I OZ 932/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. na punkt drugi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 64/14 o zwrocie kwoty 100 złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu w sprawie ze skargi S. M. na bezczynność Wójta Gminy Rusinów w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. zwrócić S. M. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis w wysokości 100 złotych. Postanowieniem z 19 sierpnia 2014 r., VIII SAB/Wa 64/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie pierwszym umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi S. M. na bezczynność Wójta Gminy Rusinów w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, a w punkcie drugim zwrócił skarżącemu kwotę sto złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że pismem z 1 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącego do wskazania, czy w związku z udzieleniem odpowiedzi przez organ przy piśmie z 23 lipca 2014 r., cofa skargę na bezczynność organu, czy podtrzymuje ją. Pismem z 11 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego (adwokat) złożył oświadczenie o cofnięciu skargi oraz wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200, art. 201 i art. 205 § 2 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Sąd I instancji powołał art. 60 p.p.s.a. i stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do wniosku, że cofnięcie skargi jest niedopuszczalne. Należało zatem uznać, że skarżący skutecznie cofnął skargę. Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu skarżącemu uiszczonego wpisu sądowego od skargi (100 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dodatkowo wyjaśnił, że profesjonalny pełnomocnik oświadczył, że cofa skargę. W związku z tym brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Postanowienie z 19 sierpnia 2014 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego 26 sierpnia 2014 r. Zażaleniem z tego samego dnia skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł zażalenie na punkt drugi wskazanego postanowienia podnosząc, że skarga została cofnięta tylko w zakresie wniosku zawartego w punkcie drugim skargi, a podtrzymana co do żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Wniesiono o zmianę punktu drugiego postanowienia z 19 sierpnia 2014 r. i zasądzenie od Wójta Gminy Rusinów na rzecz S. M. kwoty 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, a także zwrot kosztów postępowania obejmujących zwrot uiszczonego wpisu i wynagrodzenie adwokata. Ponieważ w piśmie z 11 sierpnia 2014 r. oświadczył, że podtrzymuje skargę w zakresie żądania zwrotu kosztów postępowania, to Sąd I instancji niewłaściwie uznał, że skarga została cofnięta w całości. Razem z zażaleniem uiszczono wpis w wysokości 100 złotych. Pismem z 27 sierpnia 2014 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika oświadczył, że cofa w całości zażalenie z 26 sierpnia 2014 r. i wniósł o zaliczenie uiszczonej kwoty 100 złotych jako wpisu od skargi kasacyjnej wniesionej "6 sierpnia 2014 r." Pismem z 27 sierpnia 2014 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r. o rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania zasądzenia od Wójta Gminy Rusinów na rzecz S. M. zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 19 września uzupełnił uzasadnienie zażalenia o argumenty przedstawione wcześniej w zażaleniu. Pismem z 27 sierpnia 2014 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od opisanego postanowienia z 19 sierpnia 2014 r. zaskarżając postanowienie w części, to jest w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim i zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 200, art. 201 i art. 205 § 2 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i niezasądzenie od Wójta Gminy Rusinów na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, 2) art. 232 § 1 pk 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zwrócenie uiszczonego wpisu od skargi, w sytuacji gdy kosztami postępowania, obejmującymi zwrot wpisu i wynagrodzenie adwokata, z uwagi na zasadność wniesionej skargi, powinien być obciążony Wójt Gminy Rusinów. Wniesiono o zmianę punktu drugiego zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania a także zasądzenie kosztów postępowania obejmujących zwrot uiszczonego wpisu i wynagrodzenie adwokata. W uzasadnieniu powtórzono argumenty zawarte w zażaleniu z 26 sierpnia 2014 r. