I SA/Wa 1011/12
WyrokWSA w Warszawie2012-09-13
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu, mogło stwierdzić nieważność tego orzeczenia, mimo że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne związane z późniejszym oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich na podstawie decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1961 r. z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego), ponieważ organ nie wyjaśnił, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., nie zachodzą w sytuacji, gdy późniejsze oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej było poprzedzone inną decyzją administracyjną, a nie decyzją o odmowie przyznania prawa własności czasowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłego właściciela o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1961 r., które odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tego orzeczenia, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa, ale jednocześnie stwierdziło, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności. X Sp. z o.o., która uzyskała prawo użytkowania wieczystego do części gruntu na podstawie decyzji administracyjnej z 1990 r., wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 156 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi X Sp. z o. o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku adwokata W. S. pełnomocnika H. N., M.G., J. W., E. D., K. S. oraz adwokata M. W. pełnomocnika "X" Sp. z o.o. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1961 r. znak [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej na [...] rej. hip. [...], w części stanowiącej własność Miasta W., tj. co do gruntu wchodzącego aktualnie w skład działek ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w obrębie [...], wydane zostało z naruszeniem prawa, uchyliło zaskarżoną decyzję i stwierdziło nieważność w/w orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W.
Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona na [...] nr hip "[...]" rej. hip. [...] (obecnie róg [...] i [...]) objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Objęcie nieruchomości przez Gminę W. w trybie dekretu nastąpiło z dniem 16 sierpnia 1948 r. tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W.
W dniu [...] grudnia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości.
Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1961 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło M. G. przyznania prawa własności czasowej do gruntu opisanej powyżej nieruchomości [...] położonej na [...] podnosząc, że nieruchomość przeznaczona została pod budownictwo przemysłowe.
Wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. spadkobiercy byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzono, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1961 r. znak [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej na [...] rej. hip. [...], w części stanowiącej własność Miasta W., tj. co do gruntu wchodzącego aktualnie w skład działek ew. nr [...], nr [...] nr [...], nr [...] w obrębie [...], wydane zostało z naruszeniem prawa. Jednocześnie stwierdzono, że z powodu wywołania przez to orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa nieruchomość w części stanowiącej własność komunalną wchodzi obecnie w skład część działki ew. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...]. Działki te są, przedmiotem prawa użytkowania wieczystego na rzecz poszczególnych podmiotów wskazanych na wstępie uzasadnienia decyzji.
Kolegium wskazało, że Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej na [...]rej. hip. [...] z uchybieniem treści art. 7 ust. 2 dekretu, na podstawie bliżej nieokreślonego planu zagospodarowania przestrzennego z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego gruntu pod budownictwo przemysłowe, oraz bez zbadania czy przeznaczenie nieruchomości w planie da się pogodzić z korzystaniem z niej przez dotychczasowego właściciela. Powyższe stanowiło, zdaniem Kolegium, rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Tylko bowiem bezsporne wykazanie braku możliwości pogodzenia tych dwóch sposobów wykorzystania przedmiotowego gruntu dawało organowi prawo wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku byłego właściciela o ustanowienie własności czasowej.
Kolegium powołało się ponadto na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. III AZP 4/92; uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. OPS 7/96; oraz uchwałę składu 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 1998 r. sygn. OPK 4-7/98 z uzasadnienia których wynika, że nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz państwa lub gminy, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji. Zatem dany akt (decyzja) wywołuje nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepis prawa materialnego, ani też przepisy procesowe stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego skutku poprzez wydanie decyzji. Z uzasadnień powyższych uchwał wprost wynika, zdaniem organu, że jeśli grunt dekretowy oddano w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej tylko na podstawie umowy cywilnoprawnej zachodzą nieodwracalne skutki prawne, a jeśli ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów dekretowych umową cywilnoprawną na rzecz osoby trzeciej było poprzedzone decyzją administracyjną, to nie ma nieodwracalnych skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.
