II SA/Gl 205/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający w imieniu Prezydenta Miasta G. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w G. wymierzył "A" sp. z o.o. B. ul. [...],[...] T. karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w wysokości [...]zł. Przyczyną wymierzenia kary było umieszczenie reklamy na zaparkowanej w granicach pasa drogowego przyczepie samochodowej. Od decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożył imieniu Spółki jej prokurent J. D. Zarzucił on organowi I instancji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Podniósł, że zabudowana przyczepa nie jest reklamą. Żądał między innymi przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wezwało Spółkę do uzupełnienia odwołania o podpis członka zarządu Spółki. Wskazało, że zgodnie z umową Spółki jej zarząd jest dwuosobowy. Zatem w świetle art. 205 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) oświadczenia woli w imieniu zarządu składają dwaj członkowie zarządu bądź jeden członek zarządu i prokurent. Na dowód przedstawiło wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego. Wezwanie powyższe zostało dokonane pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a uzupełnienie podania miało nastąpić w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Prokurent Spółki pismem z dnia [...]r. poinformował Kolegium, że jest prokurentem samoistnym i w związku z tym może reprezentować odwołującą się samodzielnie. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu wskazało, iż odwołanie, jak każde podanie musi zostać podpisane przez wnoszącego. W związku z tym, iż zgodnie ze statutem Spółki organem uprawnionym do jej reprezentowania jest zarząd dwuosobowy, to w świetle art. 205 ustawy Kodeks spółek handlowych odwołanie powinno zostać podpisane przez dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i prokurenta. Uzasadnienie zawiera również obszerny wywód wskazujący, że także w świetle art. 109 (1) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) jednoosobowa reprezentacja Spółki przez prokurenta była nieskuteczna. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do tutejszego Sądu złożyła spółka reprezentowana przez prokurenta. Wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucił organowi II instancji błędną interpretację przepisów ustawy Kodeks spółek handlowych dotyczących reprezentacji spółki z ograniczona odpowiedzialnością oraz błędną interpretację art. 109 Kodeksu cywilnego. Kolegium odpowiadając na skargę wniosło i jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle § 2 wspomnianego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 63 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia jako "K.p.a.") "podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu". Pod pojęciem podania należy rozumieć między innymi żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia i inne. Z przepisu tego wynika, że podpis jest niezbędnym elementem odwołania. Wskazuje on wnoszącego pismo i pozwala zidentyfikować, czy podanie pochodzi od podmiotu uprawnionego. Brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, jeśli nie zostanie usunięty przez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych. W przypadku stron niebędących osobami fizycznymi odwołanie winno zostać podpisane przez osobę lub osoby pełniące funkcję ich ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Jeśli jednak strona działa przez pełnomocnika, odwołanie winno być podpisane przez tego ostatniego, który reprezentuje swego mocodawcę. Reguły powyższe odnoszą się również do przedsiębiorców działających w formie spółek prawa handlowego. Zgodnie z art. 205 § 1 ustawy Kodeks spółek handlowych "jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem". Jak wynika z powyższego przepisu regułą reprezentowania w spółce z zarządem wieloosobowym jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i prokurenta. Umowa spółki może wprowadzać inny sposób reprezentacji, jednakże musi to nastąpić w sposób oczywisty. Postanowienia umowy muszą być w tym względzie wyraźne, aby nie wywołać wątpliwości jaką ma być reprezentacja spółki w konkretnym przypadku. Przepis powyższy określa sposób reprezentacji organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie oznacza to jednak, iż skuteczne oświadczenie woli w imieniu spółki może zostać złożone jedynie przez zarząd. Może to uczynić również odpowiednio umocowany pełnomocnik. A takim pełnomocnikiem jest właśnie prokurent samoistny. Zgodnie z art. 109 (1) § 1 Kodeksu cywilnego "prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa". Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu prokura jest najszerszym ze znanych pełnomocnictw, które z punktu widzenia źródła umocowania najbliższe jest przedstawicielstwu ustawowemu. W wypadku gdy w spółce powołano prokurenta, zarząd może być "zmuszony" do współdziałania z prokurentem, ale także reprezentowanie przez prokurenta może stanowić "wyręczenie" zarządu przy dokonywaniu czynności prawnych (Por. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 205 Kodeksu spółek handlowych Lex/el). "Upoważnienie do czynności sądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (prokura zastępuje pełnomocnictwo procesowe) i pozasądowych, oznacza, że prokura dotyczy nie tylko zwykłych czynności spółki, ale również czynności przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. Do przykładowych czynności sądowych prokurenta należeć może wnoszenie i cofanie pozwu, ustanowienie pełnomocnictw procesowych, zawieranie ugody w procesie, a więc wszelkie czynności proceduralne przed sądem, a także innymi organami, na przykład administracji publicznej, samorządowej)" (Por. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 41 Kodeksu spółek handlowych Lex/el). Prokurent jest więc umocowany do działania w imieniu przedsiębiorcy (a nie jego zarządu) w postępowaniu administracyjnym (w tym w postępowaniu przed organami podatkowymi i celnymi, Urzędem Patentowym RP, Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urzędem Regulacji Energetyki, organami samorządu terytorialnego, organami administracji rządowej) i sądowoadministracyjnym (postępowanie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym). Umocowanie prokurenta przed powyższymi organami i sądami obejmuje możliwość zawierania ugód w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (Por. R. Uliasz, Komentarz do art.109(1) Kodeksu cywilnego Lex/el). W związku z przedstawioną wcześniej argumentacją można uznać, iż prokurent samoistny posiada wystarczające umocowanie do reprezentowania przedsiębiorcy (tu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) w postępowaniu administracyjnym. Umocowanie to bez wątpienia obejmuje możliwość składania środków zaskarżania od rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało błędnej wykładni art. 205 ustawy Kodeks spółek handlowych oraz art. 109 (1) Kodeksu cywilnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało podpisane przez prokurenta samoistnego Spółki J. D. Okoliczność ta jest bezsporna. Zatem podanie (odwołanie) zostało podpisane przez pełnomocnika Spółki. Brak zatem podstaw aby uznać, iż nie zostało ono podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. weźmie pod uwagę dokonaną przez Sąd wykładnię art. 205 ustawy Kodeks spółek handlowych oraz art. 109 (1) Kodeksu cywilnego.