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego odrzucenie, a ewentualnie oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podniesiono, że art. 194 p.p.s.a. określa, w jakich przypadkach jest dopuszczalne złożenie zażalenia. I tak, art. 194 § 1 pkt 9 stanowi, że zażalenie na zwrot kosztów postępowania jest dopuszczalne, gdy strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Ponieważ skarżący wniósł skargę kasacyjną, to zażalenie – jako niedopuszczalne – podlega odrzuceniu. Ponadto, organ zaznaczył, że w sprawie postępowanie umorzono na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu podniesiono, że art. 200 p.p.s.a. dotyczy uwzględnienia skargi przez sąd I instancji, a art. 201 § 1 stanowi, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., a więc w razie uwzględnienia skargi przez organ. W niniejszej sprawie nie doszło do uwzględnienia skargi przez Wójta Gminy Rusinów, jak też nie doszło do uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, co oznacza, że nie ma podstaw do zastosowania art. 200 i art. 201 § 1 p.p.s.a. Umorzenie postępowania ze względu na cofnięcie skargi skutkuje zastosowaniem przez sąd administracyjny art. 231 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw. Z treści wniesionych przez skarżącego reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika wynika jednoznacznie, że za pomocą różnych pism procesowych, to jest zażalenia, wniosku o uzupełnienie i wreszcie skargi kasacyjnej, dążył on do zmiany rozstrzygnięcia o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, zawartego w punkcie drugim postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 sierpnia 2014 r. Ponieważ nie sposób oznaczenia pisma, a jego treść przesądza o jego kwalifikacji, należało przyjąć, że skarżący w sprawie wniósł zażalenie na punkt 2 postanowienia z 19 sierpnia 2014 r. Co prawda, zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej, ale z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że ta skarga nie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania, a – jak już wyżej wskazano – stanowi powtórzenie wniesionego wcześniej zażalenia. Nie można więc przyjąć, aby w takim przypadku – wobec wniesionego zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenia, późniejsze wniesienie skargi kasacyjnej w tym samym przedmiocie wyłączało możliwość rozpoznania tego zażalenia. Powyższe oznacza również, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w wyniku cofnięcia zażalenia pismem z 27 sierpnia 2014 r. Nawet przyjęcie podstawy do cofnięcia pisma określonego jako zażalenie, wniesione następnie skarga kasacyjna i wniosek o uzupełnienie należałoby i tak potraktować jako zażalenie na postanowienie z 19 sierpnia 2014 r. Przechodząc do rozpoznania wniesionego zażalenia należy stwierdzić, że nie posiada ono usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. nie stanowił w niniejszej sprawie podstawy do orzekania w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, ponieważ skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zdecydował się na cofnięcie skargi na podstawie art. 60 p.p.s.a. Nie jest możliwe cofnięcie skargi, które wiąże się z umorzeniem postępowania i skutkuje zastosowaniem przez sąd art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., i jednoczesne żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania związanego z udziałem pełnomocnika. Zgodnie z tym przepisem, sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. Oznacza to, że z uwagi na podjętą przez skarżącego decyzję o cofnięciu skargi, Sąd I instancji zastosował odpowiedni przepis dotyczący kosztów postępowania. Z tego względu, z powodu cofnięcia skargi, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie może domagać się zwrotu kosztów postępowania we wskazanej przez siebie wysokości. Przepisy art. 200 i art. 201 § 1 p.p.s.a. dotyczą odpowiednio - uwzględnienia skargi i umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak już wskazano, umorzenie postępowania nie nastąpiło z uwagi na art. 54 § 3 p.p.s.a., ale art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z uwagi na brak wniesionego środka odwoławczego kwestionującego zasadność umorzenia postępowania (wniesiona skarga kasacyjna nie zawierała zarzutów w tym zakresie) z powołaniem na art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do oceny postanowienia z 19 sierpnia 2014 r. w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu, początkowo uiszczonego w związku z wniesieniem pisma zatytułowanego jako "zażalenie", a następnie zakwalifikowanego zgodnie z wnioskiem jako wpis od pisma zatytułowanego "skarga kasacyjna", Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z uwagi na treść art. 227 § 2 p.p.s.a., przyjmując, że wniesione pisma należało potraktować jako zażalenie w przedmiocie kosztów sądowych (por. art. 194 § 1 pkt 9 w zw. z art. 227 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ art. 209 p.p.s.a., który reguluje kwestię zwrotu kosztów postępowania, nie ma zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Art. 203 i 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę, a art. 201 p.p.s.a. w razie umorzenia postępowania. Tylko w tych przypadkach sąd II instancji jest obowiązany do zamieszczenia w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach z urzędu (art. 209 p.p.s.a.).