II OZ 713/14

Dnia 22 lipca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1315/13 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. M.i M. C. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października, nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1315/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Poznaniu odmówił H. M. do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. M. i M. C. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października, nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniesiona do WSA w Poznaniu przez H. M. oraz M. C. skarga na wymienioną powyżej decyzję Wojewody Wielkopolskiego nie była opłacona oraz zawierała braki formalne – nie zawierała odpisów. Zarządzeniem z dnia 11 grudnia 2013 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Poznaniu wezwał skarżącą H. M. do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Wojewody poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł oraz do nadesłania dwudziestu dziewięciu odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz do podpisania skargi i nadesłania odpisu został doręczony skarżącej w trybie doręczenia zastępczego dniu 2 stycznia 2014 r. (k. 20 akt sądowych). W zakreślonym terminie skarżąca nie nadesłała odpisów skargi oraz nie uiściła należnego wpisu. Pismem z dnia 10 stycznia 2014 r. (nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jak wyjaśniła skarżąca, o przesyłce pocztowej zawierającej zarządzenie zobowiązujące ją do uzupełniania braków formalnych skargi dowiedziała się w dniu 18 grudnia 2013 r., ale z uwagi na zobowiązania zawodowe nie mogła jej odebrać. Następnie skarżąca podniosła, że w ustawowym terminie nie pozostawiono drugiego awiza. W związku z jego brakiem udała się na pocztę w dniu 8 stycznia 2014 r., gdzie nie otrzymała jednak przesyłki (uzyskała ona status "do zwrotu"). Wobec powyższego skarżąca zapoznała się z aktami sprawy bezpośrednio w WSA w dniu 10 stycznia 2014 r. i tego też dnia uzupełniła braki formalne. Skarżąca wywiodła, że niedochowanie terminu wynikało z winy poczty – brak drugiego awiza, co powoduje, że za termin doręczenia przesyłki należało uznać dzień 8 stycznia 2014 r. Podniesiono dodatkowo, że termin świąteczny spowodował, że samodzielne ustalenie terminu do którego możliwe było odebranie korespondencji było znacznie utrudnione. Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła w jakikolwiek sposób, aby niedochowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 18 grudnia 2013 r. pracownik poczty pozostawił awizo informujące ją o możliwość odbioru przesyłki pocztowej, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i tego też dnia rozpoczął swój 14-dniowy termin do odbioru korespondencji w trybie doręczenia zastępczego, o jakim mowa w art. 73 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., który mijał z dniem 2 stycznia 2014 r. Podkreślił ponadto, że skarżąca sama przyznaje, iż dowiedziała się tego dnia o przedmiotowej korespondencji, ale pomimo tego, udała się ona na pocztę dopiero w dniu 8 stycznia 2014 r., a więc już po upływie 14 dni liczonych od dnia pozostawienia pierwszego, odebranego przez nią awiza. W ocenie Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiała żadnych dowodów wskazujących na brak drugiego awiza, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że awiza powyższego nie pozostawiono, co jest o tyle istotne, że w aktach sprawy znajduje się przesyłka pocztowa (k. 20 akt sądowych), na której znajduje się adnotacja, że przesyłka była drugi raz awizowana. Zażalenie złożyła H. M., wnosząc o uchylenie lub zmianę powyższego postanowienia. Ponadto w załączeniu do zażalenia skarżąca dołączyła reklamację skierowaną do Poczty Polskiej S.A., że nie zostało pozostawione w skrzynce oddawczej powtórne zawiadomienie o przedmiotowej przesyłce. Reklamacja ta została rozpatrzona przez Pocztę Polską S.A. negatywnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 P.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności. W myśl art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 18 grudnia 2013 r. i w dniu 30 grudnia 2013 r. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W rozpoznanej sprawie twierdzenia strony skarżącej w tym przedmiocie są jednostronne i nie zostały zobiektywizowane. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu pierwszej instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 P.p.s.a. było zgodne z prawem. Przesyłka nie została bowiem podjęta przez skarżącą i jest to okoliczność bezsporna. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 P.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 P.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Argumentacja strony składającej wniosek o przywrócenie terminu może zatem zostać ukształtowana w dwojaki sposób. Może zmierzać do wykazania, że doręczenie zastępcze przeprowadzone zostało w sposób nieprawidłowy, a wówczas w przypadku skutecznego wykazania nieprawidłowości obalone zostanie domniemanie doręczenia przesyłki stronie. Strona może również podnosić, że chociaż doręczenie zastępcze zostało dokonane w sposób prawidłowy, a w konsekwencji poprzez zastosowanie uregulowania z art. 73 P.p.s.a. otworzył się bieg terminu do dokonania czynności procesowej, strona nie dokonała owej czynności w terminie z przyczyn przez nią niezawinionych. Aby zniwelować negatywne dla strony skutki upływu terminu w obu opisanych wyżej sytuacjach Sąd, uznając racje strony przedstawione we wniosku za uzasadnione, przywróci termin do dokonania czynności procesowej. Odnosząc powyższe rozważania do treści analizowanego wniosku o przywrócenie terminu uzupełnienia braków formalnych skargi zwrócić należy uwagę, że argumentacja w nim zaprezentowana zmierza do stwierdzenia, że o przesyłce pocztowej strona dowiedziała się w dniu 18 grudnia 2013 r., ale z uwagi na zobowiązania zawodowe nie mogła jej odebrać. W tym zakresie stwierdzić trzeba, że samo gołosłowne twierdzenie strony, iż ze względu na obowiązki zawodowe nie miała możliwości odebrać przedmiotowej przesyłki osobiście w godzinach pracy poczty w ciągu 7 dni, nie poparte żadną dodatkową argumentacją czy też wskazaniem na okoliczności zmierzające do uprawdopodobnienia tego faktu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Skarżąca nie poprzestała jednakże na gołosłownych twierdzeniach i podniosła dodatkowo, że w ustawowym terminie nie pozostawiono jej drugiego awiza, na co złożyła w tej sprawie reklamację na działanie doręczyciela – Pocztę Polską S.A. W odpowiedzi na reklamację dotyczącą przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazano, że zawiadomienie powtórne zostało sporządzone w dniu 27 grudnia 2013 r. i doręczone w dniu 30 grudnia 2013 r. pod adresem wskazanym na przesyłce (ul. [...]). Naczelny Sąd Administracyjny uznał tym samym, że brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w trakcie postępowania reklamacyjnego. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu jej nie podważyły. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.