II SA/Po 534/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. II SA/Po 874/13; postanawia: I. odrzucić skargę, II. przyznać r. pr. Ł. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] zł ([...] złotych [...]), w tym [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem podatku od towarów i usług, W dniu 11 marca 2013 r. J. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Rektora Uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 26 sierpnia 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Wezwanie zostało osobiście odebrane przez J. L. w dniu 30 sierpnia 2013 r. (k. 17 akt sądowych sygn. II SA/Po 874/13). W terminie zakreślonym w wezwaniu skarżący nie uiścił wpisu, nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również nie wywiódł zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie uiszczenia wpisu, o której to możliwości został pouczony pisemnie przy doręczeniu odpisu w/w zarządzenia. W dniu 28 września 2013 r. J. L. nadał w Urzędzie Pocztowym w [...] skierowany do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. W piśmie przewodnim zaznaczył, iż wniosek ten jest wnioskiem powtórnym. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 874/13 skarga J. L. na decyzję Rektora Uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów została odrzucona. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wyjaśnił, że pomimo doręczonego skarżącemu w dniu 30 sierpnia 2013 r. wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł, skarżący nie uiścił wymaganej opłaty, wobec czego skargę należało odrzucić na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowienie to doręczone zostało osobiście J. L. w dniu 10 stycznia 2014 r. Postanowienie to uzyskało przymiot prawomocności od dnia 11 lutego 2014 r. wobec niezaskarżenia go skargą kasacyjną przez którąkolwiek ze stron. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. II SA/Po 874/13 J. L. został zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. Jako pełnomocnik z urzędu dla [...] L. wyznaczony został r. pr. Ł. P., który o powyższym poinformowany został 13 lutego 2014 r. (k. 61 akt sądowych sygn. II SA/Po 874/13). W dniu 13 maja 2014 r. (data nadania pocztowego) J. L., reprezentowany przez radcę prawnego wniósł skargę o wznowienie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 874/13 zakończonego postanowieniem o odrzuceniu skargi J. L. na decyzję Rektora Uczelni A z dnia [...] lutego 2013 r. Skarżący domagał się uchylenia postanowienia tutejszego Sądu z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 874/13 oraz uchylenia decyzji Rektora z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonych przez tutejszy Sąd w sprawach o sygn. akt II SA/Po 873/13, II SA/Po 944/13 i II SA/Po 4/14 na okoliczność złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i nieprzekazania tegoż wniosku przez Uczelnię A do WSA w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przywołał brzmienie art. 271 pkt 2 i art. 273 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził, że na gruncie przedmiotowej sprawy istotnego znaczenia nabiera fakt, iż strona nie tylko nie była należycie reprezentowana, lecz także wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, a nadto strona oraz jej pełnomocnik wykryła takie okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Dalej wyjaśnił, że skarżący wniósł skargę na decyzję Rektora z dnia [...] lutego 2013 r. razem z dwiema innymi skargami, które zostały złożone w biurze podawczym Uczelni A. Do skargi został załączony wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych (w tym opłaty od skargi) oraz ustanowienie radcy prawnego (albo adwokata) z urzędu, jednak - co istotne - przedmiotowy wniosek o prawo pomocy nie został przekazany do akt niniejszej sprawy i w związku z tym tutejszy Sąd odrzucił skargę J. L. bez uprzedniego rozpoznania tego wniosku. Skarżący podkreślił, że nieprzekazanie takiego wniosku przez Uczelnię A doprowadziło do tego, że strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (pomimo złożenia stosownego wniosku) oraz pozbawiona możliwości działania, ponieważ skarga została odrzucona z powodu nieuiszczenia opłaty od skargi (pomimo złożenia przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych). Dalej podniósł, że takie działanie Uczelni A doprowadziło do tego, że skarżący z wyłącznej winy Uczelni A nie mógł skorzystać z przywołanych okoliczności faktycznych i środków dowodowych w poprzednim postępowaniu, a bezczynność organu doprowadziła do niekorzystnego rozstrzygnięcia przez tutejszy Sąd - odrzucenia skargi bez merytorycznego rozpoznania wniosków, w tym wniosku o prawo pomocy. Pełnomocnik wyjaśnił też, że strona (a dokładniej jej pełnomocnik) powzięła wiedzę o podstawach wznowienia na przełomie lutego i marca 2014 r. Pełnomocnik, po dowiedzeniu się w dniu 13 lutego 2104 r. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w tej sprawie, pod koniec lutego 2014 r. zapoznał się z aktami WSA w Poznaniu, zaś skarżący skontaktował się z nim telefonicznie w dniu 3 marca 2014 r., a następnie wysłał pismo datowane na dzień 5 marca 2014 r. Pełnomocnik stwierdził, że przyjmując nawet, iż termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia 13 lutego 2014 r., to trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie został dochowany. Do skargi o wznowienie postępowania zostały dołączone dowody w postaci pisma pełnomocnika z dnia 21 lutego 2014 r. wraz z dowodem nadania, pismo skarżącego z dnia 5 marca 2014 r. wraz z załącznikami, pismo skarżącego z dnia 18 marca 2014 r. oraz odpis skargi z załącznikami. Na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt postępowania o sygn. akt II SA/Po 944/13 oraz oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania o sygn. II SA/Po 4/14 ze względu na to, że postępowanie oznaczone tą sygnaturą dotyczy innego skarżącego i skargi na decyzję innego organu. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i argumentację skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 271 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: P.p.s.a.), można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: a) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; b) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Art. 272 w/w ustawy stanowi, iż wznowienia postępowania można również żądać w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie, którego zostało wydane orzeczenie. W myśl art. 273 P.p.s.a. można także żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że: - orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), - orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (§ 1 pkt 2), - w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2) , - oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (§ 3). Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W świetle powyższych regulacji uznać należy, iż skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w terminie i opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia. W skardze jako przesłankę wznowienia wskazano bowiem brak należytej reprezentacji strony i pozbawienie jej wskutek naruszenia przepisów możliwości działania, to jest przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. oraz wykrycie przez stronę takich okoliczności faktycznych i środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, to jest przesłankę określoną w art. 273 § 2 P.p.s.a. Odnośnie dochowania terminu do wniesienia skargi zauważyć należy, iż w świetle przedstawionego w niej poglądu, że brak należytej reprezentacji strony oraz pozbawienie jej możliwości działania wynikało z braku rozpoznania przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie złożonego wraz ze skargą wniosku o przyznanie prawa pomocy i ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu, uznać należy, iż termin ten rozpoczął bieg od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedział się pełnomocnik strony, a więc od dnia 13 lutego 2013 r. Powyższe uzasadniało w myśl art. 280 § 1 P.p.s.a. wyznaczenie rozprawy w sprawie, albowiem niezaistaniały wskazane w tym przepisie przesłanki odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym. Zauważyć w tym miejscu należy, iż zgodnie z 281 P.p.s.a na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Porównanie treści art. 280 § 1 P.p.s.a z art. 281 P.p.s.a. wskazuje przy tym wyraźnie, iż o ile na posiedzeniu niejawnym sąd dokonuje badania skargi jedynie pod względem formalnym (czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia), o tyle na rozprawie weryfikuje merytorycznie zgłoszone w skardze przesłanki wznowienia, co oznacza badanie realnego zaistnienia tych podstaw. Dokonując badania sprawy w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż podnoszone w skardze ustawowe podstawy wznowienia rzeczywiści w sprawie nie zaistniały. Zauważyć bowiem należy, iż skarżący J. L. posiada pełną zdolność do czynności prawnych, co oznacza, iż może osobiście występować w postępowaniu przez wojewódzkim sadem administracyjnym i dla skuteczności podejmowanych przez niego w tym postępowaniu czynności nie jest konieczne reprezentowanie go przez profesjonalnego pełnomocnika, a brak takowego pełnomocnika nie pozbawia go możliwości działania. Również ewentualne nierozpoznanie złożonego przez skarżącego rzekomo wraz ze skargą wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym nie skutkowało pozbawieniem J. L. możności działania w sprawie, albowiem po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego mógł powyższe zarządzenie samodzielnie zaskarżyć zażaleniem, w którym wskazałby na powyższą okoliczność, względnie złożyć w terminie określonym w wezwaniu ponowny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. Taki sposób działania nie pozostawał przy tym poza możliwościami J. L., albowiem zastosował go z powodzeniem w sprawie o sygn. II SA/Po 944/13, gdzie po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi złożył w terminie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić przy tym należy, iż również w niniejszej sprawie J. L. złożył takowy wniosek, jednakże z sobie tylko znanych powodów dokonał tego dopiero cztery tygodnie po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu. Faktycznie nie zaistniała również kolejna podnoszona w skardze ustawowa podstawa wznowienia postępowania, to jest przesłanka z art. 273 § 2 P.p.s.a. Niezależnie bowiem od tego, iż skarżący i jego pełnomocnik nie przedstawili dowodów na okoliczność, iż J. L. wraz ze skargą na decyzję Rektora Uczelni A [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy dotyczący kilku różnych skarg, w tym tej będącej przedmiotem postępowania w sprawie II SA/Po 874/13 i nawet przy przyjęciu, iż okoliczność ta jako niezaprzeczona przez organ może być uznana za ustaloną zgodnie z twierdzeniami strony wnoszącej skargę o wznowienie postępowania, zauważyć trzeba, iż przesłanka wznowienia postępowania z art. 273 § 2 P.p.s.a. nie dotyczy wykrycia wszelkich nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, leczy tylko takich, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżący mógł zaś w poprzednim postępowaniu, którego wznowienia aktualnie się domaga, skorzystać z wiedzy posiadanej na okoliczność tego, iż wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, chociażby poprzez wniesienie opartego na tej okoliczności zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi. W realiach niniejszej sprawy z przyczyn wskazanych już powyżej ewentualnego nieprzekazania przez organ wraz ze skargą wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy nie można także uznać za okoliczność mogącą mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem przy zachowaniu minimalnej staranności skarżący mógł uniknąć negatywnych skutków procesowych, czy to poprzez wywiedzenie zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, czy też jak uczynił to na przykład w sprawie sygn. akt II SA/Po 944/13 poprzez złożenie w terminie ponownego w wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stąd też wobec stwierdzenia, iż w sprawie faktycznie nie zaistniała żadna z wskazanych w skardze ustawowych podstaw wznowienia Sąd na podstawie art. 281 P.p.s.a. odrzucił na rozprawie skargę o wznowienie postępowania. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 15 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 490 z 2013 r.).