II GZ 494/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 716/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 716/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za uzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazano, że wnioskodawcy odebrano bydło i sprzęt rolniczy, które służyły do prowadzenia produkcji rolnej. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył dokumenty z prowadzonych przeciwko wnioskodawcy spraw egzekucyjnych z lat 2007 - 2012, dwa zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia 11 października 2012 r. w przedmiocie umorzenia kosztów sądowych oraz sentencję postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Ponieważ oświadczenia zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia szeregu dokumentów i oświadczeń. W dniu 9 czerwca 2014 r. wnioskodawca wysłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oświadczenie, w którym wskazał, że nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości; nie otrzymuje pomocy od rodziny, od opieki społecznej, ZUS; nie posiada żadnych źródeł przychodów i nie składa zeznań podatkowych. Oświadczył również, że w 1998 r. zawarł z żoną umowę o rozdzielności majątkowej oraz o podziale majątku wspólnego. Podkreślił, że małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku złożonego przez skarżącego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym tu postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dokonując analizy złożonego formularza PPF oraz przedłożonych dokumentów i oświadczeń Sąd I instancji uznał, że sytuacja finansowa strony nie została wyjaśniona, bowiem nie wiadomo skąd skarżący czerpie środki na utrzymanie, skoro nie posiada żadnych źródeł dochodu ani oszczędności, nie korzysta z pomocy społecznej a mimo to prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zdaniem Sądu zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych wymaga posiadania najskromniejszych środków finansowych uzyskiwanych z własnej działalności gospodarczej, stosunku pracy, czy też środków pomocy społecznej. Tymczasem z oświadczania skarżącego wynika, że jest on ich zupełnie pozbawiony. Z uwagi na braki istniejące w dokumentacji oraz niejasności w złożonym oświadczeniu majątkowym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu złożone oświadczenie nie jest rzetelne, a wykazanie zasadności złożonego wniosku jest obowiązkiem zainteresowanego przyznaniem prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przyznanie prawa pomocy wskazując, że Sądowi z urzędu znana jest trudna sytuacja skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględnić bowiem należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak zasadnie wywiódł Sąd I instancji, z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej z jego strony współpracy w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej. Pomimo, że skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie jego sytuacji materialnej, kierowanego do niego wezwania nie wykonał, nie przedstawiając wskazywanych dokumentów, bądź przedkładając oświadczenia, których wiarygodność budzi uzasadnione zastrzeżenia. Tymczasem skarżący jako osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, winien liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie ocenie podlega aktualna sytuacja materialna wnioskodawcy, zaś sam fakt, iż strona składała wnioski o przyznanie jej prawa pomocy w innych sprawach pozostaje bez wpływu na dokumentację przedstawioną w niniejszej sprawie. Podobnie należało ocenić przedstawione przez skarżącego dokumenty z prowadzonych wobec niego w latach 2007-2012 postępowań egzekucyjnych. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia