II OZ 1337/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 236/14 zwalniające skarżącą z opłaty kancelaryjnej w części w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego obiektu postanawia oddalić zażalenie. Na skutek wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł skarżąca K.S. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z tej opłaty. W uzasadnieniu urzędowego formularza druku PPF wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych oszczędności. Wraz z córką pozostają na utrzymaniu męża, który otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł. W ramach ponoszonych wydatków skarżąca wskazała na opłaty za prąd i wodę w kwocie [...] zł, telewizję i internet [...] zł, telefony [...] zł, raty aparat fotograficzny [...] zł oraz spłata kredytu [...] zł. W piśmie z dnia 24 września 2014 r. skarżąca wyjaśniła, że razem z córką nie są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy, przy czym córka uczęszcza do Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, co potwierdza zaświadczenie z tej placówki. Do pisma załączono również dokumenty obrazujące wydatki związane z utrzymaniem się oraz wysokość rat zaciągniętych przez stronę kredytów bankowych, z harmonogramem ich spłaty. Postanowieniem z dnia 3 października 2014 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła od tego postanowienia sprzeciw, wyjaśniając dodatkowo, że kredyty zostały zaciągnięte w związku z koniecznością wykonania niezbędnych remontów nieruchomości, takich jak dach czy uszkodzony komin, które stwarzały zagrożenia dla zdrowia i życia jej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r. - powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) - zwolnił skarżącą z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w części przekraczającej 50 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Sąd uznał, że analiza okoliczności podanych we wniosku, a także w dalszych pismach procesowych prowadzi do wniosku, iż sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania się. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała jednak, że w jej sytuacji zachodzą przesłanki dla całkowitego uwzględnienia jej żądania. Jakkolwiek bowiem sytuacja materialna skarżącej przedstawia się jako trudna, gdyż trzyosobowa rodzina utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie [...] zł to jednak nie uniemożliwia ona przynajmniej częściowego uiszczenia kosztów sądowych. Dokonując analizy przedstawionych przez skarżącą co miesięcznych wydatków, Sąd doszedł do przekonania, że nie wszystkie z nich należy uznać za niezbędne w podstawowym utrzymaniu się. Jeżeli zatem skarżąca posiada środki finansowe aby korzystać z internetu oraz dodatkowo płatnej telewizji (kwota [...] zł) czy też trzech telefonów komórkowych (doładowania [...] zł i [...] zł miesięcznie) to jest ona w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości [...] zł za odpis wyroku z uzasadnieniem. Pozostała część wymaganej opłaty kancelaryjnej zostanie zaś przerzuca na Skarb Państwa, tym samym skarżąca jest zwolniona z obowiązku jej uiszczania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. S., zarzucając Sądowi błędne ustalenie stanu faktycznego i "nadinterpretację przepisu o przyznaniu prawa pomocy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, bez stałego źródła dochodu i bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Przy czym stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obowiązana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że zasadne jest tylko częściowe uwzględnienie wniosku skarżącej o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. Stałe, comiesięczne dochody trzyosobowej rodziny w postaci emerytury męża, przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych, służących zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych, pozwalają na stwierdzenie, że choć sytuacja materialna przedstawiona przez skarżącą jest trudna, może ona jednak wygospodarować środki pieniężne na uiszczenie opłaty sądowej w wysokości 50 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Ustaleń tych nie podważają argumenty podnoszone w zażaleniu. Stanowią one bowiem w istocie polemikę z prawidłowo dokonaną przez Sąd oceną sytuacji materialnej skarżącej w kontekście spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z podanych wyżej przyczyn, wobec braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.