I SA/Wa 1745/14

WyrokWSA w Warszawie2014-08-01

Skład orzekający: Iwona Maciejuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdy działki wydzielone pod drogi wewnętrzne nie przeszły z mocy prawa na własność gminy, ponieważ nie zostały przeznaczone pod drogi publiczne?
Ratio decidendi
Właścicielowi nieruchomości nie przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdy działki wydzielone pod drogi wewnętrzne nie przeszły z mocy prawa na własność gminy, ponieważ nie zostały przeznaczone pod drogi publiczne. Przejście własności nieruchomości na rzecz gminy następuje z mocy prawa tylko w przypadku wydzielenia działek pod drogi publiczne, co musi wynikać z decyzji podziałowej. W sytuacji, gdy właściciel sam inicjuje podział nieruchomości, a wydzielone drogi mają charakter wewnętrzny i nie przeszły na własność gminy, brak jest podstaw do wypłaty odszkodowania.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki wydzielone pod drogi wewnętrzne w wyniku podziału nieruchomości. Organy administracji odmówiły, uznając, że działki te nie przeszły z mocy prawa na własność gminy, ponieważ nie zostały przeznaczone pod drogi publiczne. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. [...] T.P. i Wspólnicy Sp.j. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki "T. T. P. i Wspólnicy" Sp. j., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Prezydent W., na wniosek spółki "T. T. P. i Wspólnicy" Sp. j., zatwierdził podział nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Decyzja Prezydenta W. wydana została na podstawie art. 93, art. 96, art. 97 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W wyniku podziału powstały działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...]. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. spółka "T. T. P. i Wspólnicy" Sp. j. złożyła do Burmistrza [...] wniosek o zawarcie porozumienia w przedmiocie wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Jako podstawę wniosku spółka podała art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi Prezydent W. pismem z dnia [...] maja 2013 r. poinformował wyżej wymienioną, że wniosek nie spełnia przesłanek do ustalenia odszkodowania, gdyż nie nastąpiła z mocy samego prawa utrata prawa własności nieruchomości na skutek decyzji z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]. W dniu [...] czerwca 2013 r. spółka wniosła o merytoryczne rozpoznanie jej wniosku poprzez wydanie decyzji lub postanowienia. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Prezydent W. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...]. Uznał, że skoro nie nastąpiło przejście z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości, to brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła spółka "T. T. P. i Wspólnicy" Sp. j., zarzucając m.in. naruszenie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...], nie podzielając zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniu, decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]. Organ stwierdził, że przepisy art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na które powołuje się strona skarżąca domagając się ustalenia i wypłaty odszkodowania, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Z treści decyzji podziałowej z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] wynika, że działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha są przeznaczone pod drogi. Drogi te - będące planowanymi ulicami [...] oraz ulicą [...] - nie zostały zaliczone do żadnej kategorii dróg, a ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie leży także w liniach rozgraniczających drogi, nie stały się z mocy prawa własnością W.. Wynika to wprost z powołanej podstawy prawnej decyzji podziałowej oraz jej rozstrzygnięcia. Tym samym brak było podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda podkreślił, że odwołujący się nie kwestionowali decyzji podziałowej i nie składali odwołania co do przyjętego w decyzji podziałowej charakteru wydzielonej działki gruntu jako drogi, chociaż uważali, że obowiązujące wówczas przepisy prawa obligowały organ do uznania publicznego charakteru wydzielonej drogi. Nie kwestionowali też stosownej opinii organu co do zgodności proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczegółowymi, choć w opinii tej wskazano już na charakter przedmiotowej drogi (ulica [...], ulica [...]). Zdaniem organu, w niniejszym postępowaniu nie można kwestionować, czy też na nowo ustalać treści rozstrzygnięcia decyzji o podziale nieruchomości. Wojewoda [...] podniósł, że w niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy wypłata odszkodowania mogła nastąpić na podstawie art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm., sporządzonego w Paryżu 20 marca 1952 r., Dz. U. z 1995 r. Nr 36. poz. 175), który stanowi, że każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia i nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. W związku z wyrokiem Europejskiego Trybunał Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie B. i inni przeciwko Polsce (nr 22531/05), w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano na taką możliwość. Organ stwierdził jednak, że w