I OSK 1713/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SAB/Po 112/13 o odrzuceniu skargi K. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SAB/Po 112/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2013 r. K. Z. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Poznań Filia Stare Miasto o przyznanie zasiłku celowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówiono pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości przyznanego świadczenia na zakup leków z uzasadnieniem, że wnioskodawca przekracza wymagane kryterium dochodowe w wysokości 542 zł. Od decyzji powyższej K. Z. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. W dniu [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję w przedmiocie utrzymania decyzji organu I instancji. W dniu 7 października 2013 r. wpłynęła za pośrednictwem SKO skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania i stwierdzenie, że decyzja nie została jeszcze wydana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podało, że posiedzenie składu orzekającego, na którym zapadło rozstrzygnięcie w tej sprawie odbyło się w dniu [...] września 2013 r. Z uwagi jednak na dużą ilość spraw, które zostały przydzielone do rozstrzygania poszczególnym członkom etatowym Kolegium, przy braku środków budżetu Państwa na działalność członków pozaetatowych SKO oraz z uwagi na nieobecność w pracy sprawozdawcy w okresie od 30 września 2013 r. do 30 października 2013 r. sporządzenie uzasadnienia w tej sprawie i wysłanie go nastąpiło z opóźnieniem. Skarżący na pytanie Sądu czy wzywał organ do usunięcia naruszenia prawa, odpowiedział, że był wielokrotnie w SKO w czerwcu, lipcu, sierpniu i usłyszał, że pracownik przebywa na urlopie wypoczynkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając skargę stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone przez skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Skarżący, mimo wezwania Sądu I instancji, nie nadesłał potwierdzenia wniesienia takiego wezwania. Tym samym w świetle art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", zaniechanie wniesienia formalnie wezwania do usunięcia naruszenia prawa do organu wyższego stopnia skutkuje odrzuceniem skargi na przewlekłość postępowania, bez względu na to, jakie skarżący podnosi zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia postępowania przez organ. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności (art. 14 k.p.a.). Wyjątkowo sprawa może być załatwiona ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Z akt sprawy nie wynika aby skarżący wezwał w ten sposób do usunięcia naruszenia prawa a skarżący tego nie udowodnił. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł K. Z., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, że wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 37 § 1 k.p.a., art. 14 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. – polegające na nieuprawnionym odrzuceniu skargi wskutek przyjęcia, że skarżący nie wezwał Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący wskazywał Sądowi, że kilkakrotnie stawiał się w siedzibie SKO w Poznaniu i wzywał ten organ do rozpoznania jego odwołania w zakreślonym w k.p.a. terminie. Tego typu wezwanie stanowi realizację przesłanki z art. 37 § 1 k.p.a., a więc jest wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, organ już przy pierwszej wizycie skarżącego powinien poinformować o tym, że przysługuje mu środek prawny przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. i, że co do zasady, środek ten powinien zostać wniesiony w formie pisemnej. Skarżący nie jest prawnikiem i nie zna przepisów k.p.a. Uznał, że skoro odwołanie jest rozpoznawane opieszale, powinien zwrócić na to właściwemu organowi uwagę. Czynności tej dokonał kilkakrotnie, za każdym razem pozostając w przeświadczeniu, że dokonuje jej skutecznie. Skoro organ władzy publicznej nie wykonał ciążącego na nim z mocy art. 9 k.p.a. obowiązku poinformowania skarżącego, że forma jest, co do zasady, niewłaściwa – skarżący nie może ponosić konsekwencji takiego zaniechania organu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi zatem niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez samorządowe kolegium odwoławcze, zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują nad nim organu wyższego stopnia. Zatem skarga wniesiona przez K. Z. winna zostać poprzedzona wezwaniem Kolegium do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a., co w rozpoznawanej sprawie – jak wynika z akt sprawy - nie miało miejsca. Brak wezwania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu do usunięcia naruszenia prawa obligowało Sąd I instancji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosowane na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. powinno mieć formę określoną w art. 63 k.p.a. Powinno być zatem wniesione pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu, ustnie do protokołu albo za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej utworzonej na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., poz. 235). Z jego treści powinno zaś wynikać, że intencją złożenia wezwania jest żądanie usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności bądź przewlekłym załatwianiu sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, nie wykazał, aby wezwanie takie złożył, co wyklucza dopuszczalność skargi. Ponadto brak wyczerpującego pouczenia strony o sposobie wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie może prowadzić do uznania, że skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów wynikających z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Wskazując na niezawiniony brak wezwania do usunięcia naruszenia prawa strona może ewentualnie skorzystać z innych przysługujących w ramach procedury administracyjnej środków. Dlatego też, zarzut, naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 37 § 1 k.p.a., art. 14 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.