II SA/Sz 9/14
WyrokWSA w Szczecinie2014-07-17
Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Barbara Gebel, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na istnienie zagadnienia wstępnego w postaci toczącego się postępowania o zasiedzenie części budynku, które mogło wpłynąć na prawo własności gruntu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 Kpa w związku z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Toczące się postępowanie o zasiedzenie części budynku nie stanowiło zagadnienia wstępnego uniemożliwiającego wydanie decyzji administracyjnej, ponieważ organ administracji orzeka na podstawie stanu prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji, a wpis w księdze wieczystej dotyczący współwłasności budynku był aktualny i niesporny w dacie orzekania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku A.D. o nieodpłatne przekazanie na własność części nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność gminy, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. Starosta wydał decyzję przyznającą A.D. udział we własności działki. M.D., współwłaściciel budynku na tej działce, wniósł odwołanie, podnosząc, że toczy się postępowanie o zasiedzenie części budynku, co stanowi zagadnienie wstępne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że ustalenie własności budynku jest zagadnieniem wstępnym. A.D. zaskarżyła decyzję SKO do WSA, twierdząc, że SKO błędnie uznało toczące się postępowanie o zasiedzenie za zagadnienie wstępne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienie własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r., Nr 10, poz. 53 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.D. od decyzji Starosty z dnia [...] w sprawie przekazania na własność A.D. ½ części nieruchomości gruntowej, stanowiącą własność Gminy [...], oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], na zasadzie współwłasności z M.D., będącym współwłaścicielem w udziale ½ tej nieruchomości – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że powołaną wyżej decyzją z dnia 29 lipca 2013 r. Starosta przyznał nieodpłatnie A.D. udział w ½ prawa własności działki gruntu o numerze [...] położonej w [...] w obrębie [...], na zasadzie współwłasności z M.D., będącym współwłaścicielem w udziale ½ tej nieruchomości, zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...], będącym współwłasnością w udziale do ½ A.D. i w udziale do ½ M.D. oraz odmówił przekazania udziału we własności budynków gospodarczych. Jako podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie przyjęto stan prawny wynikający z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, sygn. akt [...] ujawniony w księdze wieczystej [...] oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...].
Od powyższej decyzji odwołanie złożył M.D., domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, po rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego przez Sąd, komu przysługuje prawo własności budynku nr [...], a mianowicie czy wnioskodawczyni A.D. w ½ części i odwołującemu się w ½ części, czy tylko odwołującemu się w całości.
Odwołujący się zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym oraz rażące naruszenie prawa proceduralnego, tj. art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
M.D. wskazał, że od dnia 9 sierpnia 2012 r. przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie o stwierdzenie, że nabył on przez zasiedzenie z dniem 23 sierpnia 1998 r. ułamkową ½ część budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości [...] (sygn. akt [...]). Ponadto wywiódł, że jeżeli okaże się, że jako posiadacz samoistny budynku nr [...] nabył prawo własności tego budynku, to w jego ocenie, A.D. utraciła to prawo i tym samym utraciła legitymację do żądania zwrotu od Skarbu Państwa gruntu niezbędnego do korzystania z tego budynku. Podkreślił ponadto, że podnosił wcześniej potrzebę zawieszenia postępowania, jednak nie została ona uwzględniona pomimo tego, że art. 97 K.p.a. ma charakter obligatoryjny.
Odnosząc się do powyższych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 30 października 2013 r. stwierdziło, że decyzja organu
I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono i nie stwierdzono w sposób niebudzący wątpliwości, czy został spełniony ustawowy warunek nieodpłatnego przysługiwania A.D. prawa własności gruntu (w udziale ½), polegający na posiadaniu prawa własności (w takim samym udziale) budynku znajdującego się na tym gruncie. Organ pierwszej instancji oparł się bowiem na treści księgi wieczystej założonej dla nieruchomości budynkowej. Nie wziął jednak pod uwagę, że domniemanie prawdziwości danych tam zawartych może być obalone przez orzeczenie Sądu w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia tej nieruchomości.
Kolegium doszło do wniosku, że zarzut odwołującego się dotyczący niewypełnienia przez organ I instancji obowiązku zawieszenia postępowania w przypadku, gdy w jego trakcie toczyło się i nadal się toczy postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nabycia przez odwołującego się własności budynku (w całości) w wyniku zasiedzenia, zasługuje na uwzględnienie.