Reasumując organ stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1961 r. w części dotyczącej mienia komunalnego. W szczególności bowiem, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, do gruntu stanowiącego część dawnej nieruchomości hipotecznej rej. hip. [...], na rzecz podmiotów trzecich nie nastąpiło w wykonaniu decyzji administracyjnej. A więc organ nadzoru nie ma w zakresie swoich kompetencji uprawnienia do anulowania umów cywilno-prawnych.
Pismem z dnia [...] marca 2010 r. adw. W. S. złożył w imieniu H.N., M.G., J. W., E. D. i K. S. wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy.
Argumentował , że organ I instancji nie dokonał oceny umowy w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1990 r. o oddaniu spornego gruntu w użytkowanie wieczyste, która poprzedzona była decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...], z dnia [...]marca 1990 r. mocą której przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz X spółka z o.o. Podobnie organ nie dołączył do akt sprawy mapy stanowiącej załącznik do w/w decyzji z dnia [...] marca 1990 r., która to mapa odzwierciedla rozliczenie pierwotnej nieruchomości nr ew. [...], której dotyczy wskazana decyzja i wraz z kolejnymi podziałami obrazuje, że działki będące przedmiotem sprawy powstały w wyniku jej podziału.
W dniu 20 kwietnia 2010 r. do Kolegium wpłynęło uzupełnienie wniosku adwokata W. S. z żądaniem uwzględnienia w treści decyzji działki nr ew. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Do pisma dołączono następujące dokumenty:
1) Szkic przebiegu granic nieruchomości "[...]", działek ewidencyjnych oraz ksiąg wieczystych,
2) Szkic przebiegu granic dawnej nieruchomości "[...]" na tle działek ewidencyjnych,
3) Rozliczenie powierzchni nieruchomości hipotecznej "[...]" w działkach ewidencyjnych i księgach wieczystych.
Pismem z dnia [...] marca 2010 r. X Sp. z o.o. reprezentowana przez adw. M. W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowana decyzja odpowiada wszelkim wymaganiom art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Wobec treści odwołań, organ II instancji dołączył do akt niniejszej sprawy decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1990 r., umowę w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1990 r. oraz mapę sytuacyjną- stanowiącą załącznik do decyzji - wpisaną do Zasobu Geodezyjnego w dniu [...] marca 1990r. za nr [...]
W wyniku rozpoznania wymienionych odwołań oraz dokumentów , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1961 r., którym odmówiono przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położnej na [...] rej. hip. [...], w części stanowiącej własność Miasta W., tj. co do gruntu wchodzącego aktualnie w skład działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji w zakresie w jakim organ ten stwierdził rażące naruszenia prawa – art. 7 ust.2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta Warszawy. Podkreśliło, że Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem z dnia [...] lipca 1961 r. odmówiło, bez wyjaśnienia i podania jakichkolwiek powodów zajętego stanowiska, przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej na [...] rej. hip. [...]. Poza tym, organ przywołał treść nieokreślonego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym zapisano przeznaczenie przedmiotowego gruntu pod budownictwo przemysłowe chociaż Ogólny Plan Zabudowania z dnia [...] sierpnia 1931r. badanych działek nie obejmował a plan z [...] stycznia 1961 r. przewidywał ich przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe. Kolegium podkreśliło też, że tylko bezsporne wykazanie braku możliwości pogodzenia sposobu korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela i przewidzianego w obowiązującym planie, dawało organowi prawo wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku byłego właściciela o ustanowienie własności czasowej, zaś organowi II instancji prawo utrzymania takiego orzeczenia w mocy. Organ powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych.
Poza tym Kolegium wskazało, że ponownie badając akta sprawy oraz dołączone do nich w postępowaniu odwoławczym dokumenty, ustaliło, iż w wyniku podziału pierwotnej działki nr ew. [...]objętej decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] marca 1990 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz X Sp. z o.o. gruntu położonego w W. przy ul. [...] - powstały obecne działki ewidencyjne nr [...],[...],[...] i [...]. Umowa cywilnoprawna w formie aktu notarialnego została podpisana w dniu [...] maja 1990 r.
