I OZ 58/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 214/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowienie to zapadło w wyniku sprzeciwu skarżącej od postanowienia z dnia 13 października 2014 r., którym referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stwierdził bowiem, że choć skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy zadeklarowała posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,24 ha gruntów rolnych i miesięczne dochody na poziomie [...] zł, to z załączonych dokumentów źródłowych, zwłaszcza wyciągów z rachunku bankowego wynika, że suma obrotów w okresie 1 lipca – 30 września 2014 r. na rachunku bankowym skarżącej wyniosła [...] zł. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wskazała, iż jest to kwota "brutto", a po dokonaniu niezbędnych wydatków (zakup podłoża, nasion, paliwa, nawozów, środków ochrony roślin, spłata kredytu) pozostała jej kwota 43 zł. W przekonaniu Sądu I instancji sytuacja skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem tego Sądu ani na podstawie wniosku, ani na podstawie przedstawionych dokumentów nie można jednoznacznie ustalić sytuacji materialnej skarżącej, która motywowałaby przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. Treść wniosku oraz oświadczenia, które miały wykazać bardzo niskie dochody z gospodarstwa rolnego jest niespójna z przepływem środków finansowych na rachunku bankowym. Na tle złożonego oświadczenia i przedłożonych dokumentów niejasne pozostają dochody skarżącej. Jak wynika z wyciągu z rachunku w Banku Zachodnim WBK wnioskodawczyni uzyskuje regularnie znaczne wpływy, np. w kwotach [...] zł, [...] zł, [...] zł. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazuje dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Saldo na tym właśnie rachunku za okres od 1 lipca 2014 do 7 października 2014 r. znacznie przekroczyło kwotę [...] zł. Przedstawione wątpliwości uniemożliwiły zatem Sądowi I instancji uznanie, że skarżąca nie może ponieść w niniejszej sprawie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła E. S. podnosząc, podobnie jak w treści sprzeciwu, że wpływy na konto to kwota "brutto", od której należy odliczyć koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto oświadczyła, iż z uwagi na wypadek na polu i choroby nie była w stanie zebrać części plonów, które uległy zniszczeniu. Do zażalenia skarżąca dołączyła dokumentację lekarską oraz decyzję KRUS o niezdolności do pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona może uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych oraz uprawnienie do przyznania jej pełnomocnika z urzędu (adwokata, radcy prawnego) bez konieczności ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.). Prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w pełnym zakresie, o jakie zawnioskowała strona polega właśnie na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu i zwolnieniu od kosztów sądowych (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Po myśli art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. może to nastąpić wówczas, gdy brak jest możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (w obu powyższych zakresach). Należy zatem mieć na względzie po pierwsze, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, bo zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania, po wtóre że to ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy, po trzecie że ocena istnienia przesłanek ustawowych pozostawiona została sądom I instancji, które oceniając sytuację materialną biorą pod uwagę całokształt okoliczności sprawy. Należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, iż skarżąca w niniejszej sprawie nie przedstawiła w sposób niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. Rozbieżność pomiędzy podaną kwotą miesięcznych dochodów skarżącej ([...] zł), a wpływami na konto bankowe w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych, nasuwa istotne wątpliwości co do prawdziwości złożonych oświadczeń, dając zarazem podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy stronie skarżącej. Skarżąca bowiem w konsekwencji nie wykazała spełnienia ustawowych przesłanek pozwalających na uwzględnienie jej żądania. Tym bardziej, że poza załączonymi do akt sprawy rachunkami za energię elektryczną, nie udokumentowała żadnych innych wydatków ponoszonych na prowadzenie gospodarstwa rolnego. W tych okolicznościach nie sposób uznać, iż przy wpływach na konto bankowe tak znacznych sum pieniężnych skarżąca nie jest w stanie pokryć wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł czy też skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżąca winna dostrzec także i tę kwestię, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych podatników, co wymusza wnikliwą analizę wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych w tej materii. Godzi się na koniec podkreślić, iż zażalenie skarżącej pozbawione jest jakichkolwiek konkretów, które pozwoliłyby na dokonanie odmiennej oceny jej sytuacji materialnej niż wynika to z ustaleń poczynionych przez Sąd meriti. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.