Organ II instancji podkreślił, że ustalenie, komu i w jakim zakresie przysługuje prawo własności budynku, determinuje ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje nieodpłatnie własność działki gruntu, na której ten budynek został wzniesiony. Organ
I instancji w trakcie postępowania ustalił, że prawo współwłasności przedmiotowego budynku, w udziale do ½ wpisane jest w księdze wieczystej na rzecz A.D.
Zdaniem Kolegium, nie przesądza to jednak o tym, że prawo to faktycznie A.D. przysługuje. Toczy się bowiem postępowanie sądowe o zasiedzenie tego prawa na rzecz M.D. Dopiero zakończenie tego postępowania pozwoli na jednoznaczne ustalenie komu przysługuje prawo do budynku, a tym samym kto może domagać się własności gruntu, na którym budynek został wzniesiony.
W ocenie organu odwoławczego, Starosta który uzyskał od jednej ze stron postępowania informację o postępowaniu sądowym w sprawie własności budynku (zasiedzenia), obowiązany był zawiesić swoje postępowanie do czasu zakończenia sprawy sądowej. Ustalenie stanu własności budynku jest bowiem zagadnieniem wstępnym w sprawie przyznania własności działki gruntu, na której wzniesiony jest budynek, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Tym samym spełniona została przesłanka zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium stwierdziło, że na obecnym etapie postępowania, nie można wskazać na spełnienie, bądź nie spełnienie przez A.D. ustawowych warunków uprawniających do nieodpłatnego uzyskania własności działki, co uniemożliwia podjęcie właściwej decyzji.
Reasumując, organ ten wskazał, że Starosta w ponownym postępowaniu powinien wyjaśnić, czy warunki te zostały spełnione. Powyższe ustalenia powinny wynikać z prawidłowo przeprowadzonych czynności dowodowych, co z kolei powinno zostać odzwierciedlone w aktach sprawy. Organ I instancji powinien również ustalić, czy postępowanie sądowe w sprawie zasiedzenia, o którym poinformował odwołujący się zostało już zakończone, a następnie powinien uwzględnić jego wynik. Jeśli postępowanie to nadal trwa, organ powinien zawiesić swoje postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, to jest ustalenia istnienia, bądź nieistnienia zasiedzenia na podstawie wyników postępowania sądowego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata C.S.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym poprzez błędne uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo współwłasności przedmiotowego budynku, bądź że fakt pozostawania nieruchomości budynkowej we współwłasności A.D. budzi jakiekolwiek wątpliwości na dzień wydania zaskarżonej decyzji;
- art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez błędne uznanie, że toczące się postępowanie
o zasiedzenie nieruchomości budynkowej jest zagadnieniem wstępnym
w postępowaniu w przedmiocie nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości będącej działką gruntu, na której ta nieruchomość budynkowa się znajduje i na tej podstawie winno być zawieszone, a tym samym naruszenie art. 365 § 1 Kpc, w zw. z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez nieuwzględnienie domniemania prawdziwości wpisu w księdze wieczystej, dokonanego na podstawie wyroku sądu uzgadniającego stan prawny ujawniony w dziale II księgi wieczystej KW nr [...].
Mając powyższe na uwadze A.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca wywiodła, że ponad wszelką wątpliwość przesłanka ubiegania się o nieodpłatne przeniesienie własności nieruchomości została przez nią spełniona. Podkreśliła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności i podważa ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt. [...], a na podstawie którego dokonano ustalenia treści księgi wieczystej.
Zdaniem Skarżącej, SKO jak każdy inny organ administracji jest związany treścią księgi wieczystej oraz zasadą związaną z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych dopóty, dopóki domniemanie to nie zostanie podważone na drodze dostępnych środków prawnych. Tym samym, w ocenie A.D., przekonanie Kolegium, że w rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono i nie stwierdzono w sposób niebudzący wątpliwości czy skarżącej przysługuje prawo własności należy uznać za chybione. Ponadto czynienie zarzutu organowi I instancji przez SKO, że ten oparł się na treści księgi wieczystej założonej dla nieruchomości budynkowej i tym samym nie uwzględnił, że domniemanie prawdziwości danych tam zawartych może zostać obalone poprzez orzeczenie Sądu w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia tej nieruchomości jest nieuprawnione. Organ administracji publicznej wydając decyzję w konkretnej sprawie nie może kierować się domniemaniem, że okoliczności, na podstawie których ma być wydana, mogą zostać podważone w przyszłości, gdyż doprowadzić mogłoby to do paraliżu decyzyjnego. Organ administracji publicznej wydając decyzję, która ma charakter konstytutywny, opiera się na aktualnym stanie wiedzy.
