II GZ 523/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 719/14 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 719/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił R. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r., w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w Z. z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie odmowy przyznania R. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Decyzja organu II instancji została doręczona stronie skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] kwietnia 2014 r. Termin do wniesienia skargi upływał zatem w dniu [...] maja 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem organu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący podniósł, że przyczyną niezłożenia skargi w terminie był fakt, iż powierzył on prowadzenie przedmiotowej sprawy prawniczce z K., która poinformowała skarżącego, po upływie terminu do wniesienia skargi, iż wycofuje się z prowadzenia jego sprawy. W uzasadnieniu odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd I instancji podniósł, iż biorąc pod uwagę przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, wskazana przez skarżącego okoliczność nie uprawdopodobniła braku jego winy w uchybieniu terminu. Sąd wskazał, powołując się na ukształtowana linię orzeczniczą, iż dopuszczenie się przez stronę (lub jej pełnomocnika) choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które upoważniła ona do dokonania określonej czynności. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponownie powołał się na okoliczność rezygnacji pełnomocnik z prowadzenia niniejszej sprawy oraz powiadomienie go o tym już po upływie terminu do wniesienia skargi. W piśmie uzupełniającym skarżący dodatkowo powołał się na utrudniony dojazd z gospodarstwa w którym mieszka, do najbliższego miasta oraz brak rodziny i życzliwych sąsiadów, na pomoc których mógłby liczyć w przypadku wyjazdu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący w przedmiotowej sprawie od początku występował samodzielnie. W aktach sprawy nie znajduje się żadna informacja o pełnomocniku, o którym pisze we wniosku i w zażaleniu skarżący. Brak przede wszystkim dokumentu umocowania do prowadzenia niniejszej sprawy. Tym samym, skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że powierzył sprawę profesjonalnemu pełnomocnikowi, który następnie zrzekł się prowadzenia sprawy. Niemniej jednak powyższe pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem strona ponosi negatywne konsekwencje działań zarówno swoich jak i działań swego pełnomocnika. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok SN z 21.02.2002r,, sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, nr 15, poz. 39 – dodatek). Zaś mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków działania pełnomocnika. Przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego nie dochowała wymaganej od niej staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miała obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działała na własną rzecz. Powinna zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy. Brak możliwości kontaktu z mocodawcą nie jest okolicznością usprawiedliwiającą bowiem okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący miał trudności w skontaktowaniu się z pełnomocnikiem. Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie zatem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze zażalenie należało uznać za niezasadne. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.