I OZ 1415/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 950/14 o umorzeniu postępowania w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący w niniejszej sprawie korzystał z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w myśl art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", dlatego też postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało umorzyć w tym zakresie, jako bezprzedmiotowe. Ponadto Sąd podkreślił, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż ani on, ani żaden z członków jego rodziny nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. W związku z tym wezwano go do nadesłania dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych wydatków oraz potwierdzających brak dochodów, a także do wyjaśnienia, czemu nie wskazał żony, jako osoby prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący w odpowiedzi oświadczył jedynie, że nie posiada żadnych rachunków za media, ani kopii decyzji MOPS, a jego żona nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, bowiem leczy się psychiatrycznie. Wobec powyższego Sąd uznał, iż Z.S. nie wykonał wezwania, a tym samym nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania, co stanowiło podstawę odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł Z.S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. W przedmiotowej sprawie skarżący istotnie korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wynikającego z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a. Przedmiotem skargi Z.S. było bowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, wydane w toku postępowania w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, a więc z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie w zakresie żądania strony zwolnienia jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jednocześnie podkreślić trzeba, że sam fakt, iż wobec strony ma zastosowanie ustawowe zwolnienie do kosztów sądowych nie oznacza, że zwolnienie to obejmuje także ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Wynagrodzenie pełnomocnika nie jest bowiem kosztem sądowym, którymi są – zgodnie z art. 211 P.p.s.a. – opłaty sądowe oraz wydatki w rodzaju wynagrodzenia tłumaczy lub kuratorów ustanowionych w sprawie (co wynika z art. 213 P.p.s.a.). Ustanowienie dla strony pełnomocnika, także w sprawach, w których zastosowanie znajduje art. 239 P.p.s.a., następuje na zasadach ogólnych dotyczących przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w częściowym przyznane może być osobie fizycznej, jeśli osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla niej i jej rodziny. Wykazanie takie winno nastąpić w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże w sytuacji, gdy okoliczności powołane przez stronę we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości finansowych, Sąd może wezwać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym przedmiocie, co wynika z art. 255 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją. Z.S., z uwagi na wskazanie we wniosku, iż żaden z członków jego rodziny nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu, wezwany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które miały wyjaśnić w sposób dostateczny kwestię jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, co pozwoliłoby na wyjaśnienie sposobu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pomimo skutecznego wezwania strona nie przedłożyła żądanych dokumentów, oświadczając jedynie, że nie dysponuje jakimikolwiek rachunkami za media, a jego żona już z nim nie zamieszkuje z uwagi na poddanie jej leczeniu psychiatrycznemu. Sąd I instancji uznał więc, iż tym samym skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Z uwagi na podniesione powyżej okoliczności oraz brak wykazania przez skarżącego zaistnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.