I OSK 2501/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 800/13 w sprawie ze skargi S. W. i M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. W. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 800/13 oddalił skargę S. W. i M. W. na decyzję Wojewody [...] z [...] września 2013 r. nr [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta G. decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 142 w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas - Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm., dalej jako "Ugn"), którą odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...], położonej w G., przy ul. [...] na rzecz następców prawnych A. W. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2013 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy i odnosząc się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 604/04 oraz z 15 października 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 388/08, uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. W. i M. W. wnieśli o uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 136 i 137 Ugn, polegające na odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo że cel wywłaszczenia nie został nigdy zrealizowany. Ponadto w ocenie skarżących decyzję wydano z naruszeniem prawa procesowego - art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "Kpa"). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołanym wyrokiem z 30 stycznia 2014 r. powyższą skargę oddalił. Sąd, powołując się na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "Ppsa") wskazał, że mając na uwadze ocenę prawną i wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 października 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 388/08, przyjąć należało, że w niniejszej sprawie nie ma uzasadnionych wątpliwości, że budowę bazy rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, a cel wywłaszczenia w postaci ukończenia budowy bazy został zrealizowany w ciągu 10 lat. Tylko wnioski przeciwne do przedstawionych powyżej mogłyby skutkować zwrotem nieruchomości jej byłemu właścicielowi (jego spadkobiercom). Skargą kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli S. W. i M. W. W skardze kasacyjnej zarzucili: 1. nieważność postępowania wynikającą z pominięcia udziału w postępowaniu następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania Z. K.; 2. naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako "Pusa"), art. 3 § 1 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa polegające na oddaleniu skargi, mimo że w toku postępowania sądowoadministracyjnego ujawniły się naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1 § 2 Pusa, art. 3 § 1 Ppsa w zw. z art. 153 Ppsa, polegające na oddaleniu skargi, mimo że organ wydał decyzję sprzeczną ze wskazaniami co do dalszego biegu postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 października 2008 r.; 4. wadliwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 i art. 137 Ugn w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP polegającą na przyjęciu, że przeprowadzenie przez nieruchomość rurociągów, jest realizacją celu wywłaszczenia; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 § 2 Pusa, art. 3 § 1 Ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa polegające na oddaleniu skargi, mimo że w postępowaniu nie przeprowadzono podstawowych dowodów umożliwiających ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie 10 lat od wywłaszczenia i dokonano w tym zakresie całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Do skargi kasacyjnej dołączono kopię skróconego aktu zgonu Z.K. zmarłej w dniu 3 listopada 2013 r. Postanowieniem z 21 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 800/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną S. W. W trakcie postępowania kasacyjnego zmarł S. W., w miejsce którego wstąpili jego następcy prawni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Należy podkreślić, iż będąc - stosownie do art. 183 § 1 Ppsa - związanym granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Taka okoliczność zachodzi w przedmiotowej sprawie, albowiem postępowanie prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku dotknięte jest wadą nieważności z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa tj. pozbawieniem strony możności obrony swych praw. W trakcie rozpoznawania sprawy przez Sąd I instancji, nie żyła uczestniczka postępowania Z. K., która zmarła 3 listopada 2013 r. W postępowaniu sądowym nie zapewniono możliwości udziału jej następcom prawnym. Powyższa wada powodująca nieważność postępowania obligowała Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art.185 § 1 i art.186 Ppsa i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, bez możliwości odniesienia się do zarzutów skarg kasacyjnych, gdyż pozbawienie strony możności obrony swych spraw powoduje, że ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa. Z kolei o kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 Ppsa.