Odnosząc się do zagadnienia nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 par.2 k.p.a., Kolegium przywołało treść uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. OPS 7/96, oraz szeregu orzeczeń sądów administracyjnych i wskazało, że w przedmiotowej sprawie badanie przesłanki z art. 156 par. 2 k.p.a. nie może mieć miejsca w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej, lecz tylko w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą zawartej umowy ustanowienia użytkowania wieczystego .
Odnosząc się do zarzutu, że przy orzekaniu w przedmiotowej sprawie została pominięta działka o nr ew. 8 stanowiąca własność Skarbu Państwa, Kolegium przytoczyło uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1996 r., sygn. [...], który wskazał, że: Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest organem właściwym do rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej przed dniem 27 maja 1990 r. na podstawie art. 7 ust 2 dekretu warszawskiego.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem X Sp. z o.o. w W., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła organowi:
1. naruszenie przepisów postępowania w tym:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium z przywołaniem, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji gdy wymieniona decyzja nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa ewentualnie w przypadku stwierdzenia, że decyzja Prezydium została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zarzuciła naruszenie;
- art. 156 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Prezydium nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych gdy wymieniona decyzja wywołała takie skutki;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy korzystanie z gruntu przez ówczesnego właściciela gruntu dało się pogodzić z przeznaczeniem tego terenu według planu zabudowania oraz czy orzeczenie Prezydium wywołało nieodwracalne skutki prawne oraz czy konkretne skutki, na które powołała się skarżąca, są skutkami tego orzeczenia;
- art. 8, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń i w zasadzie wyłącznie cytatów orzeczeń sądów administracyjnych, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz uniemożliwia dokonanie jej kontroli. W szczególności organ nie wyjaśnił dlaczego uznał, że orzeczenie Prezydium zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz dlaczego organ uznał, iż zdarzenia powołane przez Skarżącą w postępowaniu nie stanowią nieodwracalnych skutków orzeczenia Prezydium, oraz poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji tj. niewskazanie dlaczego organ uchylił poprzednią decyzję SKO wydaną w tej sprawie i dlaczego na podstawie tego samego stanu prawnego i faktycznego orzekł odmiennie;
- naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw podjętego rozstrzygnięcia;
- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony skarżącej o zebranym materiale dowodowym, a tym samym uniemożliwienie jej brania czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego poprzez uznanie, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem w/w przepisu, a sytuacji gdy decyzja odpowiada wszelkim jego wymogom, przy jednoczesnym całkowitym zaniechaniu wyjaśnienia czy korzystanie z danego gruntu przez ówczesnego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem tego terenu według planu zabudowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi strona przywołała argumenty na poparcie w/w zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący ma obowiązek rozpatrzeć sprawę w granicach określonych wyłącznie w treści art. 156 par. 1 k.p.a., co oznacza, że nie jest władny do rozpoznania sprawy co do jej istoty w granicach określonych orzeczoną decyzją. Celem tego postępowania jest tym samym ustalenie, czy badana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w treści przywołanego art. 156 par. 1 k.p.a. Dokonywana ocena czyniona jest według stanu rzeczy istniejącego w dacie wydania tej decyzji.
Zasadnie organy obu instancji uznały ,że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] lipca 1961 r. dotknięte jest wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Prezydium Rady Narodowej miasta W. wydając orzeczenie z dnia [...] lipca 1961 r. uchybiło obowiązkowi wynikającemu z treści art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie miasta W. Przepis ten stanowi, że Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Literalna treść przepisu przesądza zatem, że odmowa uwzględnienia wniosku dekretowego może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji gdy korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego .
Negatywne rozpoznanie wniosku, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - zawarte w orzeczeniu z dnia 31 lipca 1961 r. - ferowane przez Prezydium Rady Narodowej W. - nie zawiera w treści jego uzasadnienia, ani też w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych, żadnego uzasadnienia dlaczego organ ten przyjął, że korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela nie dało pogodzić się z przeznaczeniem tej nieruchomości wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego. Słusznie wskazały organy obu instancji, że wspomniane uzasadnienie i materiał dokumentacyjny zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazują, że przed wydaniem orzeczenia z dnia [...] lipca 1961 r. organ prowadzący postępowanie nie podjął próby ustalenia tej okoliczności, zaniechał w ogóle prowadzenia w tym przedmiocie postępowania wyjaśniającego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że teren zajęty pod sporną działkę został przeznaczony pod budownictwo przemysłowe. Nie wskazał jednak, treść jakiego planu zagospodarowania przestrzennego stała się podstawą wydanej decyzji. Okoliczność ta jest istotna dla oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie, przede wszystkim z tej przyczyny, że badana nieruchomość nie była objęta Ogólnym Planem Zabudowania Miasta W., który został zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., natomiast w planie zabudowy zatwierdzonym uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] stycznia 1961 r., omawiana działka przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe.
W kontekście zapisów obu wymienionych planów stanowisko organu odzwierciedlone w orzeczeniu z dnia [...] lipca 1961 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia, a zapis o planowanym przeznaczeniu nieruchomości na cele przemysłowe użyty został w sposób całkowicie dowolny.
Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że wskazana okoliczność, łącznie z zaniechaniem przeprowadzenia przez Prezydium jakiegokolwiek postępowanie wyjaśniającego w celu zbadania istnienia lub nie istnienia przesłanek art. 7 ust. 2 dekretu, dyskredytuje legalność orzeczenia z dnia [...] lipca 1961r. Za ugruntowany w orzecznictwie administracyjny należy uznać pogląd, że samo przeznaczenie gruntu w planie na określony cel, nie wyklucza z definicji przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego tego gruntu, bez jednoznacznego wyjaśnienia kwestii możliwości pogodzenia jego korzystania z przeznaczeniem nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego (np. uchwała pięciu sędziów NSA z dnia 28.11.2008r. sygn. I OPS 5/08).
Wbrew zarzutom skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając jako organ nadzoru nie mogło dokonywać ustaleń czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem tego terenu w planie zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). Organ rozpoznając sprawę w trybie art. 156 par.1 k.p.a. nie rozpatruje jej ponownie, lecz bada, czy w sprawie naruszone zostały przesłanki zastosowanego w orzeczeniu administracyjnym przepisu .
Podobnie wskazać należy, że ocena organów obu instancji co do zaistnienia rażącego naruszenia prawa nie koncentrowała się na zarzucie braku powołania się przez Prezydium na konkretny plan zagospodarowania przestrzennego. Istota problemu sprowadzała się do kwestii, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...] lipca 1961 r. w swoim uzasadnieniu przywołało treść planu zabudowania dla badanej działki jako budownictwo przemysłowe, gdy tymczasem plan z 1931 r. w ogóle tej działki nie obejmował, a plan z 1961 r. wskazywał dla niej przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe - nie zaś jak w orzeczeniu stwierdzono, budownictwo przemysłowe.
Zawarty w skardze zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 156 par. 2 k.p.a. także, zdaniem sądu, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy.
Fakt, że w konsekwencji wydania przez Prezydium Rady Narodowej miasta W. orzeczenia z dnia [...] lipca 1961 r., dokonano kolejnych rozporządzeń będącą przedmiotem sporu nieruchomością na rzecz osób trzecich, które działały w dobrej wierze i były chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, które skarżący omawia szczegółowo w swoim piśmie [...] września 2009 r. nie przesądza, że rozporządzenia te były bezpośrednim skutkiem wymienionego orzeczenia i pozostają z nim w adekwatnym związku przyczynowym.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażony w zaskarżonej decyzji, wywiedziony z treści uzasadnienia uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 7/96. Z jej uzasadnienia wprost wynika obowiązek odróżnienia skutków prawnych, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu lecz wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi.
W istocie bowiem odmowa ustanowienia własności czasowej na rzecz poprzedniego właściciela gruntu wydana w oparciu o art. 7 ust 2 dekretu powodowała, że znajdujące się na nieruchomości budynki przechodziły najpierw na własność Gminy a potem Państwa, zaś późniejsze oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, jeśli było poprzedzone inną decyzją administracyjną, nie może być uznane za skutek decyzji odmownej lecz późniejszych decyzji wydanych w innych sprawach oraz innych zdarzeń prawnych.
Za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych należy uznać pogląd, że jeśli grunt dekretowy został oddany w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej tylko na podstawie umowy cywilnoprawnej, zachodzą nieodwracalne skutki prawne decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej w rozumieniu art. 156 par. 2 k.p.a., natomiast jeśli ustanowienie użytkowania wieczystego tych gruntów umową cywilnoprawną na rzecz osoby trzeciej było poprzedzone decyzją administracyjną, to nie ma nieodwracalnych skutków prawnych tej decyzji (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 28 maja 1992 r. Sygn. III AZP 4/92, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. Sygn. OPS 7/96, uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. OPK 47/98)
Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy jednoznacznie przesądza, że nieruchomość objęta orzeczeniem Prezydium z dnia [...] lipca 1961 r. została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz X spółka z o.o. mocą decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] marca 1990 r., a dopiero w wykonaniu tej decyzji nastąpiło notarialne oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i dalszy obrót. Mapa geodezyjna dla celów prawnych , wpisana do ewidencji Składnicy Map i Dokumentów w dniu [...] marca 1990 r. za nr [...] i dalsze podziały wynikające z dołączonych do akt dokumentów obrazują, że będące przedmiotem sporu działki nr [...],[...],[...] i [...], powstały z podziału działki [...], objętej decyzją z dnia [...] marca 1990r.
Tym samym uznać należy, że nieodwracalne skutki prawne związane z obrotem prawnym wymienionymi działkami nie są konsekwencją odmowy ustanowienia prawa własności czasowej z dnia [...] lipca 1961 r., lecz wspomnianej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] marca 1990 r.
Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organ art. 7,77 par.1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania ustaleń, w zakresie, czy korzystanie z gruntów przez dotychczasowego właściciela, który złożył wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy dało się pogodzić z przeznaczeniem tego terenu według planu zabudowy, nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które zostały wskazane wyżej a mianowicie, że organ nadzoru nie ma możliwości ponownego badania sprawy lecz dokonuje jej kontroli w zakresie wyznaczonym treścią art. 156 par. 1 k.p.a.
Także naruszenie przez organ treści art. 8, art. 107 §1 i § 3 k.p.a. nie miało zdaniem sądu miejsca. Pomimo nieprzejrzystej formy, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie informacje istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz stanowisko organu. Zacytowane orzeczenia dokumentują natomiast wyrażoną na wstępie tezę, że w przypadku poprzedzenia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu decyzją administracyjną - nieodwracalne skutki prawne są wynikiem tej decyzji, nie zaś decyzji o odmowie przyznania dawnemu właścicielowi prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). W tym kontekście uchybienie organu w postaci nieustosunkowania się do treści pisma skarżącego z dnia 10 września 2009 r. pozostają bez wpływu na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.
Tym samym uznać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozostawia wątpliwości co do treści badanych okoliczności faktycznych, jak również ich oceny prawnej. Cytowane w nim orzeczenia sądowe stanową jedynie dowód, że treść zapadłej decyzji znajduje oparcie w obowiązującym orzecznictwie sądowo - administracyjnym.
Na koniec stwierdzić wypada, że sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 9 i 11 k.p.a. oraz art. 10 §. 1 k.p.a. Treść i podstawa rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie pozostawiają wątpliwości co do stanowiska zajętego przez organ, a zarzut naruszenia art. 10 k.p.a mógłby odnieść skutek jedynie wówczas, gdyby skarżący wykazał, że uchybienie które zarzuca uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło