II FZ 1656/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I SA/Po 590/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 maja 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, skarżący podał, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie wpisu od skargi. Z racji trudnej sytuacji finansowej nie posiada oszczędności, a bieżące koszty utrzymania pokrywa z aktualnie uzyskiwanych przychodów. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką, posiada nieruchomość o pow. 1.297 m2, nie uzyskuje dochodów, ma natomiast długi. Małżonka jest zatrudniona w firmie skarżącego, córka uczy się. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. 2.850 zł. Skarżący posiada samochody o łącznej wartości 47.000,- zł, powierzchnia domu, w którym mieszka skarżący z rodziną wynosi 328 m2. Oświadczył, że zatrudnia 7 pracowników, środków trwałych podlegających umorzeniu nie posiada. Skarżący ma kredyt na kwotę 125.000 zł. Skarżący do wniosku załączył odpisy zeznań rocznych podatkowych za 2012 i 2013 r., z których wynika, że w 2012 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 308.624,80 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 328.958,01 zł, strata 20.333,21 zł, wnioskodawca uzyskał również przychód i dochód z innych źródeł w wysokości 6.204,20 zł, jego żona natomiast w wysokości 857,85 zł, natomiast w 2013 r. przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 246.302,05 zł, koszty uzyskania przychodów 274.184,54 zł i strata 27.882,49 zł, ponadto skarżący uzyskał przychód i dochód z innych źródeł w wysokości 3.796,60 zł, żona wnioskodawcy natomiast w wysokości 8.897,88 zł. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek sprzeciwu wniesionego na powyższe postanowienie sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Pomimo poniesionej w 2012 i w 2013 r., jak i w pierwszym półroczu 2014 r., straty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnia 7 pracowników, z uzyskiwanych przychodów z działalności gospodarczej utrzymuje siebie i swoją rodzinę, spłaca raty kredytu. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Sądu, sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy i jego małżonki w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Majątek zgromadzony przez skarżącego oraz ujawnione przychody w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył zażaleniem, wskazując, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia skarżącemu partycypowanie w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji przez pryzmat przywołanej powyżej przesłanki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odpowiada ono prawu. Zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nakazują uznać za wątpliwą sytuację, w której strona, prowadząca działalność gospodarczą w znacznej skali, nie posiada środków finansowych na opłacenie skargi do sądu administracyjnego, zwłaszcza że, zgodnie z oświadczeniami samego wnioskodawcy, terminowo reguluje on swoje zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że zobowiązania skarżącego związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ryzyko inwestycyjne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ciąży na skarżącym, a jego konsekwencje nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej zwolnienie z kosztów sądowych. Reasumując, Sąd pierwszej instancji doszedł do słusznego wniosku, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie daje podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kosztów sądowych, na które na obecnym etapie postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 1155 zł, spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.