Odnosząc się do stanowiska Kolegium, że toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości budynkowej jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu w przedmiocie nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości A.D. wskazała, że pogląd ten jest błędny.
W ocenie skarżącej, w tej sprawie istotny jest bowiem fakt, że toczące się postępowanie administracyjne dotyczy nieodpłatnego przekazania nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Powiązanie niniejszego postępowania z toczącym się postępowaniem dotyczącym zasiedzenia nieruchomości budynkowej ma charakter jedynie pośredni i rozstrzygnięcie tego pierwszego nie wyłącza praw ewentualnego nowego właściciela do ujawnienia swojego prawa w księdze wieczystej. Ponadto toczące się postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania własności działki gruntu, na której posadowiony jest budynek nie jest warunkiem sine qua non dla wydania ważnej decyzji administracyjnej w tej sprawie. Postępowanie o zasiedzenie nieruchomości budynkowej (takie postępowanie się toczy) nie jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji w sprawie nadania własności działki.
A.D. podkreśliła, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z księgą wieczystą nieruchomości budynkowej jest właścicielem udziału w nieruchomości budynkowej co uprawnia ją do żądania nadania na własność udziału w działce gruntu, na której posadowiony jest budynek i to zgodnie z art. 6 wskazanej wyżej ustawy. Ponadto, Sąd Rejonowy w sprawie [...], dotyczącej zniesienia współwłasności z wniosku M.D. przy udziale A.D., zawiesił postępowanie do czasu wydania decyzji przez Starostę bowiem to decyzja organu administracyjnego w tej sprawie jest prejudykatem dla postępowania sądowego, a nie odwrotnie. Nadmieniła również, że skoro M.D. wytoczył postępowanie o zniesienie współwłasności to wykazał tym samym, iż nie ma po jego stronie poczucia samoistnego posiadania spornej pomiędzy stronami nieruchomości, co w jej ocenie, wyklucza możliwość stwierdzenia zasiedzenia.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
M.D. uznany w postępowaniu administracyjnym za stronę postępowania, jako uczestnik postępowania sądowego w piśmie procesowym z dnia
9 lipca 2014 r. (k. 40), które wpłynęło do Sądu w dniu 14 lipca 2014 r. podniósł,
że skarga A.D. nie zasługuje na uwzględnienie i poinformował,
że "w chwili obecnej wobec braku orzeczenia sądowego, zagadnienie dotyczące własności budynku pozostaje w dalszym ciągu sporne".
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ akt ten narusza prawo w stopniu wymagającym jego uchylenie.
Starosta jako organ I instancji decyzją z dnia 29 lipca 2013 r. przekazał A.D. nieodpłatnie na własność ½ części nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy [...] (oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]) na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r. nr 10, poz. 53 ze zm. dalej zwanej ustawą o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Na skutek odwołania wniesionego przez M.D. będącego – jak wynika z ustaleń organu I instancji - współwłaścicielem, w udziale ½ części nieruchomości, zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...] będącym własnością
w ½ części A.D. i w ½ części M.D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją ostateczną z dnia
30 października 2013 r. uchyliło decyzję Starosty i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując jako podstawę procesową swojego rozstrzygnięcia art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W takiej sytuacji sądowa kontrola zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego o charakterze kasacyjnym w pierwszej kolejności powinna polegać na zbadaniu czy organ ten nie naruszył art. 138 § 2 Kpa.
Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że powodem uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia było wystąpienie, w przekonaniu Kolegium, zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do stwierdzenia, czy spełnione są przesłanki do zastosowania art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53 z późn. zm.).
Według SKO, ustalenie komu i w jakim zakresie przysługuje prawo własności budynku determinuje ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje nieodpłatnie własność działki gruntu, na której ten budynek został wzniesiony. Zdaniem Kolegium okoliczność, że organ I instancji ustalił, iż prawo współwłasności przedmiotowego budynku, w udziale do ½ jest wpisane w księdze wieczystej na rzecz A.D. nie przesądza o tym, że prawo to faktycznie jej przysługuje. Toczy się bowiem postępowanie sądowe o zasiedzenie tego prawa na rzecz M.D. Dopiero zakończenie tego postępowania pozwoli na jednoznaczne ustalenie komu przysługuje stosowne prawo do budynku, a tym samym kto może domagać się własności gruntu, na którym budynek został wzniesiony.
Innymi słowy rzecz ujmując, Kolegium uznało, że kwestia zasiedzenia przesądza o stanie własności budynku, a ustalenie tego stanu stało się sporne w toku postępowania administracyjnego wywołując konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa przez sąd powszechny.
Zdaniem Sądu stanowisko to jest błędne. Pomijając już to, że z zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego konieczne – według SKO – było wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kpa, skoro poza kwestią potrzeby rozstrzygnięcia wskazanego przez Kolegium zagadnienia wstępnego organ ten nie dopatrzył się innych braków postępowania pierwszoinstancyjnego, zaś sam uprawniony jest do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania (w tym przypadku odwoławczego), to przede wszystkim jednak nie można podzielić stanowiska tego organu co do zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
O tym czy w konkretnej sprawie występuje zagadnienie wstępne, nazywane również zagadnieniem prejudycjalnym, należy wnioskować na podstawie ujawnionych w niej okoliczności w kontekście materialnych przesłanek wynikających z przepisu stanowiącego podstawę decyzji.
Zgodnie z art. 6 zdanie 1 i 2 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników (...) "właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione.
Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej".
Z treści zdania pierwszego cytowanego przepisu wynika, że roszczenie
o przeniesienie nieodpłatne własności wskazanej w nim działki gruntu przysługuje właścicielom budynków znajdujących się na tej działce.
Rzeczą organu I instancji było zatem ustalenie czy wnioskodawczyni A.D. posiada tytuł własności do budynku mieszkalnego położonego na działce gruntu, której dotyczył jej wniosek na podstawie art. 6 cytowanej ustawy.
Ustalenie takie organ poczynił w oparciu o wpis w księdze wieczystej
nr [...], w której ujawnione zostało prawo własności budynku nr [...] przysługujące A.D. w udziale ½ części na zasadzie współwłasności
z M.D., którego udział we współwłasności wynosi ½ części budynku. Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, identycznie jak w dacie orzekania przez organ odwoławczy, ten stan faktyczny co do prawa własności budynku znajdującego się na działce gruntu objętej roszczeniem skarżącej był aktualny i niesporny. Należy mieć bowiem na względzie, że prawo własności A.D. do ½ części budynku ujawnione zostało w księdze wieczystej, którą zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 707) prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W ocenie Sądu okoliczność, że wynikające z art. 3 ust.1 tej ustawy, domniemanie prawne, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych) jest domniemaniem obalanym nie oznacza, że zawisłość przed sądem powszechnym sprawy z wniosku M.D. o stwierdzenie nabycia prawa własności ½ części przedmiotowego budynku mieszkalnego w drodze zasiedzenia powyższe domniemanie obala.
Organy administracji publicznej zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną
w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekają na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu decyzji. Na dzień wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji stan własności przedmiotowego budynku był jasny i ujawniony w księdze wieczystej. Nie było zatem podstaw prawnych do zawieszenia postępowania administracyjnego ze względu na toczące się postępowanie o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia ½ części tego budynku mieszkalnego z wniosku M.D.
Zagadnienie ewentualnej zmiany w zakresie prawa własności nie może być uznane za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, ponieważ nie zachodzi w sprawie sytuacja, w której w dacie orzekania nie było możliwe wydanie decyzji. Zauważyć należy, iż cytowany art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. w żaden sposób nie uzależnia toku postępowania administracyjnego wszczętego na tej podstawie prawnej od ewentualnych roszczeń innych podmiotów kierowanych do wnioskodawcy będącego właścicielem czy współwłaścicielem budynku.
Zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, występująca w dacie orzekania, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w tym dniu. Natomiast okoliczność, że fakty mające znaczenie prawotwórcze mogą ulec zmianie w przyszłości na przykład na skutek orzeczenia sądu powszechnego nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego.
Z powyższych zapatrywań wynika, że zaskarżona decyzja wydana została
z naruszeniem art. 138 § 2 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 Kpa), ponownie rozpatrzy i rozstrzygnie sprawę przy uwzględnieniu wyżej zaprezentowanego stanowiska Sądu o braku podstaw – w realiach sprawy – do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 152 tej ustawy orzec o niewykonalności tej decyzji.
W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 3 tej samej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło