II OSK 185/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-19
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Marzenna Linska – Wawrzon, Jerzy Solarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot odbierający odpady komunalne, który nie działa na podstawie umowy z gminą ani w trybie zamówienia publicznego, jest zobowiązany do osiągania poziomów recyklingu i składania sprawozdań kwartalnych, nawet jeśli nie posiada własnych instalacji do przetwarzania odpadów?Ratio decidendi
Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie działa na podstawie umowy z gminą ani w trybie zamówienia publicznego, jest zobowiązany do osiągania w danym roku kalendarzowym określonych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a także ograniczenia masy odpadów ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Obowiązek ten wynika z art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Nierzetelne sprawozdania kwartalne, o których mowa w art. 9n tej ustawy, obligują organ do wymierzenia kary pieniężnej. Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, o której mowa w art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, dotyczy innych kwestii niż obowiązek sprawozdawczy i osiągania poziomów recyklingu.Stan faktyczny
Burmistrz nałożył na A. B. karę pieniężną za przekazywanie nierzetelnych kwartalnych sprawozdań z odebranych odpadów komunalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. B., uznając, że obowiązek składania sprawozdań dotyczy podmiotu odbierającego odpady, nawet jeśli nie posiada on instalacji do recyklingu. Skarżący kasacyjnie zarzucił m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon Sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Mańkowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. - [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 493/14 w sprawie ze skargi [...] - A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. IV SA/Po 493/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] – A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie (dalej: "Kolegium") z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej – skargę oddalił.
W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: Burmistrz Miasta i Gminy Kłodawa decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 9n, art. 9x ust. 1 pkt 4, art. 9zb. ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399, dalej: "ustawa o utrzymaniu czystości") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "K.p.a."), nałożył na [...] A. B. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za przekazywanie nierzetelnych kwartalnych sprawozdań za I, II i III kwartał 2013 r. z odebranych odpadów komunalnych na terenie gminy K. Na skutek odwołania wniesionego przez A. B., Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 9n ust. 4 w zw. z art. 9x ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując zarówno ustalenia, jak i wnioski organu I instancji.
W skardze A. B. (dalej: "Skarżący") wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium, ewentualnie o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił nieważność wskazując, że została skierowana do podmiotu nie posiadającego osobowości prawnej, tj. [...] - A. B., a ponadto naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a. i w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji oraz naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, w tym art. 9n w zw. z art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości, pominięcie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21 ze zm., dalej: "ustawa o odpadach").
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. Cytując kolejne przepisy ustawy o utrzymaniu czystości wskazał, że na podstawie art. 9n podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań. Adresatem tego sprawozdania jest organ wykonawczy gminy, na terenie której prowadzona jest działalność, a samo sprawozdanie winno być złożone w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy. Wzór sprawozdania określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 maja 2012 r. w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (Dz. U. poz. 630). Na podstawie art. 9c ustawy o utrzymaniu czystości, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do uzyskania wpisu do rejestru w gminie, na terenie której zamierza odbierać odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art.6f ust.1 ustawy o utrzymaniu czystości i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art.6f ust. 2 tej ustawy, jest obowiązany zamieścić w sprawozdaniu także informacje o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego używania i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania – art.9n ust.4 ustawy o utrzymaniu czystości. Skarżący nie działa na terenie Gminy K. na podstawie umowy, o której mowa w art.6f ust.1 oraz nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki - nie działa na podstawie umowy zawartej z Gminą K. na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych, w związku z czym na podstawie art. 9g ciąży na nim obowiązek podawania informacji, o których mowa w tym przepisie. WSA przywołał treść art. 23 ust.1, 2 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2013 r., poz. 672; dalej: "ustawa o swobodzie działalności gospodarczej"), zgodnie z którą tworzy się Centralną Ewidencję i Informację o Działalności Gospodarczej zwaną dalej "CEIDG". CEIDG prowadzi w systemie teleinformatycznym minister właściwy do spraw gospodarki. Zadaniem CEIDG jest ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Działalność w zakresie odbierania odpadów od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a rejestr tej działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Na tle przywołanych przepisów, spór w sprawie a zarazem jej rozstrzygnięcie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy podmiot, który jest wpisany do prowadzonego rejestru, a nie prowadzi działalności w zakresie recyclingu, ma obowiązek składania sprawozdań, co zasadniczo sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, przez kogo należy rozumieć podmiot odbierający odpady. WSA nie zgodził się, że sam wpis do rejestru, o którym mowa w art. 9b ustawy o utrzymaniu czystości miałby skutkować uznaniem wpisanego tam podmiotu jako "odbierającego odpady". Rejestr powyższy stanowi jedynie formę ułatwienia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Wpis do niego skutkuje tym, że zbędne jest przeprowadzanie przez organy administracji postępowania wyjaśniającego, podczas którego ustalana jest zdolność przedsiębiorcy do prowadzenia zamierzonej działalności. Z uwagi na brak definicji ustawowej tego pojęcia WSA odwołał się do wykładni językowej, zgodnie z którą określenie "odbierający" stanowi imiesłów przymiotnikowy czynny wyrazu "odbierać" i oznacza "ten, który odbiera". Zatem podmiot odbierający, to "podmiot, który odbiera" odpady komunalne, a co za tym idzie, przepis art. 9n ustawy odnosi się do podmiotów, które faktycznie odbierają (w danym okresie sprawozdawczym) odpady od właścicieli nieruchomości. Do podobnych wyników WSA doszedł na podstawie przeprowadzonej wykładni celowościowej art. 9n w związku z art. 9x ustawy o utrzymaniu czystości. Ustawodawca, dążąc do zapewnienia realizacji obowiązków przez przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości dokonał "penalizacji" zachowań, a wśród nich składanie nierzetelnych sprawozdań. Nierzetelnie złożone sprawozdanie to takie, które nie zawiera danych, informacji zawartych w art.9n ust.3 pkt 1- 4 oraz ust.4 ustawy o utrzymaniu czystości. Ust.4 art.9n zawiera obowiązek zamieszczenia w sprawozdaniu informacji o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Brak takich informacji oznacza złożenie sprawozdania w sposób nierzetelny i powoduje obowiązek nałożenia kary pieniężnej. Dokonując takiej wykładni przepisów WSA uznał, że obowiązek składania sprawozdań kwartalnych, o których mowa w art. 9n ustawy o utrzymaniu czystości, dotyczył Skarżącego, który prowadził działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu nieważności, z uwagi na nieprawidłowe oznaczenie strony postępowania WSA wskazał, że nie budziło wątpliwości, że adresatem decyzji powinien być A. B. (ewentualnie z dodatkowym oznaczeniem: "prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. B."). Poprzestanie zatem na oznaczeniu nazwy, pod którą osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą, bez wymienienia imienia i nazwiska tej osoby, powodowałoby konieczność przyjęcia, że doszło do naruszenia bezwzględnego wymogu, jakiemu powinna odpowiadać decyzja, tj. wymogu oznaczenia strony. W sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ, choć nieprecyzyjnie, jednak wskazał przedsiębiorcę - A. B., czyli osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, zatem uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy; nie było wątpliwości co do tożsamości podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.
Wyrok został w całości zaskarżony przez pełnomocnika Skarżącego, który w skardze kasacyjnej zarzucił:
A. naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy:
- art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w zakresie, w jakim Sąd I instancji pominął podniesiony zarzut naruszenia art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach oraz dalsze zarzuty podniesione w skardze,
- art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie, w jakim nie odniósł się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów, przez co kontrola instancyjna toku rozumowania Sądu była niemożliwa,
- art. 145 § 1. pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zakresie, w jakim Sąd nie uchylił decyzji w całości mimo naruszenia prawa materialnego jak i procesowego przez Kolegium,
- art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. w zakresie, w jakim Sąd nie stwierdził nieważności decyzji w całości mimo, że została skierowana do podmiotu nieposiadającego osobowości prawnej,
- art. 151 P.p.s.a. w zakresie, w jakim Sąd oddalił skargę mimo, że zasługiwała na uwzględnienie.
- art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 29 K.p.a. w zakresie, w jakim Sąd podzielił pogląd organu mimo, że strona wskazała w decyzji, że nie posiada zdolności prawnej i nie stwierdził nieważności decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa w zakresie, w jakim Sąd nie dopatrzył się naruszenia przedmiotowego przepisu przez organ odwoławczy, który mimo braku przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia utrzymał decyzję w mocy,
- art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 7 K.p.a. w zakresie, w jakim Sąd pominął i nie odniósł się do naruszenia przez organ ww. artykułu mimo, że ten nie uwzględnił słusznego interesu Skarżącego i utrzymał decyzję w mocy,
- art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 8 K.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, w zakresie w jakim Sąd nie odniósł się i nie stwierdził naruszenia przedmiotowego artykułu podczas gdy organ odwoławczy pominął fakt, że stanowisko zaprezentowane przez Burmistrza Miasta i Gminy I. w przedmiotowej sprawie nie realizuje powyższych założeń, a mimo to organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w mocy,
- art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zakresie, w jakim Sąd nie stwierdził naruszenia przedmiotowego artykułu, mimo iż organ odwoławczy nie uchylił zaskarżonej decyzji w całości i nie orzekł co do istoty sprawy ewentualnie uchylając tę decyzję nie umorzył postępowania I instancji w całości, mimo istniejących ku temu przesłanek.
B. Naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie:
- w zakresie, w jakim Sąd podzielił interpretację dokonaną przez organ odwoławczy i I instancji oraz oparł rozstrzygnięcie na art. 9n w zw. z ort. 9g o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, niesłusznie pomijając art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, mimo że z przedmiotowego przepisu jasno wynika, że z chwilą przekazania odpadów podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenia, na niego przechodzi odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami,
- w zakresie, w jakim Sąd nie stwierdził naruszenia art. 9x ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, mimo że w przedmiotowej sprawie brak było przesłanek do nałożenia kary pieniężnej, gdyż złożonym sprawozdaniom nie można przypisać przymiotu nierzetelności.
Powołując powyższe naruszenia Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie na podstawie 188 P.p.s.a., o zmianę wyroku przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji SKO oraz stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. lub uchylenie obu ww. decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu konsekwentnie podniesiono zarzut nieważności postępowania z uwagi na to, że decyzja została skierowana do podmiotu nieposiadającego zdolności prawnej. Poza tym wskazano, że art. 9g, nakłada na podmiot odbierający odpady komunalne obowiązek osiągania określonych poziomów recyklingu a celem realizacji tych obowiązków wprowadzono obowiązek sprawozdawczy. Regulacja zawarta w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie reguluje tej kwestii w sposób wyczerpujący. Nakładając obowiązek uzyskiwania poziomów recyklingu na podmiot obierający odpady komunalne, jednocześnie w art. 9e nakłada na taki podmiot obowiązek przekazywania, odpowiednio odpadów selektywnie zebranych, jak i zmieszanych, do odpowiednich instalacji odzysku i unieszkodliwiania oraz przetwarzania odpadów i w tym przepisie należy upatrywać sposobu wywiązania się przez podmiot odbierający odpady komunalne z obowiązku osiągania poziomów recyklingu. Zdaniem Skarżącego kasacyjne nie można przyjąć, że racjonalny ustawodawca nałożyłby na obywateli obowiązki niemożliwe do spełnienia. Gdyby interpretować przepis 9g dosłownie, każdy z podmiotów odbierających odpady komunalne zmuszony byłby do wzniesienia odpowiednich instalacji. Zgodnie z ustawą o odpadach, przez gospodarowanie odpadami - rozumie się zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Z kolei przez posiadacza odpadów - rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zwrócono uwagę, że we wcześniej obowiązującej ustawie o odpadach z grona posiadaczy wyłączono podmioty transportujące odpady. Zgodnie z definicją tam zawartą przez posiadacza odpadów - rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zgodnie z obecnie obowiązującym uregulowanie zawartym w art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, jeżeli wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów przekazuje odpady następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada decyzję wymienioną w ust. 2 pkt 1 lub 2 albo posiada wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów. Przez gospodarowanie odpadami ustawodawca rozumie zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Przetwarzaniem odpadów jest proces polegający na odzysku lub unieszkodliwianiu, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Recykling określony jako proces, przez który z kolei rozumie się odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk. Dalej: przez odzysk rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. Zgodnie z art. 9g ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminie podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art. 6f ust. 1, i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art. 6f ust. 2, jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie ort. 3b ust. 21 art. 3e ust. 2. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, z chwilą ich przekazania, przechodzi na tego następnego posiadacza odpadów. Wobec powyższego, adresatem normy wyrażonej w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jest posiadacz odpadów, który je odebrał. Podsumowując wskazano, że analiza treści przepisów o utrzymaniu czystości powinna być dokonywana w drodze wykładni systemowej, w powiązaniu z regulacjami materii, których ustawa o utrzymaniu czystości nie obejmuje, w tym przypadku - w oparciu o przepisy ustawy o odpadach. Jako wskazówkę interpretacyjną podano art. 71 pkt 2 ustawy o odpadach, która nakłada obowiązek na podmiot wykonujący wyłącznie usługę transportu odpadów prowadzenie wyłącznie uproszczonej ewidencji odpadów z zastosowaniem jedynie karty przekazania odpadów. Z powyższego wyciągnięto wniosek, że podmioty zajmujące się transportem odpadów przekazujące je do odpowiednich instalacji nie powinny być zmuszane do wskazywania procesów, jakim zostały poddane odpady, skoro nie mają obowiązku wskazywać tego w karcie przekazania odpadów. Podobnie po przekazaniu odpadów podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia obowiązek osiągania poziomów recyklingu przechodzi na wskazany w sprawozdaniu podmiot. Wobec powyższego, celem uzyskania stosownych informacji należy zwrócić się do podmiotów wskazanych w sprawozdaniu, jako podmiotu odpowiedzialnego za gospodarowanie przekazanymi odpadami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania przewidziane przepisem art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Z przepisu art. 174 P.p.s.a. wynika, że skargę kasacyjną można oprzeć na dwojakiego rodzaju podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Przewidziane przepisem tym podstawy kasacyjne stanowią jeden z elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej (art. 176 P.p.s.a.), a ich przytoczenie polega na wskazaniu konkretnych przepisów, które w ocenie skarżącego zostały naruszone. Poza wskazaniem konkretnego przepisu, elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej jest również uzasadnienie, w ramach którego należy wskazać sposób naruszenia (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie) oraz – przy naruszeniu przepisów postępowania – dodatkowo wykazać, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna pozbawiona powyższych elementów uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach, przy czym pod literą A, obejmującą "naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy", wskazano na art. 134 § 1 P.p.s.a., który w odrębnych zarzutach powiązano z art. 6, art. 7, art. 8 oraz z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Oddzielnie zarzucono również naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. Postawienie powyższych zarzutów obligowało Skarżącego kasacyjnie do ich uzasadnienia, przy czym uwzględniając ich procesowy charakter jednoczesnego wykazania, że uchybienie poszczególnym przepisom rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Tymczasem lektura uzasadnienia wniesionego środka odwoławczego nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji popierającej i rozwijającej sformułowane zarzuty nie mówiąc już o wykazaniu, że przypisywane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że w tej części skarga kasacyjna pozbawiona jest jednego z konstrukcyjnych elementów, co uniemożliwia w tym zakresie ocenę jej zasadności.
Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w przypadku zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a., przepisy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Są to bowiem przepisy ogólne (blankietowe) i stanowią jedynie prawną podstawę orzeczenia Sądu I instancji uchylającego decyzję, stwierdzającego jej nieważność oraz orzeczenia oddalającego skargę. Wobec tego brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia tych przepisów z konkretnymi unormowaniami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, zarzuty te, również z tej przyczyny, wyklucza z oceny.
Uzasadnienie zawiera natomiast zarzut wskazujący na art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 29 K.p.a. Według skargi kasacyjnej naruszenie tych przepisów polega na tym, że WSA podzielił pogląd organu co do prawidłowego oznaczenia strony. Wskazano, że Skarżący jest osobą fizyczną i prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Natomiast zakład (firma) nie posiada osobowości prawnej i nie może być podmiotem praw i obowiązków co oznacza, że decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt wynika, że wydając decyzję nakładającą karę za przekazanie nierzetelnych sprawozdań za trzy kolejne kwartały 2013 roku, Burmistrz Miasta i Gminy K. jej adresatem uczynił "[...] A. B.". Natomiast Kolegium rozpoznając wniesiony środek odwoławczy wskazało, że rozpatrzyło odwołanie Pana A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. B.
Ma rację Skarżący kasacyjnie, że prowadzenie jednoosobowej działalności nie daje podstaw do kierowania rozstrzygnięć administracyjnych wobec firmy. Firma – w konkretnym przypadku [...], nie może być stroną postępowania. Jednakże w rozpoznawanej spawie sytuacja taka nie ma miejsca. Mimo przestawienia kolejności i na pierwszym miejscu wskazanie [...] organ I instancji podał, że adresatem rozstrzygnięcia jest A. B. Natomiast Kolegium w sposób precyzyjny określiło stronę wnoszącą odwołanie. Oznacza to wbrew skardze kasacyjnej, że organy adresatem decyzji nie uczyniły firmy, pod którą Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, ale wymienioną z imienia i nazwiska osobę fizyczną. Zatem zarzut ten jest nieusprawiedliwiony.
W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 1 P.p.s.a. wskazano na błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 9n w zw. z art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości oraz niesłuszne pominięcie art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach. Zarzut ten konsumuje sformułowane pod literą A skargi kasacyjnej naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. w zakresie, w jakim WSA pominął podniesiony zarzut naruszenia art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach.
Zdaniem Skarżącego kasacyjnie, skoro z ostatnio wymienionego przepisu jasno wynika, kto ponosi odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, to nie można przyjąć, że adresatem normy wyrażonej w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości jest posiadacz odpadów, który je odebrał. Jest tak m.in. dlatego, że Skarżący nie posiada instalacji niezbędnych do prowadzenia procesów recyklingu, nie może odpowiadać za działalność podmiotów zewnętrznych, nie może również wskazać osiąganych poziomów recyklingu, gdyż nie prowadzi w tym zakresie działalności.
Zgodnie z przepisem art. 9g ustawy o czystości, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art. 6f ust. 1, i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art. 6f ust. 2, jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2.
Z przepisu tego jasno wynika, że adresatem obowiązku jest podmiot, o jakim mowa w tym przepisie, odbierający odpady komunalne. Obowiązek natomiast polega na tym, że podmiot we własnym zakresie zobowiązany jest osiągnąć w danym roku kalendarzowym:
1. określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska wydanym na podstawie art. 3b ust. 2 poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, tj. w rozporządzeniu z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. poz. 645),
2. określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska wydanym na podstawie art. 3c ust. 2 poziom ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, tj. w rozporządzeniu z dnia 25 maja 2012 r. w sprawie poziomu ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz sposobu obliczania poziomu masy tych odpadów (Dz. U. poz. 670).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący kasacyjnie jest podmiotem, o jakim mowa w art. 9g ustawy o czystości (nie działa na podstawie umowy, o której mowa w art. 6f ust. 1, i nie świadczy takiej usługi w trybie zamówienia z wolnej ręki, o którym mowa w art. 6f ust. 2). Wobec tego na Skarżącym ciążą obowiązki wyżej wymienione oraz kwartalne obowiązki sprawozdawcze, co wynika z art. 9n ustawy o czystości.
W świetle przywołanych przepisów ustawy o czystości, które dotyczą "podmiotu odbierającego odpady" a więc Skarżącego, niezasadne jest nawiązywanie do ustawy o odpadach, w tym do art. 27 ust.3. Przepis ten dotyczy bowiem zupełnie innych kwestii, a mianowicie przekazywania odpadów i przenoszenia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami a nie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy o czystości oraz obowiązku sprawozdawczego przewidzianego przepisem art. 9n tej ustawy. Zatem zarzut naruszenia art. 9n w zw. z art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości oraz art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach, jest nieusprawiedliwiony.
Nie może również odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący naruszenia art. 9x ust 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości, skoro nie było kwestionowane, że złożone sprawozdania nie podpowiadały wymaganiom z art. 9g ustawy. Złożenie takich sprawozdań, jako nierzetelnych, obligowało organ do wymierzenia kary administracyjnej, której wysokość za każde z nierzetelnych sprawozdań wymierzono w dolnych granicach. Zaznaczyć też wypada, że wysokość nałożonej kary nie była skargą kasacyjną podważana.
Reasumując, skoro wszystkie zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło