II FZ 291/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 577/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 20 marca 2014 r. nr ... w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (sygn. akt I SA/Gl 577/14) odmówił F. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy wyjaśnił, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w wysokości 200 zł. Złożone do akt sądowych dwa oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach są rozbieżne: z jednego wynika, że skarżący, pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,06 ha, a jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1300 zł netto, natomiast z drugiego wynika, że majątek skarżącego stanowi działka o powierzchni 600 m² zabudowana domem o powierzchni 60 m², a dochody jego gospodarstwa domowego ograniczają się do emerytury żony w wysokości 800 zł netto. Pismem z dnia 9 grudnia 2014 r., doręczonym w dniu 15 grudnia 2014 r., referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie stosownych dokumentów. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia 22 grudnia 2014 r., przedstawił informacje uzyskane od skarżącego. W ich świetle mieszka on wraz z żoną w domu należącym do spółki założonej przez wnuczkę. Małżonkowie nie posiadają rachunków bankowych, swoje dochody przeznaczają na wydatki na leczenie w kwocie 1000 zł, a w pozostałej części na utrzymanie. Utrzymują się oni jedynie z emerytur, których wysokość nie uległa obniżeniu i jest na tym samym poziomie jak w oświadczeniach złożonych do akt. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny również odmówił przyznania prawa pomocy. W swoim rozstrzygnięciu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący niespójnie zaprezentował stan posiadanego majątku i przeznaczenia nieruchomości, a nadto nie wskazał na jedno ze świadczeń emerytalnych, o którym jest z kolei mowa w piśmie pełnomocnika z dnia 22 grudnia 2014 r. Przy ocenie formularzy powstały zatem wątpliwości, które wykluczyć mogła stosowna dokumentacja źródłowa. Dlatego też pełnomocnik wnioskodawcy został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów. W ocenie Sądu skierowane wezwanie, nie zostało wykonane, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty (wyszczególnione w wezwaniu referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2014 r.), od których zależało rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Sąd dodał, że brak dokumentów źródłowych nie pozwala ustalić sytuacji skarżącego właściwie w jakimkolwiek aspekcie i rozwiać wątpliwości, jakie budzą złożone dotychczas oświadczenia. Odnosi się to zwłaszcza do okoliczności dotyczących wysokości dochodów wnioskodawcy i wydatków. Sąd podkreślił, że skarżący jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, który nie tylko winien zdawać sobie sprawę z konsekwencji niezłożenia dokumentów, ale też przecież winien przedsięwziąć środki, aby dokumenty złożyć. Powinien bowiem tak zorganizować współpracę ze skarżącym, aby wezwanie wykonać. Tymczasem pełnomocnik poprzestał na przekazaniu jedynie informacji uzyskanych od skarżącego. Strona wniosła zażalenie na opisane wyżej postanowienie Sądu z dnia 16 lutego 2015 r. Treść zażalenia skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest identyczna jak treść sprzeciwu, który skarżący wniósł na postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 stycznia 2015 r. Autor zażalenia podkreślił, że pełnomocnik udzielający odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego jest w stanie przekazać informacje udzielone przez mocodawcę, a zatem nie jest w stanie zgromadzić i przekazać dokumentów, których dotyczyło wezwanie. Podniósł także, że skoro referendarz sądowy zauważył rozbieżności w treści oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej, to powinien zobowiązać do wyjaśnienia tych kwestii, czego jednak nie uczynił. Wobec tego, skarżący zarzucił referendarzowi sądowemu, że nie wyjaśnił jego sytuacji materialnej w stopniu, który uzasadniałby oddalenie wniosku. Z uwagi na powyższe zdaniem skarżącego postanowienie referendarza sądowego powinno zostać zmienione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, a zatem zażalenie strony należy oddalić. W niniejszej sprawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, ubiega się o zwolnienie z kosztów sądowych. W tym celu konieczne jest złożenie wypełnionego i podpisanego wniosku na urzędowym formularzu oraz poparciem go stosownymi dokumentami źródłowymi gdy okaże się, że dane zawarte w formularzu są niewystarczające lub budzą wątpliwości do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych. Wynika to wprost z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem podstawę do przyznania tej ulgi jest wykazanie, przy pomocy stosownej dokumentacji i dowodów potwierdzających, istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu konieczna jest współpraca strony z Sądem i wypełnianie kierowanych do niego wezwań. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Niewątpliwe jest, że w aktach sprawy znajdują się dwa rozbieżne oświadczenia o sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach podatnika – różniące się stanem posiadania i wysokością emerytury żony skarżącego. Rozbieżności tych nie usunęło pismo pełnomocnika z dnia 22 grudnia 2014 r., a wręcz je pogłębiło. W piśmie tym pełnomocnik informuje, że dochody małżonków "od pewnego czasu uległy drastycznej zmianie, gdyż nie prowadzą już gospodarstwa rolnego, utrzymują się jedynie z emerytur, których wysokość nie uległa obniżeniu i jest na tym samym poziomie jak w oświadczeniach złożonych do akt sprawy". Z tak przekazanej informacji można wnioskować, że nie tylko żona podatnika otrzymuje emeryturę (w nieokreślonej wysokości), ale również świadczenie emerytalne dostaje skarżący, o czym nie było mowy w złożonych do Sądu oświadczeniach. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, że postępowanie skarżącego i jego pełnomocnika uniemożliwiło wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek dokumentów źródłowych, a złożone przez stronę niespójne oświadczenia, jak również znajdujące się w aktach sprawy pismo pełnomocnika z dnia 22 grudnia 2014 r. tylko pogłębiło trudności w ocenie stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.