II GZ 914/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Finansów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt V SO/Wa 5/14 o wymierzeniu organowi grzywny w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek A.L. do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2014 r. sygn. akt V SO/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wymierzył Ministrowi Finansów grzywnę w wysokości 1 000 zł za nieprzekazanie skargi w sprawie ze skargi A.L. (sygn. akt V SA/Wa 1594/14) na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego. Sąd ustalił, że Minister Finansów przekazał sądowi administracyjnemu skargę A.L. z [...] stycznia 2014 r. dopiero z początkiem lipca 2014 r., czyli z ponad czteromiesięcznym opóźnieniem. Sąd również wyjaśnił, że przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania w określonym terminie skargi wraz z aktami sprawy jest bezwzględny. Samo nieprzekazanie skargi w terminie określonym ustawą jest podstawą do wymierzenia organowi grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. Przedstawione ze strony organu wyjaśnienia wpłynęły natomiast na wysokość wymierzonej grzywny. Bowiem wobec wątpliwości co do treści pisma z dnia [...] stycznia 2014 r., Minister Finansów skierował pytanie do wnioskodawcy o sprecyzowanie swoich żądań. Przesyłka wróciła z adnotacją: "adresat wyprowadził się". Zatem skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu do korespondencji. To spowodowało uznanie pisma za nowy wniosek o umorzenie należności i przesłanie go do organu pierwszej instancji. Dopiero z korespondencji pomiędzy Wojewodą S. a skarżącym wynikało jednoznacznie, że pismo z [...] stycznia 2014 r. stanowi skargę do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji nastąpiło niedopełnienie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., a wniosek skarżącego jest uzasadniony, gdyż grzywna ma za zadanie zdyscyplinować organ obecnie, jak i na przyszłość. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Minister Finansów, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ zarzucił: 1. naruszenie art. 55 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 1, 2 i 3 oraz art. 57 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię, polegające na uznaniu, że Minister Finansów nie przekazał do WSA w terminie wskazanym w art. 54 § 2 p.p.s.a, skargi strony, podczas gdy pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. nie było skargą w rozumieniu art. 57 § 1 p.p.s.a., gdyż nie spełniało podstawowych wymogów formalnych skargi; dlatego też termin do jej wniesienia nie rozpoczął swego biegu wraz z doręczeniem Ministrowi Finansów wskazanego pisma w dniu [...] stycznia 2014 r., a dopiero gdy strona uzupełniła swoje pismo w sposób nadający jej cechy skargi w dniu [..] czerwca 2014 r., co obligowało organ do jej wniesienia w terminie 30 dni, z czego organ się wywiązał, a co za tym idzie wymierzenie grzywny było bezpodstawne; 2. naruszenie art. 54 § 2 p.p.s.a., poprzez niewzięcie pod uwagę okoliczności, że wyłączną przyczyną przekazania pisma strony z dnia [...] stycznia 2014 r. do WSA z przekroczeniem terminu określonego w tym przepisie było zaniedbanie strony, która zredagowała pismo w sposób wykluczający możliwość uznania go za skargę i uniemożliwiła wyjaśnienie wątpliwości co do jego treści, podczas gdy z treści wskazanego przepisu wynika, że kwestie wymierzania grzywny oraz jej wysokość należy oceniać w kontekście wszystkich okoliczności sprawy, a zatem także stopnia zawinienia, co doprowadziło do błędnego wymierzenia Ministrowi Finansów kary grzywny za to, że strona spowodowała przekazanie skargi później niż miałoby to miejsce, gdyby działała prawidłowo; 3. naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez wymierzenie Ministrowi Finansów grzywny za przyczynienie się do powstania opróżnienia, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Minister Finansów nie przyczynił się do opróżnienia w żaden sposób, a co za tym idzie wniosek strony o ukaranie nie powinien zostać uwzględniony; 4. naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 61 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że Minister Finansów powinien za stronę zdecydować, jaki cel ma jej pismo bez wcześniejszego uzyskania oświadczenia strony w tym przedmiocie, mimo że pismo zredagowane jest w sposób wykluczający możliwość uznania go za skargę bez dodatkowych wyjaśnień i strona została prawidłowo pouczona o przysługujących jej prawach i środku zaskarżenia; w taki sposób oczekiwanego postępowania organu wynika z rozumowania a contario opartego na ukaraniu Ministra Finansów grzywną za to, że zwrócił się do strony o wyjaśnienia nie będąc pewnym ani treści pisma z dnia [...] stycznia 2014 r. ani intencji strony. Minister Finansów w uzasadnieniu argumentował, że pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. nie spełniało formalnych wymagań skargi, a podjęte przez organ prawidłowe działania w celu wyjaśnienia intencji tego pisma nie doprowadziły do uzyskania żadnego oświadczenia ze strony autora. Dlatego też za błędne należy uznać ustalenie Sądu, że Minister Finansów nie przedłożył w terminie skargi, gdyż pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. nie było skargą aż do dnia [...] maja 2014 r., czyli do dnia sporządzenia oświadczenia przez A.L. pozwalającego jednoznacznie ustalić charakter i cel tego pisma, zaś termin przekazania skargi powinien być liczony dopiero od dnia wpływu tego oświadczenia do Ministra Finansów, tj. od dnia [...] czerwca 2014 r. Dopiero rozpatrując łącznie pismo z [...] stycznia 2014 r. i pismo z [...] maja 2014 r. możliwe jest ustalenie, że A.L. składa skargę do sądu administracyjnego. W ocenie organu skarga strony została prawidłowo złożona w dniu 2 czerwca 2014 r., kiedy uzupełnione zostały braki pisma, umożliwiające odczytanie intencji skarżącego i od tego momentu należy liczyć termin do przekazania skargi wraz z aktami sprawy. Zważywszy, że skarga została wniesiona wraz z aktami sprawy i odpowiedzią do WSA w dniu 2 lipca 2014 r., należy uznać, że dochowany został termin wyznaczony przez ustawodawcę, a zatem nie zaszły przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. W odpowiedzi na zażalenie A.L. wniósł o oddalenie tego środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 tej ustawy. Rozstrzygnięcie wniosku strony o zastosowanie sankcji przewidzianej w omawianym przepisie powinno być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności sprawy, a zwłaszcza ustaleniem przyczyn uchybienia terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wymierzając organowi grzywnę, nie rozpatrzył wszelkich istotnych okoliczności sprawy. Z akt sprawy wynika, że Minister Finansów doręczając stronie decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., pouczył ją prawidłowo o przysługujących środkach zaskarżenia tj. skardze do sądu administracyjnego. Pomimo tego A.L. pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. oznaczył, jako zażalenie na postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r. Nadto zawarł w nim żądanie umorzenia mandatu. Wobec tego, że wymienione pismo nie spełniało podstawowych wymogów skargi oraz zawierało żądanie umorzenia mandatu, Minister Finansów w celu wyjaśnienia charakteru pisma, tj. czy stanowi ono skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., czy też jest nowym wnioskiem o umorzenie należności, wezwał stronę do złożenia stosownego wyjaśnienia, informując jednocześnie, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje potraktowanie pisma jako nowego wniosku o umorzenie należności. Wezwanie to zostało zwrócone organowi w dniu [...] lutego 2014 r. z adnotacją: "adresat wyprowadził się". Mając na uwadze to, że właściwym do załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego jest w pierwszej instancji Wojewoda S., Minister Finansów przekazał sprawę temu organowi. W dniu [...] czerwca 2014 r. do Ministra Finansów wpłynęło pismo Wojewody S. przekazujące wniosek A.L. z dnia [...] maja 2014 r. skierowany do WSA o wymierzenie organowi grzywny, w którym oświadczył on, że pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. stanowi skargę do sądu administracyjnego na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2013 r. Wobec tego oświadczenia, organ w dniu [...] lipca 2014 r. przekazał to pismo wraz z aktami do WSA w Warszawie. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że Minister Finansów podjął niezbędne czynności do wyjaśnienia charakteru i celu pisma z dnia [...] stycznia 2014 r., nadał bieg temu pismu poprzez przekazanie go wraz z aktami do Wojewody S., a następnie po otrzymaniu w dniu [...] czerwca 2014 r. oświadczenia strony zawartego w piśmie z dnia [...] maja 2014 r., przekazał skargę wraz z aktami do WSA w dniu [...] lipca 2014 r. tj. z zachowaniem ustawowego terminu do przekazania skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopiero od dnia [...] czerwca 2014 r. organ mógł traktować pismo z dnia [...] stycznia 2014 r., jako skargę. Nie doszłoby do sytuacji zaistniałej w sprawie, gdyby strona prawidłowo wypełniała swoje obowiązki, w szczególności ciążący na niej obowiązek informowania organu o zmianie adresu do korespondencji. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.,orzekł jak w sentencji. Nadto Sąd odstąpił od zasadzenia zwrotu kosztów postępowania w całości stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a.