II OSK 987/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie NSA Zdzisław Kostka del WSA Paweł Groński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 920/14 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 920/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. K. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2014 r. ([...]) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że J. K. zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem z dnia 5 marca 2013 r. o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...] [...]j Sp. z o.o. w B. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (nr [...]) działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu, organ ten postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. (nr [...]) na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania zażalenia i stwierdził jego niedopuszczalność, a następnie przekazał zażalenie Wojewodzie Podkarpackiemu zgodnie z właściwością. Wojewoda Podkarpacki postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. (nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że wnioskodawca nie ma legitymacji do złożenia wniosku o wymeldowanie z lokalu przy u. [...] w B., ponieważ lokal jest własnością Gminy [...] (oddany w wieczyste użytkowanie [...] sp. z o.o. w B.). Wojewoda stwierdził, że wymeldowanie dotyczy osób fizycznych, natomiast spółka z o.o. - osoba prawna ma tam swoją siedzibę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi J. K. na to postanowienie, wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1347/13 uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu Sąd przyjął, że Wojewoda Podkarpacki przedwcześnie rozpoznał zażalenie na postanowienie Wójta Gminy o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania [...] w B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...]w B., ponieważ w obrocie prawnym pozostawało postanowienie Kolegium stwierdzające niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Wojewoda Podkarpacki ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. (nr [...]) utrzymał w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [..] sierpnia 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania spółki. Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek meldunkowy odnosi się wyłącznie do osób fizycznych. [...] w B. jest osobą prawną (spółką z o.o.), a w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. ma swoją siedzibę. Powyższe uzasadnia, zdaniem organu, odmowę wszczęcia postępowania o wymeldowanie Spółki na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 920/14 oddalił skargę J.K. na tę decyzję. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że podstawą prawną wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. [...] Sp. z o.o. w B. jako osoba prawna nie podlega wynikającemu z tej ustawy obowiązkowi meldunkowemu. W związku z tym nie można na drodze postępowania administracyjnego domagać się jej wymeldowania. Skarżący chcąc doprowadzić do usunięcia ze swojego sąsiedztwa [...] mógłby tego ewentualnie dochodzić na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wywiódł ponadto, że nawet w sytuacji, gdyby [....] był osobą fizyczną, skarżący z uwagi na art. 15 ust. 2 ustawy, nie mógłby dochodzić jego wymeldowania z uwagi na brak przymiotu strony w tym postępowaniu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do lokalu położonego przy ul. [...] w B. Z powyższego wynika, że postępowanie z wniosku skarżącego o wymeldowanie spółki zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną a ponadto z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Zatem organ prawidłowo na podstawie art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. J. K. zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2015 r. skargą kasacyjną, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił: a) naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli działalności administracji publicznej i niezasadne oddalenie skargi, b) naruszenie art. 28 i art. 61a k.p.a. przez niezasadne przyjęcie, że nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wymeldowanie [...] w B. z lokalu znajdującego się przy ul. [....] w B. i w konsekwencji nieprawidłowe rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że Sąd I instancji niezasadnie zaakceptował zaskarżone postanowienie, mimo że organy odmówiły wszczęcia postępowania stwierdzając, że skarżący nie jest właścicielem lokalu przy ul. [...] w B. Organy nie zbadały, czy ma on interes prawny we wszczęciu postępowania o wymeldowanie, podczas gdy taki interes mógł mieć z uwagi na bliskie sąsiedztwo lokali. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną organ I instancji nie wyjaśnił, jaka jest podstawa odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania. W uzasadnieniu podał jedynie, że J. K. jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. [...], natomiast lokal [..] jest własnością Gminy [...], która oddała go w wieczyste użytkowanie [...] Sp. z o.o. w B. Ponadto dodał, że Zakład jest osobą prawną a nie fizyczną, w związku z czym nie jest zameldowany w spornym budynku, lecz ma tam swoją siedzibę. Z powyższego w żaden sposób nie wynika, że odmowa wszczęcia postępowania podyktowana była brakiem przymiotu strony w postępowaniu. Takie wnioski wysuwa dopiero Sąd w zaskarżonym wyroku. Skoro jednak brak przymiotu strony był podstawą odmowy wszczęcia postępowania o wymeldowanie, to organ nie powinien dopuszczać się analizy merytorycznej sprawy i uzasadniać, że wniosek strony jest niezasadny z uwagi na to, że [...] jest osobą prawną. Wojewoda Podkarpacki nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona i dlatego podlega oddaleniu. Zarzut naruszenia art. 61a k.p.a. został wadliwie sformułowany. W zarzucie skargi kasacyjnej wymieniono bowiem jedynie art. 61a k.p.a., nie zwracając uwagi na to, że ten przepis ma dwa paragrafy. Niemniej jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że wnoszący skargę kasacyjną kwestionuje uznanie przez Sąd I instancji i organy administracji, że nie ma podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie z jego wniosku o wymeldowanie [...] Sp. z o.o. w B. z lokalu bezpośrednio sąsiadującego z lokalem którego jest współwłaścicielem i w konsekwencji zarzuca wadliwe zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., jeżeli żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie zachodzi ostatnia z wyżej wymienionych formalnych przesłanek uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania spółki z o.o.o. Instytucja zameldowania (wymeldowania) ma bowiem zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych. Z tych dość oczywistych względów, jak się wydaje dostatecznie wyjaśnionych wnoszącemu skargę kasacyjną w postępowaniu przed organami administracyjnymi i w postępowaniu przed Sądem I instancji, nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania o wymeldowanie wobec podmiotu prawa, który nie wymaga zameldowania, a zatem nie może być również wymeldowany. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego niewyjaśnienia kwestii interesu prawnego wnoszącego skargę kasacyjną w sprawie o wymeldowanie spółki z o.o. należy zauważyć, że rozważania Sądu I instancji odnoszące się do tej materii miały charakter wyłącznie hipotetyczny, oparty na założeniu, że "nawet gdyby [...] spółka z o.o. w B. był osoba fizyczną". Oczywiście spółka nie jest osobą fizyczną i dlatego kwestia interesu prawnego wnoszącego o jej wymeldowanie jest bezprzedmiotowa. Stąd również bezprzedmiotowy jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd art. 28 k.p.a. Nie jest w związku z tym uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli działalności administracji publicznej i nieprawidłowe oddalenie skargi. Wnoszący skargę kasacyjną za pomocą tego zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. kwestionuje bowiem wynik przeprowadzonej przez Sąd kontroli zaskarżonego aktu, a nie niewykonanie tej kontroli. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa za nieuzasadnione i dlatego oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.