I OZ 983/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. w Gdyni na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2317/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2317/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] S.A. z/s w Gdyni przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r., ner [...] – uchylił w całości przedmiotową decyzję oraz stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Ministra Żeglugi i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa części parceli nr A obecnie stanowiącej działkę ew. nr B, zajętą pod drogę publiczną - ul. T. (pkt 1), oraz stwierdził nieważność w/w orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa części parceli nr A obecnie stanowiącej działkę ew. nr B (pkt 2), a w pozostałym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności ww orzeczenia z dnia [...] października 1959 r. Sąd I instancji wskazał, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., uznano za skutecznie doręczoną [...] S. A. w Gdyni z dniem 30 kwietnia 2014 r. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 30 maja 2013 r. Na powyższą decyzję skarżący [...] S. A. w Gdyni wniósł w dniu 17 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, iż przedmiotowa decyzja została skierowana i wysłana bezpośrednio do strony, co stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 2 k.p.a. Strona ustanowiła dwóch pełnomocników – J.M. i A.J., którzy uczestniczyli w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. reprezentowali stronę skarżącą na rozprawach administracyjnych. Ponadto wskazano, iż następstwem wysłania przez organ decyzji bezpośrednio do strony było jej nieodebranie wobec okoliczności, iż strona była w trakcie zmiany adresu jej siedziby o czym organ został poinformowany pismem z dnia 24 kwietnia 2014r. (data wpływu do organu 28 kwietnia 2014 r.). Wysłanie decyzji do strony zamiast do jej pełnomocników doprowadziło do sytuacji, w której decyzja z winy organu w ogóle nie została odebrana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji wskazując na treść art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazał, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonaniu tej czynności (tak: NSA w wyroku z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw winny skutkować odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Sąd I instancji wskazał, iż z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że bez wątpienia strona skarżąca dochowała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając jednakże na uwadze powyższe wymogi Sąd I instancji stwierdził, że wniosek [...] S. A. w Gdyni nie mógł zostać uwzględniony bowiem strona skarżąca nie wykazała szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014r. Sąd I instancji zaznaczył, iż jak wynika z wyjaśnień organu przyczyną uchybienia terminu przez stronę skarżącą nie było skierowanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. bezpośrednio do strony zamiast do pełnomocnika, lecz niepoinformowanie organu o zmianie adresu siedziby spółki. Ponadto wskazano, iż skarżąca spółka została w toku postępowania wielokrotnie pouczona o treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a., w tym m. in. pismem z dnia 17 września 2013r., a zatem posiadała wiedzę o obowiązku informowania organu o zmianie adresu spółki. Ponadto odnosząc się do argumentu pominięcia pełnomocników strony skarżącej ustanowionych na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. wskazano, iż skoro w toku postępowania strona skarżąca dokonywała licznych czynności procesowych składając pisma, wnioski, skargi – pomimo kierowania korespondencji bezpośrednio do strony – za każdym razem działając samodzielnie, to pozbawiony logiki jest argument, że dopiero po dziesięciu latach od ustanowienia pełnomocnika strona nie była zdolna do samodzielnego działania bez udziału pełnomocnika. Nadmieniono również, że skarżąca spółka ani jej pełnomocnicy na żadnym etapie postępowania nie zgłosili zastrzeżeń do sposobu doręczania korespondencji przez organ nadzoru. W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powołuje się strona skarżąca nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, bowiem przyczyną uchybienia terminu w rozważanym przypadku był brak wiedzy strony skarżącej o wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r., który z kolei był konsekwencją niepoinformowania organu o zmianie adresu spółki - pomimo uprzedniego pouczenia strony o treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a., nie zaś doręczenie korespondencji stronie z pominięciem pełnomocników. Niewątpliwie powyższa przyczyna uchybienia terminu – jako zawiniona przez stronę - nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na ww. postanowienie złożyło [...] S.A. z siedzibą w Gdyni reprezentowane przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. oraz art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżący ponosi winę w niezłożeniu w terminie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., w sytuacji gdy organ wysłał decyzję bezpośrednio skarżącemu, z pominięciem jego ustanowionych wcześniej pełnomocników, a która nie w ogóle odebrana z uwagi na zmianę adresu siedziby skarżącego. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację zawartą w powyższych zarzutach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi bez uprzedniego zbadania przez Sąd prawidłowości doręczenia decyzji stronie postępowania administracyjnego, które to doręczenie rozpoczynałoby bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Podkreślić należy, iż decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia. Przesądza o tym art. 110 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie. Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca miała ustanowionych profesjonalnych pełnomocników od dnia 22 marca 2004 r., pełnomocnictwa te nie zostały wypowiedziane. Natomiast zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] kwietnia 2014 r. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została zaadresowana na adres skarżącego odmienny niż adres pełnomocników. Takie oznaczenie adresata korespondencji przez organ było nie prawidłowe. Bowiem stosownie do treści art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy, zaś w myśl art. 40 § 2 k.p.a., pisma doręcza się stronie, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Wobec powyższego zgodzić się należy ze stroną skarżącą, iż niezłożenie skargi w terminie nie było zaniechaniem skarżącej, bowiem na gruncie niniejszej sprawy zmiana siedziby strony skarżącej nie ma znaczenia, gdyż organ był zobowiązany do kierowania korespondencji na adres ustanowionego pełnomocnika. W tej sytuacji skierowanie przez organ decyzji bezpośrednio do strony, było nieprawidłowe i tym samym także nieprawidłowe było uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż doręczenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. było wadliwe. Zatem przyjąć należy, iż strona dowiedziała się o wydaniu ww. decyzji dopiero w dniu 10 czerwca 2014 r. z pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawierającego wezwanie do udzielenia informacji, czy wobec wydania przez organ decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. strona podtrzymuje skargę z dnia 24 lutego 2014 r. Skarga została nadana u operatora pocztowego w dniu 17 czerwca 2014 r., a więc zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a.