I OSK 3148/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-19
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Jan Paweł Tarno, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Wojewody dotyczącą odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, uznając naruszenie przepisów K.p.a. przez organy administracji w zakresie oceny operatu szacunkowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił, że organy administracji naruszyły przepisy K.p.a. poprzez przedwczesne uznanie operatu szacunkowego za prawidłowy. NSA stwierdził, że operat szacunkowy był wystarczający, a jego aktualność została potwierdzona. Brak uwierzytelnienia załączników nie wpływał na moc dowodową operatu, a przeznaczenie działki pod drogę było prawidłowo ustalone na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1975 r. Starosta P. ustalił odszkodowanie, ale Wojewoda uchylił decyzję w części, zarzucając arbitralne przyjęcie operatu szacunkowego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta ustalił niższe odszkodowanie, opierając się na nowym operacie. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. WSA w Poznaniu uchylił decyzje organów obu instancji, uznając naruszenie przepisów K.p.a. przez organy w zakresie oceny operatu szacunkowego. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę. Odstępuje od zasądzenia od W. B. na rzecz Wojewody kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marek Wroczyński (spr.) Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1266/13 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od W. B. na rzecz Wojewody [...] kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1266/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi W. B. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Na wniosek W. B. Starosta P. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w J., przejętą na mocy Zarządzenia Naczelnika Powiatu w P. nr [...] z dnia [...] maja 1975 r., oznaczoną wówczas jako działki: nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Starosta P. ustalił w pkt I. odszkodowanie w łącznej kwocie 446.305,00 zł za wymienione wyżej działki. Odwołanie od tej decyzji wniósł W. B. w zakresie w jakim ustalono odszkodowanie za część nieruchomości tj. dawną działkę nr [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję z dnia [...] września 2012 r. w zaskarżonej części uznając m.in. że Starosta P. przyjął arbitralnie operat szacunkowy z dnia 14 sierpnia 2012 r. bez dokonania jego oceny, a także zarzucił uwzględnienie w ww. operacie szacunkowym błędnego przeznaczenia działki nr [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. ustalił odszkodowanie w kwocie 13.546,00 zł za nieruchomość oznaczoną wówczas jako działka nr [...]. W pkt I organ stwierdził, iż ustalone odszkodowanie wypłacone zostanie przez Starostę P. w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ podał, że na potrzeby niniejszego postępowania został sporządzony, przez rzeczoznawcę majątkowego, operat szacunkowy z dnia 4 maja 2012 r. W powyższym opracowaniu, stanowiącym podstawę do ustalenia odszkodowania za działki: nr [...], określono łączną wartość ww. gruntów w kwocie 444.658,00 zł. Natomiast samą działkę nr [...] wyceniono na kwotę
13 546, zł.
W dniu 14 sierpnia 2012 r. sporządzony został nowy operat z uwagi na zarzuty strony do sporządzonej wyceny. Wyjaśniono w nim, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła część działki niezabudowanej o łącznej powierzchni 0,6761 ha. W otoczeniu ww. gruntu znajdowały się nieliczne zabudowania - budynki mieszkalne jednorodzinne oraz w niedalekiej odległości - pawilony handlowe, restauracje, przystanek autobusowy, stacja benzynowa oraz stacja kolejowa. Dojazd do nieruchomości odbywał się drogą krajową i drogami lokalnymi nieurządzonymi. Ponadto w dacie przejęcia dla przedmiotowego terenu obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego J. rejon "[...]", zatwierdzony uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w P. z dnia 27 września 1974 r., w którym przedmiotowe grunty przeznaczone były pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Na podstawie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalono następujące przeznaczenie ww. nieruchomości: nr [...], nr [...] - symbol 27 MN; nr [...], nr [...], nr [...] - symbol 28 MN i nr [...] - symbol 61KWIV, przy czym 27 MN i 28 MN oznaczały tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową niskiej intensywności (netto) jednorodzinną, wolnostojącą i bliźniaczą, a KWiV oznaczało ulice ruchu wolnego klasy technicznej IV zbiorczej. W zawiązku z powyższym w operacie szacunkowym z dnia 14 sierpnia 2012 r, stan nieruchomości uwzględniono na datę 16 sierpnia 1975 r., natomiast poziom cen przyjęto na datę 14 sierpnia 2012 r., a przeznaczenie ww. gruntów zgodnie z obowiązującym w dacie stanu miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tj. pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i drogę publiczną. Starosta P. uznał, iż operat biegłego z dnia 14 sierpnia 2012 r. stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] położoną w J.. Ponadto podkreślił, że wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego (pismo z dnia 29 maja 2013 r.), co do zastrzeżeń do ww. wyceny zgłoszonych przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] marca 2013 r., są wystarczające. W ocenie organu biegła jasno określiła, dlaczego dokonała wyceny w sposób przyjęty w operacie szacunkowym .
