II GSK 1108/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1486/14 w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. G. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1486/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał L. G. pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia doręczenia decyzji. W decyzji określono m.in. warunek przedłożenia w oddziale regionalnym Agencji zaświadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik – w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Następnie pismem z dnia [...] października 2011 r. strona została poinformowana o wejściu w życie przepisów nowelizujących okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie, jako rolnik. Jednocześnie organ poinformował o obowiązku złożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. W dniu [...] lutego 2012 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek L. G. o płatność, która została następnie wypłacona w dniu 20 marca 2012 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował stronę m.in. o konieczności przedłożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS w terminie 60 dni kalendarzowych od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia 19 maja 2013 r. oraz o przewidzianych sankcjach za jego nieprzedłożenie. W dniu [...] września 2013 r. L. G. złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wymagane zaświadczenie z KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, datowane na dzień 9 września 2013 r. Pismem z dnia [...] października 2013 r. L. G. poinformował organ, że był ubezpieczony w KRUS w wymaganym okresie, natomiast zapomniał o złożeniu zaświadczenia ze względu na problemy zdrowotne. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił L. G. kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 2250 zł. L. G. złożył odwołanie od tej decyzji. W następstwie powyższego Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podniósł, że L. G. nie dopełnił warunku określonego w § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.) i nie przedłożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Z tej przyczyny w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania § 20 ust. 4 rozporządzenia nakazującego zwrot 3% kwoty pomocy. Zdaniem organu, przedstawione dokumenty nie potwierdziły wystąpienia w sprawie przypadku siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz § 22 rozporządzenia. L. G. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 24 listopada 2014 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2011 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 209, poz. 1247), które od dnia 3 października 2011 r. znowelizowało brzmienie § 19 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z nowym brzmieniem § 19 pkt 1 rozporządzenia skarżący miał obowiązek przedłożyć Agencji zaświadczenie KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik - w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Organ poinformował skarżącego o zmianie tego przepisu, stosownie do wymogów § 2 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego. Zdaniem Sądu I instancji, z treści § 20 rozporządzenia wynika, że termin ten ma charakter terminu prawa materialnego, zatem jest on nieprzekraczalny i niemożliwy do przywrócenia. L. G. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1486/14 skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącego wniósł również o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: - prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2011 r., pozostające w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwą wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie z uwagi na uznanie za tożsame co do formy: pism informujących skarżącego z dnia [...] października 2011 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2013 r., stanowiących wykonanie zobowiązania z § 2 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego oraz decyzji z pouczeniem z dnia [...] września 2011 r., wydanej na podstawie § 15 ust. 4 rozporządzenia, a w rezultacie uznanie, że pismo informujące jest wystarczające do wywołania skutku skutecznego powiadomienia skarżącego o zmianie obowiązku i powinności udokumentowania jego realizacji; - prawa materialnego, tj. art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z § 20 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym, poprzez jego zastosowanie, mimo że nie zaszły okoliczności uzasadniające jego zastosowanie z uwagi na wadliwość formy przyjętej do zmiany warunków decyzji z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że Sąd I instancji wydaje się nie zauważać związku pomiędzy decyzją o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, a decyzją z dnia [...] września 2011 r. przyznającą płatność i kolejnymi "pismami informującymi" skarżącego o zmianie przepisów oraz terminu na spełnienie nałożonych na niego zobowiązań. Przedstawiając swoje stanowisko, Sąd I instancji pominął kwestię formy decyzji z dnia [...] września 2011 r. i wpływu na tę decyzję informacji z dnia [...] października 2011 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz zależności pomiędzy samą decyzją administracyjną a informacją przekazywaną skarżącemu w wykonaniu obowiązku przewidzianego w § 2 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego. Skarżący podkreślił, że rozporządzenie zmieniające nie narzuciło formy, w jakiej powinno się odbyć "poinformowanie beneficjentów" o zmianach zaszłych w ich zobowiązaniach. Tymczasem w myśl § 15 ust. 4 rozporządzenia, decyzja o przyznaniu pomocy zawiera pouczenie o konieczności spełnienia warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, i przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 19 oraz konieczności zwrotu pomocy w przypadku niespełnienia tych warunków lub nieprzedłożenia dokumentów. W świetle powyższego informacja o zmianie warunków nie koresponduje z wymogami co do formy nakładanymi na decyzję zawierającą pouczenie. Z tej przyczyny, zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia trwałości decyzji. Sąd I instancji pominął bowiem okoliczność, że sama informacja zawarta w piśmie z dnia [...] października 2011 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2013 r. doprowadziła do modyfikacji istotnych warunków decyzji z dnia [...] września 2011 r. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga kasacyjna nie została uwzględniona. Skarżący kwestionuje przede wszystkim formę powiadomienia go o zmianie określonego w § 19 pkt 1 wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. terminu do przedłożenia Agencji zaświadczenia w właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik. Zmiana terminu nastąpiła za sprawą zmiany rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r. rozporządzeniem tegoż Ministra z 27 września 2011 r. Skoro, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną ten termin był określony w decyzji o przyznaniu pomocy, to jego zmiana wymagała zmiany decyzji o przyznaniu pomocy. Zarzut ten jest oczywiście nieuzasadniony. Z § 15 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r. wyraźnie wynika, że określenie w decyzji wspomnianego terminu do przedłożenia zaświadczenia ma charakter pouczenia, a więc nie jest elementem rozstrzygnięcia organu. Stwierdzenie to koresponduje z treścią § 2 ust. 2 rozporządzenia z 27 września 2011 r. zmieniającego rozporządzenie z 17 października 2007 r. Przepis ten stanowi, że Agencja RiMR w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia przekaże beneficjentom informację o konieczności złożenia zaświadczenia, o którym mowa w § 19 pkt 1 rozporządzenia. Wynika z tego, że omawiana zmiana terminu do złożenia zaświadczenia pociąga za sobą jedynie obowiązek poinformowania beneficjenta o tej zmianie, a nie obowiązek zmiany decyzji zawierającej pouczenie o terminie do złożenia tego zaświadczenia. Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, orzeka w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd (art. 258 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a). W związku z powyższym o wynagrodzeniu pełnomocnika z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.