I SA/Wa 1033/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody P. z dnia [...] maja [...] r., którym przekazał on Wojewodzie W. do rozpatrzenia - według właściwości - wniosek H.L. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy. Wyrokiem z dnia [...] września 1990 r., sygn. akt [...] Sąd Wojewódzki w S. w sprawie z powództwa H. L. przeciwko Skarbowi Państwa – Urzędowi Rejonowemu w S. ustalił, że ojciec powódki W. A. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, tj. we wsi [...]., gmina [...], Powiat [...], woj. W. pozostawił jako właściciel nieruchomość w postaci gruntów o powierzchni [...] ha [...] m2. W dniu [...] listopada 1998 r. Urząd Rejonowy w S. zaświadczył (nr [...]), że H.L. posiada uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...], gm. [...], powiat [...], woj. W. przez W. i A. A. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na poczet nabycia nieruchomości Skarbu Państwa, określonych w art. 212 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741). Następnie Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia [...] lutego 2001 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa H. J. i C. A. przeciwko Skarbowi Państwa ustalił, że poprzednicy prawni powodów A.A. i A. A. pozostawili we wsi [...], gmina [...], powiat [...], woj. W. gospodarstwo rolne o pow. [...] ha gruntów rolnych i pastwisk zabudowane budynkiem mieszkalnym drewnianym, parterowym krytym słomą, częściowo podpiwniczonym, składającym się z [...] izb i sienią we współwłasności w ½ z W. A. oraz budynkami gospodarczymi, stodołą drewnianą krytą słomą na podmurówce o wymiarach [...] w ½ części, stodołą drewnianą krytą słomą o wymiarach [...] we współwłasności w ½ części, spichlerzem drewnianym słomą o wymiarach [...] we współwłasności w ½ części, wozownią drewnianą krytą słomą o wymiarach [...] we współwłasności w ½ części oraz budynkiem stajnią drewnianą o wymiarach [...] i owczarnią o wymiarach [...], a ponadto w folwarku [...] gospodarstwo o pow. [...] ha stanowiące grunty orne zabudowane budynkiem roszarni lnu o wymiarach [...] i że do tychże nieruchomości przysługiwało im prawo rzeczowe w postaci prawa własności. Z kolei w zaświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] Starosta K. stwierdził m.in., iż uprawnienia do ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione przez repatriantów A. i A. A. w miejscowości [...] i [...] i, gm. [...], pow. [...], woj. W. posiadają ich dzieci H. J. i C. A. oraz, że wartość mienia pozostawionego zgodnie z operatem szacunkowym wynosi [...] zł. W dniu [...] kwietnia 2009 r. H. L. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy rekompensaty za pozostawione mienie we wsi [...]. Wnioskodawczyni podniosła, że obecnie weszła w posiadanie dokumentacji, na podstawie której jej kuzynka H. O. wraz z bratem otrzymali rekompensatę za pozostawione budynki. Uzupełniła, że jej ojciec W. A. pozostawił również budynki, które miał we współwłasności ze swoim bratem - w związku z czym zwróciła się o ponowne rozpoznanie prawa do rekompensaty za budynki. Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] Wojewoda P. przekazał według właściwości Wojewodzie W. do rozpatrzenia wniosek H. L. z dnia [...] kwietnia 2009 r., uzupełniony następnie wnioskiem z dnia [...] lipca 2009 r., wraz z aktami sprawy. Wojewoda W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] wznowił przedmiotowe postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmówił uchylenia zaświadczenia Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] - bowiem wniosek H.L. został złożony po terminie. Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody W. z dnia [...] czerwca 2010 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania - z uwagi na brak dokładnego ustalenia żądania strony. W związku z zaleceniami ww. organu centralnego Wojewoda W. , ponownie rozpoznając sprawę, wystąpił do wnioskodawczyni o sprecyzowanie zgłoszonego żądania. W odpowiedzi H. L. wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2001 r., gdyż nie brała w nim udziału. Wobec powyższego Wojewoda W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] odmówił uchylenia ww. zaświadczenia Starosty z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] uzasadniając to faktem, iż Starosta prawidłowo rozpoznał sprawę w granicach złożonego wniosku. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. z dnia [...] czerwca 2012 r. Pismem z dnia 1 października 2013 r. H. L. wystąpiła o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody P. z dnia [...] maja 2010 r., którym przekazał on Wojewodzie W. do rozpatrzenia - według właściwości - jej wniosek z dnia [...] kwietnia 2009 r. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Wojewody P. z dnia [...] maja 2010 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że aby stwierdzić nieważność decyzji (postanowienia) należy ustalić, że wada, o której mowa w art. 156 § 1 kpa, istnieje w samym postanowieniu, a postanowienie zostało wydane wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w konkretnym przepisie prawa. Podniósł, że H. L. doprecyzowała treść żądania zawartego we wniosku z dnia [...] kwietnia 2009 r. - wskazując, iż żąda wznowienia postępowania zakończonego zaświadczeniem Starosty K., w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Dodał, ze zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) organem właściwym w sprawach zmiany, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania w sprawach zaświadczeń i decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty wydanych na podstawie odrębnych przepisów jest wojewoda. Strona wniosła o wznowienie postępowania, zatem zgodnie z treścią powołanego uprzednio przepisu organem właściwym do rozpatrzenia wniosku był wojewoda właściwy ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie - tj. wojewoda W. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpiła H. L. Minister Skarbu Pastwa postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał art. 7 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdził, że H. L. pismem z dnia 20 marca 2012 r. doprecyzowała treść we wniosku wskazując, iż żąda wznowienia postępowania zakończonego zaświadczeniem Starosty K.. Biorąc pod uwagę, że wojewodą właściwym dla Starosty K. - zgodnie z ustawą - jest Wojewoda W. uznał, iż Wojewoda P. prawidłowo orzekł o przekazaniu według właściwości przedmiotowego wniosku. Odnosząc się do podniesionych przez stronę zarzutów naruszenia art. 7, art. 8 art. 9 kpa, w związku z art. 235 § 1 kpa, w zw. z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. oraz naruszenia art. 5 ust. 3 pkt 4 kpa ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz art. 3 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2009 r. Nr 31, poz. 206 ze zm.), w związku z art. 21 § 1 pkt 3 kpa, a także naruszenia art. 65 kpa, w związku z art. 235 kpa, w związku z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a tym samym naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ uznał je za bezzasadne. Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowią bowiem lex specialis w stosunku do ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła H. L., wnosząc o uchylenie w całości postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2014 r. i orzeczenia go poprzedzającego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Orzeczeniom tym zarzuciła naruszenie art. 7, art.8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 kpa, w związku z art. 126 kpa oraz art. 110 kpa, art. 156 § 1 pkt 1 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto postanowieniu z dnia [...] stycznia 2014 r. zarzuciła naruszenie art. 78 Konstytucji RP, art. 8, art. 15 kpa w związku z art., 127 § 3 kpa i art. 144 kpa, a także art. 11 i art. 110 kpa. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r., wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody P. z dnia [...] maja 2010 r., orzekającego o przekazaniu według właściwości do rozpatrzenia przez Wojewodę W. wniosku H. L. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, czy postanowienia administracyjnego jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Jest ono prowadzone na podstawie art. 156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja, czy też postanowienie (z reguły ostateczne) i ustalenie, czy zawierają one wady, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Wśród przyczyn skutkujących stwierdzeniem nieważności aktu administracyjnego ustawodawca wymienił "rażące naruszenie prawa" - art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym orzeczeniem. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu administracyjnego pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Oznacza to, iż decyzje administracyjne oraz postanowienia, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać treść aktu oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu aktu podlegającego weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. W ocenie Sądu nie budzi żadnej wątpliwości (wbrew twierdzeniom skarżącej), iż przekazany zgodnie z właściwością jej wniosek z [...] kwietnia 2009 r. dotyczył wznowienia postępowania zakończonego zaświadczeniem Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - tj. normą o charakterze lex specialis w stosunku do uprzednio przytoczonego unormowania - organem właściwym w sprawach zmiany, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania w sprawach zaświadczeń i decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty wydanych na podstawie odrębnych przepisów jest wojewoda, o którym mowa w ust. 3 (wojewoda właściwy ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie). W przedmiotowej sprawie powyższe oznacza, że właściwym do rozpoznania wniosku strony - dotyczącego wznowienia postępowania w przedmiocie zaświadczenia wydanego przez Starostę K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. - był Wojewoda W. Konstatacja ta powoduje zatem, że postanowienie Wojewody P. z dnia [...] maja 2010 r. - zgodnie z powyżej przytoczonymi, obowiązującymi przepisami - prawidłowo orzekało o przekazaniu tego wniosku według właściwości Wojewodzie K. Słusznie zatem Minister Skarbu Państwa uznał, że kwestionowane w trybie nadzorczym postanowienie nie narusza w sposób oczywisty przepisów prawa, a w sprawie nie wystąpiły inne przesłanki określone w art. 156 § 1 kpa. Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego nieprawidłowego zakwalifikowania wniosku strony, Sąd stanął na stanowisku, że co prawda we wniosku z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżąca zwracała się z prośbą "o ponowne rozpatrzenie sprawy rekompensaty", jednakże Minister Skarbu Państwa - uchylając decyzję Wojewody W.z dnia [...] lipca 2010 r. rozpatrującej ten wniosek - uznał, że organ powinien wystąpić o sprecyzowanie tego żądania. Wojewoda powyższe zalecenie zrealizował i wystąpił do H. L. ze stosowanym pismem z dnia 14 marca 2011 r. - jednakże skarżąca jedynie wskazała, że odpowiedzi na postanowione pytanie należy poszukać w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Organ ponowił w dniu 27 października 2010 r. swoje wystąpienie. Wnioskodawczyni zaś nadal nie sprecyzowała żądania. Uczyniła to dopiero, gdy Rzecznik Praw Obywatelskich wyjaśnił jej w piśmie z dnia 17 lutego 2012 r. podstawę działania Wojewody oraz wskazał przysługujące środki działania. Wnioskodawczyni zatem w piśmie z dnia 20 marca 2012 r. poinformowała, że wnosiła o wznowienie postępowania zakończonego zaświadczeniem Starosty K., bowiem bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. H. L. nie zaskarżyła do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ani decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody W., wydanej w trybie wznowienia postępowania i rozpatrującej jej wniosek z dnia [...] kwietnia 2009 r., ani kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym postanowienia Wojewody P. Zatem w sytuacji jednoznacznego sprecyzowania przez H. L. wniosku z dnia [...] kwietnia 2009 r. - Sąd nie ma żadnych podstaw, aby uznać działania organu za nieprawidłowe. Przy czym podkreślić należy, że Wojewoda, rozstrzygając ten wniosek, wykonał zalecenia organu odwoławczego, co do dalszego prowadzenia postępowania, polegające na zwróceniu się do strony celem sprecyzowania jej wniosku. W tych okolicznościach Sąd uznał pozostałe zarzuty skargi za nieuzasadnione. Organy orzekające w sprawie bowiem rzetelnie i wnikliwie oceniły zgromadzony materiał dowodowy sprawy, a następnie wydały rozstrzygnięcie, które w sposób prawidłowy uzasadniły. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.