosku C. A. o "uznanie należności MOPS w P. w wysokości [...] zł z tytułu zaliczki alimentacyjnej jako przedawnioną i nie podlegającą egzekucji komorniczej oraz zwrot bezprawnie wyegzekwowanych przez komornika Sądowego z tego tytułu". W uzasadnieniu prawnym organ I instancji wskazał na przepisy art. 2 pkt 7, art. 12 ust. 3, 4, 5 i art. 13 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.) w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r. poz. 1228 ze zm.) przytaczając ich brzmienie. W uzasadnieniu faktycznym organ I instancji przedstawił przebieg egzekucji należności wskazanych w decyzjach o przyznaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz S. A., jednocześnie opisując czynności podejmowane przez organ I instancji. W konkluzji organ I instancji stwierdził, ze nie nastąpiło przedawnienie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł C. A.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując odwołanie stwierdziło, że sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. jest sprawa prowadzona przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, a treść żądania skarżącego wskazuje, że sprawa ta nie jest sprawą administracyjną, albowiem brak jest podstawy materialnoprawnej do jej załatwienia w drodze administracyjnej. Organ administracji publicznej aby mógł wydać decyzję administracyjną musi mieć podstawę prawną wynikającą z ustawy. W rozpatrywanej sprawie zdaniem organu nie można wskazać takiej podstawy prawnej. Nie można wskazać nie tylko przepisu stanowiącego wyraźną podstawę prawną, ale także przepisu, z którego mogłoby wynikać domniemanie załatwienia sprawy niniejszej w formie decyzji administracyjnej. Kolegium dodało, ze jeżeli nie ma przepisu, z którego można byłoby wyprowadzić normę prawa materialnego, mogącą stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej, pozostaje załatwienie sprawy w formie czynności materialno technicznej. Organ odwoławczy podkreślił, że brak podstaw do zajęcia stanowiska w formie decyzji administracyjnej tj. w formie aktu, który daje możliwość osobie kierującej żądanie dochodzenia swych praw w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym nie pozbawia strony możliwości ochrony jej praw. Przepisy bowiem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują, że sąd ten orzeka także w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Kolegium stwierdziło, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji zajmował już stanowisko w przedmiotowej sprawie w formie czynności materialno technicznej tj. w formie pism z dnia 25 lipca 2013r. i 12 sierpnia 2013r. Reasumując, organ II instancji stwierdził, że w tej sytuacji nie ma podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia żądań skarżącego w drodze postępowania administracyjnego, w związku z czym postępowanie należało umorzyć. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł C. A. zarzucając jej błędną wykładnię kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że spraw niniejsza jest sprawą administracyjną, co wynika również z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2013r. sygn. akt [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Uchybienie organu polega na pominięciu najważniejszego, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, elementu kształtującego w tym konkretnym przypadku właściwość danego organu do rozpatrzenia sprawy. Takim elementem stało się prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2013r. sygn. akt [...]., którym sąd powszechny odrzucił pozew C. A. przeciwko Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stwierdzając, że do stwierdzenia, że zobowiązanie nie może być egzekwowane (np. z powodu skutecznie podniesionego zarzutu przedawnienia) powołany jest organ administracyjny, od którego tytuł pochodzi, nie Sąd. Sąd powszechny uznał, że powód może dochodzić swojego żądania na drodze administracyjnej, powołując przy tym treść art. 840 § 2 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia , że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane powołany jest organ administracyjny, od którego tytuł pochodzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie dokonało oceny prawnej konsekwencji wypływających z odrzucenia w tym zakresie pozwu. Uchybienie to jest na tyle istotne, iż rzutuje na prawidłowość wydanej przez organ decyzji, bezpośrednio wpływa na jej treść i w konsekwencji stanowi przyczynę skutkującą jej uchyleniem. Jako podstawę złożenia wniosku z dnia 16 lipca 2013r. C. A. wskazał ww postanowienie sądu powszechnego i zażądał anulowania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sadowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z tytułu przedawnionej należności tj. zaliczki alimentacyjnej. W Kodeksie postępowania cywilnego - Komentarz, pod redakcją K. Piaseckiego (wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 1085 i nast.), omawiając przepis art. 365 § 1 k.p.c., wskazano skutki prawomocnego orzeczenia sądu. "Orzeczenie prawomocne pociąga za sobą te konsekwencje, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był, czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne". Zatem to orzeczenie sądu wiąże organ administracji. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ignorując całkowicie orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]lipca 2013r. stwierdziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ I instancji nie miał podstaw do rozpatrzenia sprawy niniejszej w drodze postępowania administracyjnego. Nie można uznać również za prawidłowe stwierdzenie organu II instancji, ze pisma skierowane do skarżącego z dnia 25 lipca 2013r. i z dnia 12 sierpnia 2013r. stanowią czynność materialno-techniczną w rozumieniu przepisu art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wskazują, że sąd administracyjny orzeka także w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Jak wynika bowiem z treści ww pism zawierają one jedynie informację opisującą stan faktyczny sprawy. Dodać należy, że sąd rozpoznający powództwo o pozbawienie wykonalności administracyjnego tytułu wykonawczego (art. 840 § 2 k.p.c.), jak w niniejszej sprawie, nie może badać merytorycznej zasadności obowiązku nałożonego na stronę w tym tytule. Do stwierdzenia, ze zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest-jak stanowi art. 840 § 2 k.p.c.- ten organ, od którego tytuł pochodzi. Organ ten jest więc upoważniony do stwierdzenia , że zobowiązanie wynikające z wystawionego przezeń tytułu wygasło lub nie może być egzekwowane. W wypadku, gdy właściwy organ stwierdził, że zobowiązanie określone w tytule wykonawczym nie wygasło i nie zachodzą inne przeszkody do jego egzekwowania, dłużnik nie może poszukiwać ochrony na podstawie przewidzianej w art. 840 § 2 k.p.c.. Niedopuszczalność zaś zakwestionowania przez sąd powszechny merytorycznej zasadności nałożonego na stronę obowiązku w administracyjnym tytule wykonawczym ujmowane jest w płaszczyźnie przeszkody procesowej, jaką jest niedopuszczalność drogi sądowej. ( vide: Tadeusz Żyznowski Komentarz do art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego). Z akt sprawy niniejszej wynika, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji prowadzone było przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] postępowanie egzekucyjne w zakresie zaległości C. A. z tytułu wypłaconej wierzycielowi zaliczki alimentacyjnej przez MOPS w P., co oznacza, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne wynika z tytułu wykonawczego wystawionego przez organ administracyjny. Wskazać należy, ze zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, która utraciła moc z dniem 1 października 2008r. zaliczka alimentacyjna oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna . Jednocześnie art. 12 ust. 3 ww ustawy stanowi, ze organ właściwy wierzyciela przekazuje komornikowi sądowemu decyzję przyznającą zaliczkę. Zgodnie z art. 13 ww ustawy, po wydaniu decyzji o przyznaniu zaliczki postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu osoby uprawnionej jest prowadzone w dalszym ciągu według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem art. 12 ust. 3-6. Z dniem 1 października 2008r. weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i zgodnie z art. 43 ust. 1 tej ustawy egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowym przepisów. Jednocześnie ust. 2 tego artykułu wskazuje, ze wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela. Należy zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powyższych unormowań również nie wzięło pod uwagę i nie dokonało oceny treści żądania skarżącego w świetle powyższych regulacji. Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyżej opisane naruszenie prawa miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez organ i przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.. 145 § 1 kkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.