przepisach prawa administracyjnego brak jest normy uzasadniającej wypłatę odszkodowania w przypadku, gdy ograniczenie wykonywania prawa własności nieruchomości przeznaczonej po drogę ma charakter jedynie faktyczny. W szczególności przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierają podstawy do wypłaty takiego odszkodowania. Zapłata odszkodowania przewidziana jest w ustawie w przypadku wywłaszczenia polegającego, zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy, na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przepisach prawa administracyjnego uregulowana jest jedynie sytuacja utraty przez właścicieli nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości przeznaczonej pod drogę, przewidziana w art. 98 § 1 ustawy. Zdaniem Wojewody, w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, odszkodowanie za faktyczne ograniczenie prawa własności może być dochodzone jedynie przed sądem cywilnym. Spółka "T. T. P. i Wspólnicy" Sp. j., reprezentowana przez adwokata, wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji pełnomocnik skarżącej Spółki zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez ich błędną wykładnię, tj. uznanie, iż wydzielone w drodze podziału ulice [...][...] i [...] oraz ulica [...][...] nie posiadają kategorii dróg publicznych, 2. naruszenie art. 98 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje odszkodowanie za przejście prawa własności działek gruntu nr [...], nr [...] i nr [...] na rzecz jednostki samorządu terytorialnego oraz pominięcie faktu zaniechania przeprowadzenia przez organ negocjacji ze skarżącą spółką, 3. naruszenie art. 2, art. 7, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez ich niezastosowanie, tj. zaakceptowanie okoliczności, że skarżąca została pozbawiona prawa do swobodnego dysponowania swoją własnością stanowiącą przedmiotowe działki gruntu, bez przyznania jej stosownego odszkodowania; II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 107 ust. 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. niezawarcie w zaskarżonej decyzji właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadniając naruszenie art. 98 ust. 1 u.g.n. i art. 2 ust. 1 u.d.p. skarżąca spółka stwierdziła, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że ciągi komunikacyjne, które powstaną na przedmiotowych działkach, nie będę drogami publicznymi. Zgodnie z uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu osiedli [...] i [...], w § 84, § 88, § 89, § 90, § 91 i § 103 przewidziano, że przedmiotowe wydzielone ulice będą stanowiły drogi dojazdowe do poszczególnych budynków. Będą pełniły zatem funkcję ogólnodostępnych ciągów komunikacyjnych służących miejscowym potrzebom i uzupełniających sieć komunikacyjną. Drogi zaś, nieprzeznaczone do wyłącznego użytku mieszkańców zamkniętego osiedla, czyli służące nieograniczonej liczbie potencjalnych użytkowników, którzy mogą korzystać z nich na podobnych zasadach jak z dróg wybudowanych i utrzymywanych przez samorząd lub inny podmiot publiczny, należy zaliczyć do dróg publicznych. Nadto, w myśl § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, jedną z klas dróg publicznych jest właśnie droga dojazdowa. Drogi dojazdowe mogą należeć do kategorii dróg gminnych. Skarżąca podkreśliła, że istotne jest, czy konkretna działka jest wydzielona pod drogę publiczną, co następuje, jeśli obszar wydzielonej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie chodzi przy tym o wybudowanie drogi (która może zostać wybudowana dużo później), ani o nadanie drodze określonej kategorii drogi publicznej, lecz o samo przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną. Określona kategoria może być bowiem nadana drodze publicznej (zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.p.) dopiero wtedy, gdy droga spełnia ustawową funkcję w sieci drogowej, co jest możliwe wtedy, gdy uzyska ona określone parametry techniczno-użytkowe, a uzyskanie ich następuje w praktyce dopiero po wybudowaniu drogi. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji przedmiotowe działki zostały przeznaczone pod ulice [...]. W związku z powyższym, organ II instancji błędnie uznał, iż wydzielone działki nr [...], nr [...] i nr [...] nie stanowią dróg publicznych. Pełnomocnik skarżącej Spółki nie zgodziła się z organem, iż w niniejszej sprawie nie nastąpiło przejście prawa własności nieruchomości na rzecz stosownego organu. Zdaniem skarżącej wydzielone działki gruntu stanowią drogi publiczne i w dniu uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. doszło z mocy prawa do przejścia własności przedmiotowych działek na rzecz gminy. Powstał wówczas obowiązek ze strony organu do wypłacenia skarżącej stosownego odszkodowania. Ponadto, zdaniem spółki, organ II instancji błędnie przyjął, że aby można było mówić o powstaniu obowiązku odszkodowawczego ze strony Prezydenta W., musi w pierwszej kolejności nastąpić przejście prawa własności nieruchomości, co w analizowanym postępowaniu nie nastąpiło, a fakt ten potwierdza zapis księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości. W ocenie spółki wypłata odszkodowania nie jest uzależniona od tego, czy doszło do wpisu do księgi wieczystej prawa własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do działki wydzielonej pod drogę, czy droga została wybudowana i czy został wydany akt o zaliczeniu drogi do odpowiedniej kategorii dróg publicznych. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II CSK 672/12 skarżąca stwierdziła, że nawet gdyby przyjąć, że ulica nie posiada statusu drogi publicznej, to sam ten fakt nie stanowi przeszkody dla rozważenia konieczności wypłaty odszkodowania za przejętą działkę. W ocenie spółki organ II instancji naruszył art. 98 ust. 3 u.g.n. również z tego powodu, iż nie zwrócił uwagi na fakt, że Prezydent W. zaniechał przeprowadzenia obligatoryjnych negocjacji ze skarżącą celem uzgodnienia wysokości odszkodowania. Organ administracji zobligowany jest zareagować na propozycję rozpoczęcia negocjacji, czego nie uczynił. W szczególności spółka nie otrzymała żadnego pisma od organu w sprawie podjęcia bądź odmowy podjęcia negocjacji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie. W zakresie wniosku Wojewody [...] dotyczącego trybu rozpoznania skargi skarżąca Spółka nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W sprawie tej spółka "T. T. P. i Wspólnicy" Sp. j. wystąpiła z wnioskiem o wypłatę odszkodowania, w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 199 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), za nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Zgodnie z art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem treść decyzji podziałowej, bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. W związku z tym, to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę, jako ciągu komunikacyjnego, która nie ma charakteru publicznego. W niniejszej sprawie decyzja podziałowa z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] została wydana na podstawie art. 93 ust. 3, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 i art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się m.in. wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustaleniem na tej drodze odpowiednich służebności drogowych. Stosownie zaś do art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Decyzja podziałowa z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] powołuje się wprost na art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w jej rozstrzygnięciu zawarty jest warunek, o którym mowa wyżej. Ponadto z treści decyzji podziałowej wynika, że działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha są przeznaczone pod drogi. Drogi te, będące planowanymi ulicami [...] (działka nr [...] i nr [...]) oraz ulicą [...] (działka nr [...]), nie zostały zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych. Przedmiotowa nieruchomość nie leży także w liniach rozgraniczających drogi. W takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wydzielone w wyniku podziału drogi mają charakter dróg publicznych i że przeszły z mocy prawa na własność gminy. Prezentowane w skardze stanowisko, że o charakterze drogi przesądzają przepisy m.in. ustawy o drogach publicznych (zarzut naruszenia art. 2 ust. 1) nie jest trafne. O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza treść decyzji podziałowej, bowiem co już podkreślono, to z decyzji podziałowej powinno wynikać, że konkretna działka została wydzielona pod drogę publiczną, a nie pod drogę jako ciąg komunikacyjny, i z tego względu, na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, który prezentuje także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że istotne jest przywołanie w podstawie prawnej decyzji podziałowej art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego, jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepis ten warunkuje więc podział nieruchomości koniecznością ustanowienia przy zbywaniu nowo powstałych działek odpowiedniej służebności i wyklucza tym samym twierdzenie o przejściu własności wskazanych działek na gminę z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Ta okoliczność przesądza o braku podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania (v. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. II SA/Sz 455/13, wyrok NSA z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt 1681/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady ograniczenie przez organy Państwa korzystania z prawa własności działek, przeznaczonych na drogi publiczne, służące do użytku powszechnego, uniemożliwia właścicielom efektywne czerpanie korzyści z ich prawa własności. Przy czym chodzi tu o ograniczenie korzystania z prawa własności wskutek inicjatywy organów władzy publicznej. W takiej sytuacji niewątpliwie po stronie Państwa istnieje obowiązek odszkodowawczy, gdyż w ten sposób ograniczone zostaje prawo własności. Zupełnie inaczej przedstawia się natomiast sytuacja, gdy właściciel z własnej woli podejmuje inicjatywę i dąży do podziału swojej nieruchomości, doprowadzając do powstania nowych działek, wśród których znajdą się także te tworzące drogę, nie mającą statusu drogi publicznej (służebność drogi koniecznej). W takim przypadku, zaistniałe "ograniczenie" własności, wynikające z samej inicjatywy właściciela, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, nie rodzi po stronie Państwa obowiązku odszkodowawczego, tym bardziej, że działki nie zostały wydzielone pod drogi publiczne, które stałyby się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa, czy gminy. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca Spółka kwestionowała decyzję podziałową, a tym samym charakter wydzielonych działek gruntu. Nie kwestionowała też stosownej opinii organu, co do zgodności proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczegółowymi, choć w opinii tej wskazano na charakter przedmiotowej drogi (ulica [...], ulica [...]). W niniejszej sprawie nie ma podstaw do kwestionowania, czy też ustalania na nowo treści rozstrzygnięcia decyzji o podziale nieruchomości. Trzeba wskazać, że już tylko z uwagi na charakter wydzielonych działek przeznaczonych pod drogi, niebędące drogami publicznymi, przepis art. 98 ust. 3 nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Jednak podkreślić należy, że o powstaniu obowiązku odszkodowawczego ze strony organu nie można mówić również z uwagi na fakt, iż nie została spełniona kolejna przesłanka z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wbrew stanowisku skarżącej, nie doszło do przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa. Potwierdza to zapis księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, by dysponentem spornych działek był inny podmiot niż skarżąca. Zatem, prawo własności nieruchomości, w odniesieniu do których Spółka domaga się przyznania odszkodowania, nadal przysługuje skarżącej Spółce, która może nimi swobodnie dysponować. Posiada w związku z tym pełnię uprawnień właścicielskich umożliwiających zwalczanie ewentualnych (jak sama skarżąca podkreśla - przyszłych) naruszeń jej prawa własności. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak władczej reakcji właściciela na korzystanie z jego nieruchomości tak jak z drogi publicznej przez osoby do tego nieuprawnione, nie może automatycznie świadczyć o dorozumianym i władczym poszerzeniu sieci dróg publicznych o te właśnie nieruchomości przez właściwego zarządcę drogi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1365/12; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że celem normy art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest przejęcie przez gminę na własność każdej działki o charakterze komunikacyjnym. Przejście nieruchomości na własność gminy następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela. Brak jest podstaw do uznania, iż gmina winna nabywać nieruchomości, które nie służą celom publicznym i wydatkować środki publiczne na nabycie wszystkich dróg, w tym niemających charakteru dróg gminnych. Wydzielenie działki drogowej zapewniającej komunikację nowopowstałych działek z drogami publicznymi pozostaje w interesie właściciela nieruchomości dokonującego podziału i przyszłych właścicieli poszczególnych działek, zwiększa ono atrakcyjność i cenę działek. Może być ono także warunkiem dokonania podziału - zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Wielokrotnie w interesie właściciela nieruchomości leżeć może posiadanie drogi o charakterze wewnętrznym i niezasadne byłoby pozbawianie go takiej możliwości, przez wprowadzenie regulacji przenoszącej własność każdej działki drogowej na gminę. W ocenie Sądu, odmowa wypłaty odszkodowania – w stanie faktycznym niniejszej sprawy – nie narusza art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36. poz. 175), który stanowi, że każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia i nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Brak jest podstaw do przyznania odszkodowania w sytuacji, gdy wydzielone działki gruntu nie przeszły z mocy prawa na Skarb Państwa, czy gminę, albowiem nie zostały wydzielone pod drogi publiczne, a właściciel ma możliwość w ramach dostępnych mu instrumentów prawnych skutecznie sprzeciwić się korzystaniu z drogi, albo gdy korzystanie z drogi wewnętrznej przez innych właścicieli działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości odbywa się w ramach służebności gruntowej (v. wyrok NSA z dnia 15.05.2014 r., sygn. akt I OSK 2548/12; wyrok NSA z dnia 20.04.2012 r., sygn. akt I OSK 2229/11). W niniejszej sprawie z taką sytuacją mamy do czynienia. Z decyzji podziałowej wynika, że warunkiem podziału było ustanowienie służebności drogowych lub sprzedaż udziałów w drodze wewnętrznej (art. 99 u.g.n.). Tym samym, w ocenie Sądu, wyrok Europejskiego Trybunał Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie B. i inni przeciwko Polsce (nr 22531/05) nie znajduje odniesienia do niniejszej sprawy. Tym samym, odmowa przyznania odszkodowania nie koliduje z normami prawa międzynarodowego, jak też nie narusza powołanych w skardze przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wbrew zarzutom skargi, postępowanie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] prowadzone było prawidłowo, z poszanowaniem wszelkich reguł określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.). Organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, a wydając rozstrzygnięcie trafnie ocenił całokształt okoliczności sprawy i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło