I OZ 933/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3102/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2014 r. M. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy, wskazując w nim, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedyny posiadany przez niego majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m². Wnioskodawca podnosił, że jest bez środków do życia oraz że nie przysługuje mu emerytura, renta, ani zasiłek dla bezrobotnych. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W świetle powyższego Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a."– postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. odmówił uwzględnienia powyższego wniosku wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, M. S. występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wskazał wprawdzie, że nie osiąga dochodu, to jednak z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że jest on uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego dobrowolnie nie pobiera. Kwota łącznego zgromadzonego dotychczas i nieodebranego przez niego świadczenia wynosi [...]zł, zaś kwota odsetek za okres od [...] lutego 2000 r. do [...] stycznia 2003 r. wynosi [...] zł. Powyższe – zdaniem Sądu Wojewódzkiego – świadczy o tym, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Sąd Wojewódzki wskazywał, że w świetle art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. skarżący kwestionując działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku ich uiszczenia. M. S. w złożonym zażaleniu, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o jego uchylenie, zakwestionował jego prawidłowość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uzasadniała wydanie odmiennego, niż zaskarżone postanowienia. Z wynikających z akt administracyjnych informacji o uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodach i ponoszonych wydatkach jednoznacznie wynika, iż dysponuje on środkami na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Dobrowolne niepobieranie przez M. S. świadczenia rentowego, jest zaś jego świadomym wyborem, który bezpośrednio rzutuje na jego sytuację finansową. Takie zachowanie wnioskodawcy nie może zaś skutkować skorzystaniem przez niego z instytucji zarezerwowanej dla osób, które w rzeczywistości takich środków nie posiadają. W świetle powyższego Sąd I instancji zasadnie uznał, iż skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanej części. Ponownego podkreślenia wymaga, iż tego rodzaju pomoc jest zarezerwowana tylko dla osób, które znajdują się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej i które, z uwagi na ich ciężką sytuację, nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Skarżący nie wykazał, iż do tej grupy się kwalifikuje. Zasadnie Sąd Wojewódzki również przyjął, że - z uwagi na przedmiot sprawy - skarżący nie ma obowiązku uiszczać kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.