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. B. zarzucając niedokonanie przez organ I instancji analizy obowiązujących przepisów, a jedynie zaaprobowanie ustaleń i wyjaśnień biegłego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. uchylił w pkt II decyzję Starosty P. i w tym zakresie zobowiązał go do jednorazowej wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty P.. Organ odwoławczy podzielił dotychczasowe ustalania, iż w rozpoznawanej sprawie występują okoliczności uzasadniające, na podstawie art. 128 i art. 129 ust. 3 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Dalej wyjaśnił metodologię jaką posługiwała się biegła rzeczoznawca w operacie szacunkowym z dnia 14 sierpnia 2012 r. przy wycenie przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na okoliczność, iż wyceniana nieruchomości w momencie wydania decyzji wywłaszczeniowej przeznaczona była pod komunikację (zgodnie z Miejscowym planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwalą nr [...] z 27 września 1974 r.), biegła, stosownie do § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) – powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 21 września 2004 r." zbadała rynek nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych i zajętych pod drogi publiczne. Organ wyjaśnił, iż przeznaczenie działki wynikające z celu wywłaszczenia zostało w prawidłowy sposób ustalone w oparciu o miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego. Zarządzenie nr [...] nie było decyzją wywłaszczeniową lecz aktem prawa miejscowego. Jako takie nie posiada więc cech charakterystycznych dla takich decyzji, w tym w ogóle nie określa celu wywłaszczenia. Za takowy nie można bowiem uznać realizacji terenów budowlanych, bowiem pojęcie to samo w sobie nie odnosi się jeszcze do właściwego przeznaczenia wywłaszczonych nieruchomości. Zarządzenie ustaliło jedynie granice terenów budowlanych. Nie sposób zatem z treści rzeczonego aktu wywieść celu wywłaszczenia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych, tereny budowlane określają plany zagospodarowania przestrzennego. W trybie art. 2 ust. 1, który zastosowano w niniejszej sprawie, uprzednio sporządzony został i zatwierdzony miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego, a dopiero później, w oparciu o niego, określono przestrzenny zakres wywłaszczenia, wyznaczony treścią Zarządzenia nr [...]. Natomiast zgodnie z planem, działka nr [...] przeznaczona została pod komunikację (ulica ruchu wolnego klasy technicznej IV zbiorcza) i w tym celu została następnie wywłaszczona.
Skargę na powyższą decyzję wniósł W. B. podnosząc, iż wbrew twierdzeniom Wojewody [...] przeznaczenie wynikające z planów miejscowych nie może być utożsamiane z przeznaczeniem zgodnym z celem wywłaszczenia.
Uchylając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że kwestią sporną w sprawie jest prawidłowość ustalenia wysokości odszkodowania za część nieruchomości wywłaszczonej na podstawie Zarządzenia Naczelnika Powiatu w P. nr [...] z dnia 30 maja 1975 r., położonej w J. i oznaczonej wówczas jako działki nr [...]. Podstawę prawną tego zarządzenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 ze zm. - tekst obowiązujący w dacie przejęcia gruntów – dalej powoływana jako "ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r."). Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że do ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości nie znajdowały zastosowania przepisy dotyczące ustalenia odszkodowania za grunty przejęte pod drogi. Odwołując się do przepisów art. 1 i art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Sąd stwierdził, że celem wywłaszczenia dokonywanego w drodze wydania aktu prawa miejscowego, o którym mowa w art. 8 ust. 3 tej ustawy jest realizacja budownictwa mieszkaniowego, zagrodowego i gospodarczego oraz budownictwa usługowego i administracyjnego, który to cel jest sprecyzowany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Sądu plan ten, jako akt prawa miejscowego, precyzuje cel wywłaszczenia przez wskazanie terenów przeznaczonych na konkretny rodzaj zabudowy, jak też na lokalizację infrastruktury technicznej niezbędnej do prawidłowego korzystania z tej zabudowy, takiej jak np. infrastruktura drogowa, czy energetyczna. Zarządzenie Naczelnika określiło jedynie obszar, jaki podlega wywłaszczeniu w celu realizacji celów budowlanych określonych w ustawie i zgodnie z art. 2 tej ustawy, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Niemniej jednak w ocenie Sądu organy obu instancji, co najmniej przedwcześnie uznały, iż sporządzony przez biegłego operat szacunkowy z 14 sierpnia 2012 r. jest zupełny, spójny i logiczny, a dokonana w nim wycena wartości nieruchomości (działka [...]) stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania. W ocenie Sądu w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ocenę biegłego, że przedmiotowa nieruchomość była zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona pod drogę publiczną, a aktualny w dacie wywłaszczenia sposób użytkowania przedmiotowej nieruchomości był taki sam jak z celu wywłaszczenia. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających ustalić, iż przedmiotowa działka w dniu jej wywłaszczenia była użytkowana jako droga publiczna. Biegła w swoim operacie, ani późniejszych wyjaśnieniach nie sprecyzowała na czym opiera swoje ustalenia, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd podzielił także zarzut skargi odnośnie braku potwierdzenia, na załączonych do operatu kopiach dokumentów zgodności ich z oryginałem, co budzi wątpliwości w kwestii rzetelności sporządzonego operatu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda [...]. Zaskarżając wyrok w całości podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez:
- ich niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnego przyjęcia, że decyzja organu odwoławczego został wydana z naruszeniem przepisów K.p.a., co jest tożsame z przekroczeniem granic kontroli legalności orzeczeń administracji publicznej i jako takie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- ich niewłaściwe zastosowanie polegające na całkowitym pominięciu obowiązku wykazania możliwego istotnego wpływu rzekomych uchybień organu na treść rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynika sprawy, bowiem w razie uprawomocnienia się wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania doprowadzi do wydania decyzji identycznej treści,
- ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji organu I instancji, gdy tymczasem art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. daje Sądowi kompetencje jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji, a ponadto brak podstaw, by decyzja organu I instancji miało podlegać uchyleniu, czego istotny wpływ na wynik sprawy przejawia się w niczym nieuzasadnionej inflacji procedury administracyjnej, skoro Sąd nakazuje powtórzenie postępowania, co do którego w ogóle nie wykazał wadliwości,
2. art. 141 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie czyni zadość ustawowym wymogom, albowiem nie stanowi motywacji dla uchylenia decyzji, skoro nie zawiera analizy możliwego wpływu uchybień na jej treść i żadnych konkretnych wskazań dla organów, co do ich dalszego działania w sprawie.
Z uwagi na podniesione zarzuty Wojewoda [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kwestia istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia posiada znaczną doniosłość w procesie orzekania, bowiem przesądza o zasadności uchylenia wadliwego rozstrzygnięcia organów administracji. Dlatego też istnieje konieczność każdorazowej analizy faktycznego wpływu dostrzeżonych uchybień na treść rozstrzygnięcia. Takiej analizy w ocenie skarżącego kasacyjnie organu zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym Sąd ograniczył się do powtórzenia sformułowania ustawy. Żadne bowiem naruszenia nie miały miejsca. Nie było żadnej racjonalnej przesłanki, by do akt sprawy włączać całą treść planu, skoro postępowanie dotyczyło ściśle określonej nieruchomości. Ponadto Sąd dokonał nieuprawnionej kontestacji dowodu z opinii biegłego, wkraczając w jego kompetencje. Negowanie materialnej strony wyceny sprzeciwiałoby się istocie instytucji biegłego i stawiało pod znakiem zapytania sens zasięgania opinii, skoro Sąd i organy musiałby samodzielnie badać zagadnienia przekazane biegłym. Natomiast brak uwierzytelnienia załączników nie wpływa na moc dowodową operatu szacunkowego, skoro treść i autentyczność załączników nie budzi żadnych wątpliwości, gdyż sprowadzają się one do dokumentów z akt postępowania oraz materiałów wytworzonych przez uprawnione podmioty.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. organ wskazał, że brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania działań, które miałyby być podjęte w celu sanowania rzekomych uchybień. Lapidarne pouczanie organów nie przyczynia się do zrozumienia niewypunktowanych przez Sąd uchybień i nie pomaga unikać ich na przyszłość. Rodzi natomiast na przyszłość praktyczne konsekwencje na gruncie późniejszego związania organów nieprecyzyjnym stanowiskiem Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.
W postępowaniu przed Sądem I instancji ocenie legalności podlegała decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji została zawarta szczegółowo ocena operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu jako dowodu w sprawie mającego bezpośredni wpływ na wynik sprawy, którym jest prawidłowe określenie wysokości odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku naruszył art. 145 § 1 pkt 1 li. c) p.p.s.a., przyjmując naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przedwczesne uznanie, że sporządzony operat szacunkowy z dnia 14 sierpnia 2012 r. jest zupełny, spójny i logiczny, a dokonana w nim wycena wartości nieruchomości (działka nr [...]) stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przed organami zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 K.p.a., co jest wynikiem braku w aktach odpowiednich fragmentów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i co uniemożliwia ustalenie, czy przedmiotowa działka w dniu wywłaszczenia była użytkowana jako droga publiczna, a w konsekwencji, czy biegła prawidłowo zastosowała w sprawie § 36 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela takiego stanowiska. Analiza akt sprawy wskazuje, że fragmentaryczność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego J. rejon "[...]" zatwierdzonego uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w P. z dnia 27 września 1979 r. nie stanowiła w przedmiotowej sprawie uchybienia. Z załączonego bowiem rysunku szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że działka nr [...] była oznaczona symbolem KWIV – "ulice ruchu wolnego klasy technicznej IV zbiorcze". Prawidłowo zatem organy przyjęły, że obowiązujący plan wyraźnie wskazywał przeznaczenie działki nr [...] jako drogowe, a więc był to jedyny możliwy sposób zagospodarowania tego gruntu. Trudno w tej sytuacji polemizować z poglądem, że aktualny na datę wejścia w życie Zarządzenia nr [...] z dnia 30 maja 1975 r. Naczelnika Powiatu w P. sposób użytkowania działki to wynikający z zapisów obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i nie zmieniło go powyższe zarządzenie, określające jedynie granice terenów budowalnych, bez szczegółowego wskazania, która konkretnie działka będzie wykorzystana jako grunt budowlany, a która jak droga dojazdowa. Podzielić tym samym należy stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że nie było racjonalnych przesłanek ku temu, by do akt sprawy włączać całą treść planu, skoro postępowanie dotyczyło ściśle określonej nieruchomości. Granice niniejszej sprawy wyznaczał przestrzenny obszar nieruchomości, za którą ustalane było odszkodowanie i tylko w tej części miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowił dowód w postępowaniu.
Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Wynika z tego, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie (przejęcie z mocy prawa) nieruchomości, kluczowym i podstawowym dowodem jest opinia rzeczoznawcy majątkowego o wartości nieruchomości, ustawowo określana jako operat szacunkowy (art. 156 u.g.n.). Stosownie do art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
Operat szacunkowy stanowi opinię sporządzoną w oparciu o wiedzę specjalistyczną rzeczoznawcy majątkowego, natomiast organ ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcie niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości. Operat stanowi - jako dowód - pomoc dla organu przy ustalaniu wysokości odszkodowania i wpływa bezpośrednio na treść decyzji ustalającej wysokość odszkodowania dla strony wywłaszczonej, a zatem winien spełniać wymogi formalne określone w ww. rozporządzeniu, ale również być oparty na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym przedstawieniu cech różniących te nieruchomości oraz nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących, może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym oraz ocenić ich wartość dowodową, stosownie do art. 80 K.p.a. Rzeczoznawca, dokonując wyceny określonej nieruchomości, powinien nie tylko bardzo starannie dobierać transakcje, służące jako materiał porównawczy, lecz również sporządzić operat szacunkowy w taki sposób, żeby operat - będąc jednym z dowodów w sprawie, był zrozumiały i służył celom, dla których został sporządzony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 961/11 i wyrok z 31 stycznia 2012 r., I OSK 2085/11). Choć ich wybór należy do rzeczoznawcy, nie oznacza to, że może on działać dowolnie. Na organie spoczywa obowiązek dokonania oceny podobieństwa nieruchomości przyjętych w operacie do nieruchomości podlegającej wycenie (wyrok NSA z 3 marca 2010 r., II OSK 481/09 - wszystkie dostępne pod adresem http://orzeczenia.gov.pl).
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. okazał się zasadny. W konsekwencji za nieuprawnione należy uznać twierdzenia Sądu I instancji, że organy nie dokonały należytej oceny dowodu z opinii biegłego, która posiada braki mogące mieć wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania. Zgodnie z powołanym wyżej art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony. Podstawą wyceny dla nieruchomości nr [...] był operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Starosty P. w dniu 14 sierpnia 2012 r. przez rzeczoznawcę majątkowego B. W., którego aktualność została potwierdzona klauzulą z dnia 3 września 2013 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] przedstawił ocenę wiarygodności operatu szacunkowego oraz powody, dla których przyjął ją bez zastrzeżeń, jako zgodną z obowiązującymi przepisami i standardami zawodowymi, jako spójną, zupełną i logiczną. Pozytywna weryfikacja wyceny nieruchomości pod względem formalnym dawała asumpt do przyjęcia, że jest ona poprawna od strony merytorycznej, tym bardziej, że płynące z niej wnioski wpisują się w mechanizmy i trendy obserwowane na lokalnym rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela tę ocenę. Biegła wielokrotnie wypowiadała się w toku postępowania, a jej wyjaśnienia nie budzą wątpliwości, co do przeznaczenia nieruchomości. Prawidłowo uznała w oparciu o część graficzną planu, że nieruchomość została przeznaczona pod drogę, co wyjaśniła na str. 7 i 10 operatu szacunkowego i co wynika wprost z treści fragmentu planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Sądu I instancji jakoby brak uwierzytelnienia załączników – wypisów i wyrysów z dokumentów lub rejestrów wpływał na moc dowodową operatu, skoro ich treść i autentyczność nie budzi wątpliwości, są bowiem dokumentami z akt postępowania oraz materiałów wytworzonych przez uprawnione podmioty np. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P..
Jeśli zatem nie było podstaw uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., to rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło